వ్యవస్థితిర్యదా జాతా తదా పౌరాణికం గురుమ్ । తాంబూలాదిప్రదాయాథ పరేద్యుః శృణుయాదపి
అన్ని ఏర్పాట్లు పూర్తయ్యాక, పురాణ ఉపాధ్యాయునికి తాంబూలాది సమర్పించాలి. తరువాతి రోజున మళ్లీ వినాలి.
పురాణమేవం శ్రోతవ్యం దైనందినమితి శ్రుతిః । వ్రతరూపేణ యః కశ్చిత్పురాణం శృణుయాన్నరః
ఇలా పురాణాన్ని ప్రతిరోజూ వినాలని శాస్త్రం చెబుతోంది. ఎవరు దీన్ని వ్రతంగా వినితే,
యదైవం తత్పురాణం తు తత్ర యాతి న సంశయః । పురాణం శ్రోతుకామేన శ్లోకశ్చైకోపి చేచ్ఛ్రుతః
ఎప్పుడైనా ఆ పురాణాన్ని వినితే ఫలితం తప్పకుండా లభిస్తుంది. వినాలనుకున్నవారు ఒక్క శ్లోకాన్ని అయినా విన్నా,
తద్దినే తు కృతం పాపం నాశయేత్తు న సంశయః
ఆ రోజున చేసిన పాపం నశిస్తుంది — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
ఏవం పురాణం శృణుయాచ్చ యస్తు స బ్రహ్మహత్యాకృతపాపబంధాత్ । సురాపీతిః స్వర్ణహరశ్చ రామ గుర్వంగనాగశ్చ విముక్తిమేతి
ఇలా పురాణాన్ని వినేవారు బ్రహ్మహత్య, మద్యం సేవ, బంగారం దొంగతనం, గురుపత్నిని సమీపించడం వంటి మహాపాపాలు చేసినా, రామా! విముక్తి పొందుతారు.
పాపాని చాన్యాని కృతాని పుంభిః సర్వాణి నశ్యంతి పురాకృతాని । ఇహాపి యాన్యబ్దశతార్జితాని శ్రోతుర్వినశ్యంతి తథా చ వక్తుః
ఇంకా ఇతర పాపాలు, ఈ జన్మలో వంద సంవత్సరాలు కూడినవైనా, పురాణాన్ని వినేవారికి, చెప్పేవారికి నశిస్తాయి.
కలౌ సమస్తవిప్రాణాం సర్వజ్ఞత్వం న విద్యతే । విగుణాపి తతో వ్యాఖ్యా ఫలదా దానకర్మవత్
కలియుగంలో అన్ని బ్రాహ్మణులకు సంపూర్ణ జ్ఞానం ఉండదు. అందువల్ల, అర్థం పూర్తిగా చెప్పకపోయినా, దానికీ ఫలితం కలుగుతుంది, దానం చేసినట్లే.
పురాణానామభిప్రాయం వ్యాసో వేద న చాపరః । అహం వేద్మి విశేషేణ వ్యాసాదపి విధేరపి
పురాణాల అసలు ఉద్దేశాన్ని వ్యాసుడు మాత్రమే తెలుసు, మరెవ్వరూ కాదు. నేను మాత్రం, వ్యాసునికన్నా, బ్రహ్మదేవుడికన్నా బాగా తెలుసు.
న స్వాధ్యాయస్తపో వాపి న మంత్రో న జుహోతయః । ఫలంతి న తథా తిష్యే పురాణశ్రవణం యథా
స్వాధ్యాయం, తపస్సు, మంత్రోచ్ఛారణ, హోమాలు — ఇవేవీ పురాణాన్ని వినడం లాంటి ఫలితాన్ని ఇవ్వవు.
ఏకైకశ్రవణాదేవ పాతకం మహదేవ తు । నాశమాప్నోత్యసందేహః శ్రీశైలే వర్తనాదివ
ఓ మహాదేవా! ఒక్కసారి వినగానే, ఎంత పెద్ద పాపమైనా నిస్సందేహంగా నశిస్తుంది. అది శ్రీశైలంలో నివసించినట్లే.
అతో గురుః పురాణజ్ఞః శ్రోతృవంద్యోఽఘనాశనః । న తస్మాదధికః కశ్చిద్గురురస్తి గతిప్రదః
కాబట్టి, పురాణాలను బాగా తెలిసిన గురువు, శ్రోతలందరి పూజకు పాత్రుడు, పాపాలను తొలగించేవాడు. అతనికంటే గొప్ప గురువు, ముక్తి ప్రసాదించేవాడు ఇంకెవరూ లేరు.
మంత్రేషు గురవో యే చ వేదశాస్త్రేషు యే మతాః । నేశతే సర్వవిజ్ఞానం దాతుం తస్మాన్న బోధకాః
మంత్రాలలోనూ, వేదశాస్త్రాలలోనూ గురువులని భావించే వారు, సమస్త జ్ఞానాన్ని ఇవ్వలేరు. అందువల్ల, వారు నిజమైన జ్ఞానదాతలు కారు.
పిశాచాః ప్రాయశో రామ బ్రహ్మరాక్షసనామినః । వేదమంత్రస్య వేత్తారో దృశ్యంతే న పురాణవిత్
ఓ రామా! పిశాచులు, బ్రహ్మరాక్షసులని పిలవబడే వారు, వేదమంత్రాలను బాగా తెలుసు. కానీ పురాణాల అర్థాన్ని మాత్రం తెలీదు.
పురాణవిముఖో నైవ సర్వః సర్వం హి పశ్యతి । పురాణజ్ఞో హి తస్తస్మాత్పాపనాశకరః ప్రభుః
పురాణాలను పట్టించుకోని వాడు, ఏదీ పూర్తిగా చూడలేడు. పురాణాలను తెలిసినవాడే పాపాలను పోగొట్టగల ప్రభువు.
తత్పూజా సర్వపూజా స్యాత్సర్వద్రోహోఽస్య పీడనమ్ । యథా సమస్తదానానాం విద్యాదానం ప్రశస్యతే
అతని పూజ చేయడం అంటే అందరి పూజ చేసినట్టే. అతనికి హానిచేయడం అంటే అందరికీ శత్రుత్వం చేసినట్టే. ఎలా అంటే, అన్నీ దానాల్లో జ్ఞానదానం గొప్పదిగా చెప్పబడినట్లే.
పౌరాణికస్తథా ధన్యస్తత్ర దానం మహత్ఫలమ్ । రామ ఉవాచ-। కిం వా పౌరాణికే దేయం కియత్కీదృశమేవ చ
పురాణాలను చెప్పేవాడు ధన్యుడు. అతనికి దానం చేస్తే గొప్ప ఫలం లభిస్తుంది. రాముడు అడిగాడు: పురాణికునికి ఏమివ్వాలి? ఎంత ఇవ్వాలి? ఎలా ఇవ్వాలి?
పురాణం కీదృశం వర్జ్యం వర్జ్యః కీదృక్పురాణవిత్ । శంభురువాచ- షడ్రసానన్నపానాని స్నేహద్రవ్యాణి యాని చ
ఏ పురాణాన్ని వదలాలి? ఎలాంటి పురాణజ్ఞుడిని దూరంగా ఉంచాలి? శంభుడు చెప్పాడు: ఆరు రుచుల ఆహారాలు, పానీయాలు, నూనె కలిగిన పదార్థాలు—
గృహం సోపస్కరం రామ పురాణజ్ఞాయ దాపయేత్ । పర్యాప్తాన్యేవ సర్వాణి అధికాని ఫలాధికాత్
ఓ రామా! సకల ఉపకరణాలతో కూడిన ఇల్లు పురాణజ్ఞుడికి ఇవ్వాలి. అన్నీ సరిపడేలా ఉండాలి. ఎక్కువగా ఇస్తే ఇంకా ఎక్కువ ఫలం లభిస్తుంది.
దద్యాద్ద్రవ్యమతో భూయః సచైలం శోభితం మృదు । భూషణాని యథార్హాణి స్వశక్త్యా ప్రతిపాదయేత్
అందువల్ల, మరింత విలువైన వస్తువులు, బట్టలు, అందంగా, మృదువుగా ఉండే దుస్తులు ఇవ్వాలి. అలంకారాలు కూడా యోగ్యతకు తగినట్టు, తన శక్తికి అనుగుణంగా ఇవ్వాలి.
గంధపుష్పం ప్రతిదినం కేవలం గంధమేవ చ । కేవలం చ తథా పుష్పం ఫలకాలే ఫలాన్యపి
ప్రతి రోజు సువాసన, పువ్వులు ఇవ్వాలి. లేకపోతే కేవలం సువాసన లేదా కేవలం పువ్వులు ఇవ్వాలి. ఫలకాలంలో ఫలాలు కూడా సమర్పించాలి.
తాంబూలం చ తథా దద్యాన్నమస్కుర్యాచ్చ భక్తితః । పురాణస్య సమాప్తౌ తు దద్యాద్దానాదికం తథా
అలాగే, తాంబూలం ఇవ్వాలి. భక్తితో నమస్కరించాలి. పురాణపఠనం పూర్తయ్యాక, దానాలు మరియు ఇతర వస్తువులు ఇవ్వాలి.
అధికం తు తథా దేయం భూహిరణ్యాదికం నృప । న చ తూష్ణీముపక్రమ్య శ్రోతుమర్హతి కశ్చన
అదే విధంగా, భూమి, బంగారం మొదలైనవీ ఇవ్వాలి, ఓ రాజా! అలాగే, ఎవ్వరూ మౌనంగా కూర్చుని వినడం ప్రారంభించకూడదు.
సభాసద్భిః కృతా చైవ యా పూజైకేన వా కృతా । దేవస్థానే యథాశక్తి సర్వైః పూజనమిష్యతే
సభలో అందరూ కలిసీ, లేదా ఒక్కరే చేసిన పూజ అయినా, దేవాలయంలో తన శక్తికి తగినట్టు అందరూ కలిసి పూజ చేయడం శ్రేయస్కరం.
తీర్థేపి చ యథా రామ పుణ్యేష్వాయతనేషు చ । స్వశక్త్యా పూజనం కుర్యాత్పురాణజ్ఞాయ రాఘవ
అలాగే, ఓ రామా! తీర్థాలలో, పవిత్ర క్షేత్రాలలో కూడా, తన శక్తికి తగినట్టు పురాణజ్ఞుడికి పూజ చేయాలి, ఓ రాఘవా!
శ్రోతుస్తు లక్షణం పూర్వం మయోక్తం తు భవేన్నృప । పౌరాణికస్య సర్వస్య లక్షణం కథయామి తే
ఓ రాజా, ముందుగా వినేవారి లక్షణాలు నేను చెప్పాను. ఇప్పుడు పౌరాణికుని లక్షణాలు పూర్తిగా చెబుతాను.
కులహీనో మహావ్యాధిర్మహాపాపీ తిరస్కృతః । శౌచాచారవిహీనశ్చ వేదస్మృతివివర్జితః
వాడు మంచి వంశం లేనివాడు, పెద్ద వ్యాధితో బాధపడేవాడు, గొప్ప పాపి, అందరితో తక్కువగా చూడబడేవాడు, శుచిత్వం, మంచి ప్రవర్తన లేనివాడు, వేదాలు, స్మృతులు తెలియని వాడు.
అన్యదేవః పూతివచో వ్యంగశ్చాప్యధికాంగవాన్ । పరపూర్వాపతిః స్తేనః ప్రాణిహంతా నిరాకృతిః
వాడు ఇతర దేవతలను పూజించేవాడు, చెడు మాటలు మాట్లాడేవాడు, శరీరంలో లోపాలు లేదా అదనపు అవయవాలు ఉన్నవాడు, పరస్త్రీతో సంభంధం కలిగినవాడు, దొంగ, జీవులను హతమార్చేవాడు, మంచి రూపం లేనివాడు.
అథ వర్జ్యం పురాణం తే కథయామి నృపోత్తమ । పూర్వజ్ఞైరుచ్యమానం చ యత్ప్రోక్తం మునిభిః పరైః
ఓ ఉత్తమ రాజా, ఇప్పుడు ఏ పౌరాణం వదలాలి, పురాతన ఋషులు, మునులు చెప్పినదాన్ని నీకు వివరంగా చెబుతాను.
వ్యాసాదయో మునివరా యత్ప్రోచుస్తదుదీరయేత్ । పురాణస్థం పఠేద్గ్రన్థం వ్యాఖ్యాయేత విచారయన్
వ్యాసుడు వంటి గొప్ప మునులు ఏది చెప్పారు, అదే చెప్పాలి. పౌరాణాల్లో ఉన్న గ్రంథాన్ని చదివి, ఆలోచించి వివరించాలి.
యయా కయాపి వా రామ భాషయాదేశభాషతః । న దేశభాషా రచితం గ్రంథం శ్రుత్వా ఫలం లభేత్
ఓ రామా, ఏ భాషలో, ఏ ప్రాంత భాషలో చెప్పినా, ప్రాంతీయ భాషలో రచించిన గ్రంథాన్ని విని ఫలం దక్కదు.