శ్వో వివాహే భవాన్స్థాతుమర్హతి కారయితుం వివాహమ్
రేపు వివాహానికి మీరు హాజరై, వివాహాన్ని నిర్వహించాలి.
శ్వో హి నక్షత్రం సూర్యనక్షత్రదర్శనం తత్ర వివాహో న కర్తవ్య ఇతి
రేపు నక్షత్రం సూర్యనక్షత్రం కనుక, ఆ రోజు వివాహం చేయకూడదు.
అథ మౌహూర్తికం వృద్ధగార్గ్యమాహూయ రాజా పప్రచ్ఛ క్వ వివాహముహూర్తః
అప్పుడా రాజు ముహూర్తాల్లో నిపుణుడైన వృద్ధ గార్గ్యుడిని పిలిపించి, 'వివాహానికి ఏ ముహూర్తం?' అని అడిగాడు.
శ్వ ఇతి గార్గ్య ఉవాచ
గార్గ్యుడు 'రేపే' అని సమాధానమిచ్చాడు.
రాజా చ నారదం గార్గ్యం చోదీక్ష్య భో ఇదమిత్థమితి పప్రచ్ఛ
రాజు నారదుని, గార్గ్యుని చూసి, 'ఇది నిజమేనా?' అని అడిగాడు.
అథ నారదో గార్గ్యమువాచ
అప్పుడు నారదుడు గార్గ్యునితో మాట్లాడాడు.
కథముక్తం లగ్నం దాస్యసి
నీవు చెప్పినట్టు ముహూర్తాన్ని ఎలా నిర్ణయిస్తావు?
అథ గార్గ్యో విషఘటికాశ్చ విహాయ లగ్నం దాస్యామి ఇత్యువాచ
అప్పుడు గార్గ్యుడు, 'విషమయమైన గంటలను పక్కనబెట్టి, ముహూర్తాన్ని నిర్ణయిస్తాను' అని అన్నాడు.
నారదోపి బ్రహ్మవచనాని కిం న జానాసీత్యుక్తవాన్గార్గ్యమ్
నారదుడు గార్గ్యునితో, 'బ్రహ్మవాక్యాలు నీకు తెలియవా?' అని అడిగాడు.
గార్గ్యస్తుష్టస్తాన్దోషానపఠత్
గార్గ్యుడు సంతోషంతో ఆ దోషాలను చదివి చెప్పాడు.
ఉల్కా చ బ్రహ్మదండశ్చ మోఘః కంపస్తథైవ చ । సర్వకార్యవినాశాయ దృష్టా వై బ్రహ్మణా పురా
పురాతనకాలంలో బ్రహ్మదేవుడు ఒకసారి ఉల్క, బ్రహ్మదండం, వృథా ప్రయత్నాలు, కంపనం వంటి సూచనలను చూశాడు. ఇవన్నీ జరిగితే అన్ని పనులు నాశనం అవుతాయని భావించాడు.
ప్రతిష్ఠాసు వివాహేషు మౌంజీబంధాభిషేకతః । అన్యేషు సర్వకార్యేషు విషనాడీర్వివర్జయేత్
ప్రతిష్ఠలు, పెళ్లిళ్లు, మౌంజీబంధనం, అభిషేకం వంటి శుభకార్యాలలో, అలాగే ఇతర అన్ని కార్యక్రమాలలో విషపాత్రలను వాడకూడదు.
అతః పరం తు కార్య్యాణాం కరణేన చ దోషభాక్ । వివాహాదిషు కార్యేషు దోషమేవ వదామ్యతః
అందువల్ల, అలాంటి సమయంలో పనులు చేయడం వల్ల తప్పు కలుగుతుంది. పెళ్లిలాంటి శుభకార్యాలలో తప్పు జరుగుతుందని నేను స్పష్టంగా చెబుతున్నాను.
ఉల్కా దహేత్కులం సర్వం బ్రహ్మదండో వినాశయేత్ । మోఘస్తు మరణా యస్యాత్కంపః కంపాయ కర్మ్మణః
ఉల్క పడితే మొత్తం వంశం కాలిపోతుంది. బ్రహ్మదండం నాశనం చేస్తుంది. వృథా ప్రయత్నాలు మరణానికి దారితీస్తాయి. కంపనం వల్ల పనులు విఫలమవుతాయి.
ఇతి నారదోక్తమాకర్ణ్య గార్గ్యో మునిర్మౌనపరోఽభవత్
ఈ నారదుని ఉపదేశాన్ని విని గార్గ్యుడు మౌనంగా మారిపోయాడు.
దధ్యౌ రవిం గ్రహపతిం విహాయ విషనాడీర్వివాహః క్రియతమితి
ఆయన సూర్యుని, గ్రహాధిపతిని ధ్యానించి, విషపాత్రలను పక్కనపెట్టి పెళ్లి జరపాలని నిర్ణయించాడు.
నారద ఉవాచ- కథం బ్రహ్మవచనమ్
నారదుడు ఇలా అడిగాడు — బ్రహ్మవాక్యాన్ని ఎలా అర్థం చేసుకోవాలి?
సూర్య ఉవాచ- దేశభేదేన వ్యవస్థోదితా తదస్మిన్దేశే వివాహో విషఘటికాం విహాయ కర్తవ్య ఏవ
సూర్యుడు ఇలా అన్నాడు — ప్రతి ప్రాంతానికి తగిన విధానం ఉంది. ఈ భూమిలో విషపాత్రను పక్కనబెట్టి పెళ్లి తప్పక జరపాలి.
నారదోప్యనుమేనే
నారదుడూ దీనికి సమ్మతించాడు.
ఉవాచ శ్వః పరాహ్ణే చ క్షత్త్రవివాహశ్చ భవేదతః స్వయం వరార్థం నృపా ఆగచ్ఛంతు తన్నృపదూతాన్ప్రేషయ
ఆయన ఇలా అన్నాడు — రేపో ఎల్లుండో క్షత్రియుల పెళ్లి జరగాలి. వరుని కోసం రాజులు స్వయంగా రావాలి. వారికోసం దూతలను పంపించు.
అథ రాజా దశరథానుమతేన సర్వానేవ నృపానాగమయ్యాచింతయత్ కథం సర్వానేవ తిరస్కృత్య వైదేహీ రామాయ దేయేతి
అప్పుడా దశరథ మహారాజు అందరి అనుమతితో రాజులను పిలిపించి, ఇతరులను పక్కనబెట్టి వైదేహిని రామునికి ఎలా ఇవ్వాలో ఆలోచించాడు.
అథ రాత్రౌ ముహుర్ముహుర్నిఃశ్వస్య నిద్రాలురపి న నిద్రామాప
ఆ రాత్రి, పదే పదే ఊపిరి పీల్చుకుంటూ, నిద్ర పట్టినా, ఆయనకు నిద్ర రాలేదు.
జజాప శతరుద్రియం జుహావ చ తేనైవ కామాహుతీః ప్రాస్తువచ్చ పురుషసూక్తేన
ఆయన శతరుద్రియాన్ని జపించి, అదే ద్వారా కోరికల కోసం హోమాలు చేసి, పురుషసూక్తంతో స్తుతించాడు.
అథ తాదృశ ఏవ మహేశ్వరస్తత్ర ప్రాదురభూత్
అప్పుడే అటువంటి రూపంలో మహేశ్వరుడు అక్కడ ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
అథ రాజా నమస్కృత్యాస్తువీత
రాజు నమస్కరించి, ఆయనను స్తుతించసాగాడు.
ఇతి స్తోత్రమాకర్ణ్య భగవాన్భవో రాజానమువాచ వరదోఽహం వరం వృణు
ఈ స్తోత్రాన్ని విని భగవంతుడు భవుడు రాజుతో ఇలా అన్నాడు — నేను వరాలిచ్చేవాడిని, కావలసిన వరాన్ని కోరుకో.
రాజోవాచ శ్రీమన్మమ కన్యా వైదేహీ రామాయ దిత్సితా స్వయంవరే కులరూపబలోత్సాహ సంపన్నానేకభూపరాక్షసవిప్రాదిసర్వప్రాణిసమాగమే రామాధికబలో యది తామగ్రహీష్యత్ తదా వచనమనృతం మమ పాపం చ భవిష్యతి
రాజు ఇలా అన్నాడు: మహానుభావా! నా కుమార్తె వైదేహి స్వయంవరంలో రామునికి ఇచ్చేందుకు నిర్ణయించాను. ఆమెకు మంచి వంశం, అందం, బలం, ధైర్యం అన్నీ ఉన్నాయి. అనేక మంది రాజులు, రాక్షసులు, బ్రాహ్మణులు, ఇతర ప్రాణులు కూడిన సభలో, రాముని కన్నా బలవంతుడు ఎవరైనా ఆమెను గెలుచుకుంటే, నా మాట అబద్ధమవుతుంది, నేను పాపం పాలవుతాను.
అథ మధ్యే నిశం రాజా శుచిర్భూత్వా త్ర్యంబకం సాంబికం మంగలదుకూలధారిణం కమలభవపురుషోత్తమశక్ర-ప్రముఖనిఖిలదేవైర్భృగుప్రముఖమునివరైర్హాహాప్రముఖగంధర్వైస్తుంబురుప్రముఖైశ్చ శ్రుతిస్మృతీతిహాసపురాణైర్మూర్తిమద్భిశ్చ సిద్ధవిద్యాధరాదిమాతృకాగణైశ్చ నందీప్రముఖగణైశ్చ సేవ్యమాన పాదకమలం సర్వామంగలపరిమోచకమతిపుణ్యసలిలయా గంగయా నిష్కలం కేన చంద్రమసా సేవ్యమాన శిరోభాగం వామాంకారూఢయా గిరిజయా ప్రదీయమానవీటిం సహాసం సకామం సహావేక్షణమాదదానం గోక్షీరసదృశం ప్రతికూలకస్తూరికాసదృశకంఠం మృదుసూక్ష్మస్నిగ్ధజటాభిర్విరచితకపర్దం విశుద్ధకార్తస్వరకుండలోపశోభితగండభాగం ద్విరష్టవర్షవయసం గోక్షీరసదృశ స్థూలముక్తాఫలకౌసుంభవర్ణాంచలేనావేష్టితశిరోభాగం వివిధరత్నవిరచితకార్తస్వరభూషితవక్షఃస్థలమతిధవలోపవీతేనోపశోభితశరీరమంబికానులగ్నకుంకుమారుణసుగంధిశరీరమీక్షమాణం తర్జమానకామమార్గణం కోటికందర్పసదృశం మనసాచింతయత్
రాత్రి మధ్యలో, రాజు శుద్ధిగా తయారై, త్రయంబకుని, అంబికతో కూడిన పరమేశ్వరుని ధ్యానించాడు. ఆయన మంగళవస్త్రాలు ధరించి, బ్రహ్మ, విష్ణు, ఇంద్రుడు, ఇతర దేవతలు, భృగువుతో కూడిన మునులు, హాహా, తుంబురు వంటి గంధర్వులు, వేదాలు, స్మృతులు, ఇతిహాసాలు, పురాణాలు, సిద్ధులు, విద్యాధరులు, మాతృకలు, నంది మొదలైన గణాలు సేవించేవారు. ఆయన పాదాలను గంగా పవిత్రంగా సేవిస్తుంది. తలపై చంద్రుడు, ఎడమవైపు పార్వతిదేవి ఆలింగనం చేస్తోంది. ఆయన ప్రకాశవంతంగా, చిరునవ్వుతో, అనుగ్రహభావంతో, కోరికతో నిండిన చూపుతో ఉన్నాడు. ఆయన కంఠం ముష్కరంగు వలె నలుపుగా, జటలు మృదువుగా, సువాసనతో అలంకరించబడి, తలపై జటామండలం, బంగారు కుండలాలు చెంపలను అలంకరిస్తున్నాయి. పదహారు ఏళ్ల యువకుడిలా, తలపై కుంకుమ, ముత్యాల రంగు వస్త్రంతో, వక్షస్థలం రత్నాల అలంకరణతో, పవిత్ర యజ్ఞోపవీతంతో మెరిసిపోతున్నాడు. అంబికా కుంకుమ వాసనతో శరీరం పరిమళిస్తోంది. కామదేవుని బాణాలను చూసి చిరునవ్వుతో, కోటి మన్మథుల కన్నా గర్వంగా ఉన్న పరమేశ్వరుని మనసులో ధ్యానించాడు.
రాజోవాచ- క్షితిసలిలగగనపవనదహనరవిశశియజమానమూర్తిభిరష్టమూర్తే విశ్వమూర్తే లోకమూర్త్తే త్రిభువనమూర్తే వేదపురాణమూర్త్తే యజ్ఞమూర్తే స్తోత్రమూర్త్తే శాస్త్రమూర్త్తేస్వధామూర్త్తే నారాయణమూర్త్తే సర్వదేవతామూర్త్తే త్రయీమయత్రయీప్రమాణత్రయీనేత్రసా-మప్రియవసుధారాప్రియభక్తిప్రియభక్తసులభాభక్తవిదూరస్తుతిప్రియ ధూపప్రియ దీపప్రియ ఘృతక్షీరప్రియ ద్రో ణకరవీరప్రియ శ్రీపత్రప్రియ కమలకహ్లారప్రియ నంద్యావర్తప్రియ బకులప్రియ యూథికాప్రియ కోకనదప్రియ గ్రీష్మజలావాసప్రియ యమనియమప్రియ నియతేంద్రియప్రియ జపప్రియ శ్రాద్ధప్రియ గాయనప్రియ గాయత్రీప్రియ పంచబ్రహ్మప్రియ సదాచారప్రియ గోత్రోత్సాదికమలభవహరిహరనయనసమర్చిత పాదకమలజయప్రద హరిప్రార్థితజలోత్పాదితచక్రప్రదర్శకృత్స్మృతియుక్తిప్రద స్మృతమంగలప్రద మృత్యుఞ్జయ నమస్తే నమస్తే
రాజు ఇలా అన్నాడు — భూమి, నీరు, ఆకాశం, గాలి, అగ్ని, సూర్యుడు, చంద్రుడు, యజమానుడు — ఈ ఎనిమిది రూపాలలోని ప్రభూ! జగత్తుకు రూపమైనవాడా! లోకాలకు, మూడు లోకాలకూ రూపమైనవాడా! వేదాలకు, పురాణాలకు రూపమైనవాడా! యజ్ఞానికి, స్తోత్రానికి, శాస్త్రానికి, స్వధాకు, నారాయణునికి, అన్ని దేవతలకు రూపమైనవాడా! మూడు వేదాల సారమైనవాడా! మూడు కన్నులతో, భూమిని, భక్తిని, భక్తులను ప్రేమించేవాడా! భక్తులకు సులభంగా లభించే వాడా! భక్తి లేనివారికి దూరంగా ఉన్నవాడా! స్తోత్రాన్ని, ధూపాన్ని, దీపాన్ని, నెయ్యి, పాలు, ద్రోణుడు, లక్ష్మీదేవి, కమలం, నందీచక్రాన్ని, బకులపుష్పాన్ని, యూతికను, కోకనదాన్ని, వేసవిలో నీటిలో నివాసాన్ని, నియమాన్ని, యమాన్ని, ఇంద్రియ నియమాన్ని, జపాన్ని, శ్రాద్ధాన్ని, గానం, గాయత్రిని, పంచబ్రహ్మను, సదాచారాన్ని ఇష్టపడేవాడా! బ్రహ్మ, హరి, హరులు పూజించే పాదకమలములు కలవాడా! విజయాన్ని ప్రసాదించేవాడా! హరిచేత అడిగినప్పుడు నీటిలోంచి చక్రాన్ని చూపినవాడా! స్మృతి, మంగళాన్ని ప్రసాదించేవాడా! మృత్యుంజయుడా! నీకు వందనం, వందనం!
ప్రత్యుత దశరథోఽపి సర్వానేవాగతాన్విజేతుమలం క్షత్రకదనశ్చ రామో యద్యాయాస్యతి తర్హి మమ సుతాం కిం కరిష్యతి వా కింకిం వా ప్రేషయిష్యతి కీదృశం కారయిష్యతి మమ కింవా కరిష్యతి సర్వథా హి ప్రభూతబలవాహనో నరపతిరశేషమపి త్రిభువనం హన్యాత్ కిముత మామల్పసత్వం కిముత బహునా భవానేవ శరణం మమోపాయం వద యథా వివాహే శ్రేయో భవిష్యతి రామశ్చ జామాతా భవిష్యతి
ఇంకా, దశరథుడు కూడా వచ్చినా, వచ్చిన వారందరినీ ఓడించగలడు. రాముడు, క్షత్రియులను సంహరించేవాడు, వచ్చినప్పుడు నా కుమార్తెకు ఏమి చేస్తాడు? నాకు ఏమి చేస్తాడు? అతను ఏదైనా పంపిస్తాడా? లేక ఇంకేమైనా చేయిస్తాడా? గొప్ప సైన్యాలున్న రాజు మూడు లోకాలను కూడా నాశనం చేయగలడు. అలాంటప్పుడు మేము బలహీనులం, మమ్మల్ని ఎంత సులభంగా జయించగలడు! మీరు తప్ప నాకు ఇంకెవరూ ఆశ్రయం లేరు. వివాహం శుభంగా జరిగి, రాముడు నా అల్లుడు కావడానికి ఏ మార్గం ఉందో చెప్పండి.