స్వహస్తరచితం ముఖ్యం క్రీతం చైవ తు మధ్యమమ్ । యాచితం తు కనిష్ఠం స్యాద్బలాత్కారమథాధమమ్
తన చేతితో చేసినది ఉత్తమం; కొనుగోలు చేసినది మధ్యమం; అడిగి తీసుకున్నది కనిష్ఠం; బలవంతంగా తీసుకున్నది అత్యంత తక్కువది.
అర్హేషు యత్త్వనర్హేషు బలాత్కారాత్తు నిష్ఫలమ్ । రక్తశాలి జపా స్థాణ కలమాసిత రక్తకైః
యోగ్యులకు సమర్పించినదే ఫలితమిస్తుంది; అనర్హులకు బలవంతంగా ఇచ్చినదానికి ఫలితం ఉండదు. రక్తశాలి, జపా, నిలువుగా ఉన్న ధాన్యం, నల్ల కాయలు, ఎర్ర వస్తువులు ఇవన్నీ ఉపయోగించాలి.
తందులైర్వ్రీహిమాత్రోత్థైః కర్ణైశ్చైవ యథాక్రమమ్ । ఉత్తమైర్మధ్యమైశ్చైవ కథితైరధమైస్తథా
బియ్యం, వరిధాన్యం, వాటి కొమ్మలు తదితర ధాన్యాలతో, అవసరమైనన్ని, ఉత్తమమైనవి, మధ్యమమైనవి, కనిష్ఠమైనవి ఉపయోగించాలి.
పద్మాదిస్థాపనైరేవ తత్సమ్యగ్యాగమాచరేత్ । ప్రాగుత్తరముఖో వాపి యది వా ప్రాఙ్ముఖో భవేత్
పద్మాలు మొదలైనవి ఉంచి, శాస్త్రోక్తంగా పూజను చేయాలి. తూర్పు లేదా ఉత్తర దిశను ఎదురుగా facing ఉండాలి; సాధ్యమైతే తూర్పు ముఖంగా ఉండాలి.
ఆసనం చ ప్రవక్ష్యామి యథాదృష్టం యథాశ్రుతమ్ । కౌశం చార్మ్మం చైలతుల్యం దారవం తాడపత్రకమ్
ఇప్పుడు ఆసనం ఎలా ఉండాలో చెబుతాను: దర్భ, చర్మం, వస్త్రం, కలప, తాళిపత్రం ఇవి ఆసనంగా వాడవచ్చు.
కాంబలం కాంచనం చైవ రాజతం తామ్రమేవ చ । గోకరీషార్కజైర్వాపి ఆసనం పరికల్పయేత్
కంబళం, బంగారం, వెండి, రాగి, గోమయంతో చేసినది లేదా ఎండిన మట్టితో చేసిన ఆసనం కూడా వాడవచ్చు.
వైయాఘ్రం రౌరవం చైవ హారిణం మార్గమేవ చ । చార్మం చతుర్విధం జ్ఞేయమథ బంధుకమేవ చ
పులిచర్మం, మృగచర్మం, జింకచర్మం, మార్గంలో దొరికిన చర్మం — ఈ నాలుగు రకాల చర్మాలు, ఇంకా బంధుకం కూడా ఆసనంగా వాడవచ్చు.
యథాసంభవమేతేషు హ్యాసనం పరికల్పయేత్ । కృతపద్మాసనో వాపి స్వాస్తికాసన ఏవ చ
ఏది లభ్యమైతే దానితో ఆసనం సిద్ధం చేయాలి. పద్మాసనం లేదా స్వస్తికాసనంలో కూర్చోవచ్చు.
దర్భభస్మసమాసీనః ప్రాణానాయమ్య వాగ్యతః । తావత్స దేవతారూపో ధ్యానం చాన్తః సమాచరేత్
దర్భ, బస్మం మీద కూర్చుని, శ్వాసను, మాటను నియంత్రించి, తాను దేవత రూపంగా భావిస్తూ అంతరంగంలో ధ్యానం చేయాలి.
శిఖాంతే ద్వాదశాంగుల్యే స్థితం సూక్ష్మతనుం శివమ్ । అంతశ్చరంతం భూతేషు గుహాయాం విశ్వమూర్తిషు
శిఖ చివరలో, పన్నెండు వేల్ల దూరంలో, సూక్ష్మరూపంగా శివుడు ఉన్నాడు. ఆయన భూతాలలో, గుహలో, విశ్వమూర్తులలో అంతర్యామిగా సంచరిస్తూ ఉంటాడు.
సర్వాభరణసంయుక్తమణిమాది గుణాన్వితమ్ । ధ్యాత్వా తం ధారయేచ్చిత్తే తద్వ్యాప్త్యా పూరయేత్తనూమ్
అన్ని అలంకారాలతో, మణులు మొదలైన శోభలతో కూడిన ఆ రూపాన్ని మనసులో ధ్యానించి, ఆ రూపం మన శరీరమంతా వ్యాపించిందని భావించాలి.
తయా దీప్త్యా శరీరస్థం పాపం నాశముపాగతమ్ । స్వర్ణం పారదసంపర్కాద్రక్తం శ్వేతం యథా భవేత్
ఆ ప్రకాశంతో శరీరంలో ఉన్న పాపం నశిస్తుంది. అది ఎలా అంటే, బంగారం పాదరసాన్ని తాకినప్పుడు, లేదా ఎరుపు రంగు తెలుపుగా మారినట్టే.
తద్ద్వాదశదలావృత్తమష్టపంచత్రిరేవ వా । పరికల్ప్యాసనం శుద్ధం తత్ర లింగం నిధాయ చ
పన్నెండు, ఎనిమిది లేదా పదిహేను దళాలతో కూడిన పవిత్రమైన ఆసనాన్ని ఊహించి, అందులో లింగాన్ని స్థాపించాలి.
గుహాస్థితం మహేశానం లింగే సంచింతయేత్తథా । శోధితే కలశే తోయం శోధితం గంధవాసితమ్
గుహలో ఉన్న మహేశ్వరుడిని ఆ లింగంలో ధ్యానించాలి. శుద్ధమైన పాత్రలో, సుగంధద్రవ్యాలతో కలిపిన పవిత్రమైన నీటిని ఉంచాలి.
సుగంధపుష్పం నిక్షిప్య ప్రణవేనాభిమంత్రితమ్ । ప్రాణాయామశ్చ ప్రణవః శూద్రేషు న విధీయతే
సువాసన గల పువ్వులను, ప్రణవంతో అభిమంత్రించి సమర్పించాలి. కాని ప్రాణాయామం, ప్రణవం శూద్రులకు చెప్పబడలేదు.
ప్రాణాయామపదే ధ్యానం శివేత్యోఙ్కారమంత్రణమ్ । గంధపుష్పాక్షతాదీని పూజాద్రవ్యాణి యాని చ
ప్రాణాయామ సమయంలో ధ్యానం చేయాలి, 'శివ' లేదా 'ఓం' మంత్రాన్ని ఉచ్చరించాలి. పూజకు కావలసిన గంధం, పువ్వులు, అక్షతలు మొదలైనవి సిద్ధం చేసుకోవాలి.
తాని స్థాప్య సమీపే తు తతః సంకల్పయిష్యతే । శివపూజాం కరిష్యామి శివతుష్ట్యర్థమేవ చ
ఆ వస్తువులను పక్కన ఉంచి, 'శివుని సంతుష్టికోసం నేను శివపూజ చేయబోతున్నాను' అని సంకల్పించాలి.
ఇతి సంకల్పయిత్వా తు తత ఆవాహనాదికమ్ । కృత్వా తు స్నానపర్యంతం తతః స్నానం ప్రకల్పయేత్
అలా సంకల్పం చేసిన తర్వాత, ఆవాహన మొదలైన కర్మలు చేసి, స్నానం వరకు పూర్తి చేసి, ఆ తరువాత స్నానాన్ని నిర్వహించాలి.
నమస్తేత్యాదిమంత్రేణ శతరుద్రియవిధానతః । అవిచ్ఛిన్నా తు యా ధారా ముక్తిధారేతి కీర్తితా
'నమః'తో ప్రారంభమయ్యే మంత్రంతో, శతరుద్రి విధానాన్ని అనుసరించి, నిరంతరంగా పారే ఆ జలధారను ముక్తిధార అని అంటారు.
తయా యః స్నాపయేన్మాసం జపన్రుద్రముపాంశు వా । ఏకవారం త్రివారం చ పంచ సప్త నవాపి వా
ఆ జలధారతో నెల రోజుల పాటు లింగాన్ని స్నానం చేయిస్తూ, రుద్రాన్ని మౌనంగా లేదా జపిస్తూ, ఒకసారి, మూడుసార్లు, ఐదు, ఏడు లేదా తొమ్మిది సార్లు పఠించాలి.
ఏకాదశమథో వారమథైకాదశచాన్వితమ్ । ముక్తిస్నానమిదం జ్ఞేయం మాసం మోక్షప్రదాయకమ్
పదకొండుసార్లు లేదా పదకొండు పర్యాయాలు చేసినా, దీన్ని ముక్తిస్నానం అని తెలుసుకోవాలి. ఇది నెల రోజుల్లో మోక్షాన్ని ప్రసాదిస్తుంది.
శైవయా విద్యయా స్నానం కేవలం ప్రణవేన చ । మృణ్మయైర్నాలికేరస్య శకలైశ్చోర్మిభిస్తథా
శైవ విద్యతో మాత్రమే, లేదా ప్రణవంతో, మట్టి, కొబ్బరి పొట్లాలు లేదా అలలతో స్నానం చేయవచ్చు.
కాంస్యేన ముక్తా భుక్త్యా చ పుష్పాదిక సరేణవా । స్నాపయేద్దేవదేవేశం యథాసంభవమీరితైః
కాంస్యంతో, ముత్యాలతో, భోగపదార్థాలతో, లేదా పువ్వులు మొదలైన వాటితో, అందుబాటులో ఉన్న వాటితో దేవదేవుని స్నానం చేయాలి.
శృంగస్య చ విధిం వక్ష్యే స్నానయోగ్యం యథా భవేత్ । పూర్వమంతస్తు సంశోధ్య బహిరంతస్తు శోధయేత్
గొర్రె కొమ్ముతో స్నానం చేసే విధానాన్ని ఇప్పుడు చెబుతాను. మొదట లోపలిని శుభ్రం చేసి, తర్వాత బయటిని శుద్ధి చేయాలి.
సుస్నిగ్ధం లఘుకృత్వాథ నాగం ఛింద్యాత్కథంచన । నీచైకదేశవిన్యస్తద్వారద్రోణ్యా సువృత్తయోః
కొమ్మును మృదువుగా, తేలికగా చేసి, జాగ్రత్తగా కోయాలి. దానిని తగిన చోట, బాగా తయారైన పాత్రలో ఉంచాలి.
కుశానుయుతయా స్నానం దేవాయ పరికల్పయేత్ । ఏవం గవయశృంగస్య జలమూర్తిరథోచ్యతే
కుశ గడ్డి ముడితో దేవునికి స్నానం సిద్ధం చేయాలి. ఇలా గోవు కొమ్ము ద్వారా జలమూర్తి వివరించబడింది.
ద్వారే నిషిద్ధలోహార్ద్ధం సంధిద్వారా సమన్వితే । యోగవక్త్రం నాగదండం నాగాకారం ప్రకల్పయేత్
ద్వారంలో నిషిద్ధ లోహాన్ని అర్ధం మాత్రమే వాడాలి. సంధి ద్వారం కలిగి, నాగదండంలా, పాము ఆకారంలో ముక్కు తయారు చేయాలి.
ఫలస్థానే తు చషకం దండేన సమరంధ్రకమ్ । తత్రైవ పాతయేత్తోయమూర్ద్ధ్వయంత్రఘటే స్థితమ్
ఫల భాగంలో చిన్న పాత్రను, దండంలో రంధ్రాన్ని ఏర్పాటు చేయాలి. అక్కడే పై యంత్రపాత్రలో ఉన్న నీటిని పోయాలి.
పాతయేదథ చాన్యేన వామేనైవ కరేణ వా । ముక్తిధారాకృతా తేన పవిత్రం పాపనాశనమ్
ఇంకొక పాత్రతో గానీ, ఎడమ చేతితో గానీ ఆ నీటిని జల్లితే, అది మోక్షప్రదాయిని అయిన పవిత్రమైనది అవుతుంది; పాపాలను తొలగించేది.
ఏవం సంస్థాప్య దేవేశం పంచగవ్యైస్తథైవ చ । పంచామృతైరథ స్నాప్య మధురత్రితయేన చ
అలా దేవేశ్వరుని ప్రతిష్టించి, ముందుగా పంచగవ్యాలతో, ఆ తరువాత పంచామృతాలతో, తరువాత మూడు రకాల తీపి పదార్థాలతో అభిషేకం చేయాలి.