శ్రీసదాశివ ఉవాచ- రచయిష్యామి ధమ్మిల్లమేహి మత్పురతః శుభే । దేవ్యాహ న చ యుక్తం తద్భర్త్రాశుశ్రూషణం స్త్రియః
శ్రీ సదాశివుడు ఇలా అన్నాడు—'శుభే, నీ వెంట్రుకలను నా ముందు నేను అలంకరిస్తాను.' దేవి ఇలా చెప్పింది: 'భర్త భార్యకు సేవ చేయడం సరికాదు.'
కేశప్రసాధనకృతావనర్థాంతరమాపతేత్ । కేశప్రసాధనే దేవ తత్వం సర్వం న చేప్సితమ్
భర్త వెంట్రుకలను అలంకరిస్తే అది అపశకునానికి దారి తీస్తుంది. దేవా, వెంట్రుకల అలంకరణ విషయంలో నాకు అలాంటిది కావాలి కాదు.
అథ బంధే కృతే పశ్చాదంసప్రాంతప్రమార్జనమ్ । తనోశ్చరమసంలగ్న కేశపుష్పాదిమార్జనమ్
వెంట్రుకలు కట్టిన తర్వాత, భుజాల చివరలను శుభ్రం చేయడం, శరీరానికి అంటుకున్న వెంట్రుకలు, పువ్వులు వంటివి తొలగించడం జరుగుతుంది.
ఏతస్మిన్వర్తమానే తు మహాత్మానో యదాగమన్ । తదా కిముత్తరం వాచ్యం తవ దేవాదివందినః
ఇలా జరుగుతున్నప్పుడు, మహాత్ములు వచ్చినపుడు, దేవతలు మరియు నిన్ను స్తుతించే వారు అడిగితే వారికి ఏం సమాధానం చెప్పాలి?
నాయాంతి చేదథ విభో భీతిర్నాశముపేష్యతి । ఏవం హి భాషమాణాం తాం కరేణాకృష్య శంకరః
వారు రాకపోతే, ప్రభూ, భయం నాశనానికి దారి తీస్తుంది.' అని ఆమె చెప్పగా, శంకరుడు ఆమెను చేయి పట్టుకుని దగ్గరకు లాగాడు.
స్వోర్వోస్తాం స్థాపయిత్వైవ విస్రస్య కచబంధనమ్ । విభజ్య చ కరాభ్యాం స ప్రససార నఖైరపి
తన ఒడిలో ఆమెను కూర్చోబెట్టి, వెంట్రుకల కట్టను విడదీసి, చేతులతో విడగొట్టి, నఖాలతో కూడా చక్కగా విరిచాడు.
విష్ణుదత్తాం పారిజాతస్రజం కచగతామపి । కృత్వా ధమ్మిల్లమకరోదథ మాలాం కరాగతామ్
విష్ణువు ఇచ్చిన పారిజాత మాలను, అది ఆమె జుట్టులో ఉన్నా కూడా, తీసుకుని, ముందుగా ఆమె జుట్టును సరిచేసి, ఆ మాలను ఆమె చేతిలో పెట్టాడు.
మల్లికాస్రజమాదాయ బబంధ కచబంధనే । కల్పప్రసూనమాలాం చ బ్రహ్మదత్తాం మహేశ్వరః
మల్లిక పువ్వుల మాలను తీసుకుని, ఆమె జుట్టులో కట్టాడు. అలాగే బ్రహ్మ ఇచ్చిన కల్పవృక్ష పువ్వుల మాలను కూడా మహేశ్వరుడు అలంకరించాడు.
పార్వతీవసనే గూఢగంధాఢ్యే చ సమాదధాత్ । అథాంసపృష్ఠసంలగ్నమార్జనం కృతవాన్విభుః
పార్వతీ వస్త్రంలో దాగిన సుగంధంతో కూడిన ఆ మాలను పెట్టాడు. ఆ తరువాత ప్రభువు ఆమె భుజం వెనుక భాగంలో ఒక తుడిపాటి కట్టాడు.
శ్లథనీవేరధో దేవ్యా వస్త్రవేష్టేరధోగతః । దేవః కిమిదమిత్యుక్త్వా నీవీబంధం చకార హ
దేవి కట్టుకున్న కిందటి వస్త్రం జారిపోవడంతో, దేవుడు 'ఇది ఏమిటి?' అని అడిగి, ఆమె నీవి బందాన్ని బిగించాడు.
నాసాభూషణమేతత్తే పశ్యామి స మదాత్తతః । ఇత్యుక్త్వా స్వయమాదాయ విచ్ఛాయం మౌక్తికం సతీ
'ఇది నీ ముక్కు అలంకారం అని నేను చూస్తున్నాను,' అని ఆమె చెప్పి, ఆ ముత్యాన్ని తానే తీసుకుని, దాన్ని పరిశీలించింది.
హరిద్రాయాః సమాయోగే ముక్తాఫలమదీప్తిమత్ । ఇదం హి ధ్రియతాం ముక్తాఫలం మమ తవ ప్రియమ్
హల్దీతో కలిపితే ఈ ముత్యం మరింత ప్రకాశిస్తుంది. 'ఈ ముత్యం నాకు ఎంతో ఇష్టం, ఇది నీవు ఉంచుకో' అని చెప్పింది.
పార్వత్యువాచ- అహో త్వన్మందిరం శంభో సర్వవస్తుసమృద్ధిమత్ । పూర్వమేవ మయా సర్వం వస్తుజ్ఞాతం విభూషణైః
పార్వతీ ఇలా చెప్పింది: 'ఓ శంభో, నీ గృహం అన్నిరకాల సంపదలతో నిండిపోయింది. నీ ఆభరణాల ద్వారా నీ వద్ద ఉన్నదంతా నేను ముందే తెలుసుకున్నాను.'
అహో ద్రవిణసంపత్తిర్భూషణైరవగమ్యతే । శిరోవిభూషితం దేవ బ్రహ్మశీర్షస్య మాలయా
'ఒకరి సంపదను వారి ఆభరణాల ద్వారానే తెలుసుకోవచ్చు. ప్రభూ, నీ తలపై బ్రహ్మ తల మాల అలంకరించబడి ఉంది.'
నరకస్య తథా మాలా వక్షఃస్థలవిభూషణమ్ । శేషశ్చ వాసుకిశ్చైవ సవిషౌ తవ కంకణే
'నరక మాల నీ ఛాతీపై అలంకారంగా ఉంది. విషంతో కూడిన శేషుడు, వాసుకి ఇద్దరూ నీ చేతికడులు.'
దిశోంఽబరే జటా కేశా భసితం చాంగరాగకమ్ । మహోక్షో వాహనం గోత్రం కులం చాజ్ఞాతమేవ చ
'దిక్కులు, ఆకాశం నీ జటలు, జుట్టు; బస్మం నీ శరీరానికి పూసే అలంకారం; మహాబుళ్లు నీ వాహనం; నీ వంశం, కుటుంబం ఎవరికీ తెలియదు.'
జ్ఞాయేతే పితరౌ నైవ విరూపాక్షం తథా వపుః । ఏవం వదంతీం గిరిజాం విష్ణుః ప్రాహాతి కోపనః
'నీ తల్లిదండ్రులు ఎవరో తెలియదు, నీ రూపం కూడా తెలియదు, ఓ త్రినేత్రుడా.' ఇలాగే గిరిజా మాట్లాడుతుండగా, విష్ణువు కోపంతో ఇలా అన్నాడు:
కిమర్థం నిందసే దేవి దేవదేవం జగత్పతిమ్ । త్యక్ష్యే ప్రాణాన్ప్రియాన్భద్రే తవ నూనమసంయమమ్
'దేవదేవుడైన జగత్పతిని నీవు ఎందుకు నిందిస్తున్నావు, ఓ దేవి? నీకు నియమం లేకపోవడం వల్ల, ప్రియమైన నా ప్రాణాలను నేను విడిచిపెడతాను.'
యత్రేశనిందనం భద్రే తత్ర నో మరణం వ్రతమ్ । ఇత్యుక్త్వాథ నఖాభ్యాం హి హరిశ్ఛేత్తుం శిరోగతః
'ఇక్కడ ఈశ్వరుని నింద జరిగితే, అక్కడే మాకు మరణం వ్రతం.' అని చెప్పి, హరి తన నఖాలతో తలపైని భాగాన్ని కోయడానికి సిద్ధమయ్యాడు.
మహేశస్తు కరం గృహ్య ప్రాహ మా సాహసం కృథాః । పార్వతీవచనం సర్వం ప్రియం మమ తవాప్రియమ్
అప్పుడు మహేశుడు అతని చేయిని పట్టుకుని, 'అలా తొందరపడి చేయవద్దు. పార్వతీ చెప్పింది నాకు ప్రియమైనదే అయినా, నీకు మాత్రం ఇష్టం లేదు' అని అన్నాడు.
మమాప్రియం హృషీకేశ కర్తుం యత్కించిదిష్యతే । ఓమిత్యుక్త్వాథ భగవాంస్తూష్ణీంభూతోఽభవద్ధరిః
'హృషీకేశా, నాకు ఇష్టముకాని ఏదైనా చేయాలని నీకు అనిపిస్తే—' అని చెప్పి, 'ఓం' అని పలికి, భగవంతుడు హరి మౌనంగా నిలిచిపోయాడు.
హనుమానథ దేవాయ వ్యజ్ఞాపయదిదం వచః । అర్థయామి వినిష్కామం మమ పూజావ్రతం తథా
తర్వాత హనుమంతుడు దేవుని దగ్గరికి వెళ్లి ఇలా అన్నాడు: 'ప్రభూ, నాకు ఏ ఆశ లేకుండా, నా పూజావ్రతను కూడా చేయడానికి అనుమతి ఇవ్వండి.'
పూజార్థమప్యహం గచ్ఛే మమానుజ్ఞాతుమర్హసి । శంకర ఉవాచ- కస్య పూజా క్వ వా పూజా కిం పుష్పం కిం దలం వద
'పూజ కోసం నేను వెళ్లాలనుకుంటున్నాను; దయచేసి నాకు అనుమతి ఇవ్వండి.' శంకరుడు ఇలా అడిగాడు: 'ఎవరికి పూజ? ఎక్కడ పూజ? ఏ పువ్వు? ఏ ఆకుకదా? చెప్పు.'
కో గురుః కశ్చ మంత్రస్తే కీదృశం పూజనం తథా । ఏవం వదతి దేవేశే హనూమానతికంపితః
'ఎవరు గురువు? నీ మంత్రం ఏమిటి? పూజ ఎలా చేస్తావు?' అని దేవతాధిపతి అడిగినప్పుడు, హనుమంతుడు చాలా ఉలిక్కిపడ్డాడు.
వేపమానసమస్తాంగః స్తోతుమేవ ప్రచక్రమే । హనూమానువాచ- నమో దేవాయ మహతే శంకరాయామితాత్మనే
తన శరీరం అంతా వణికుతూ, హనుమంతుడు స్తోత్రాలు చెప్పడం ప్రారంభించాడు: హనుమంతుడు ఇలా అన్నాడు— పరమదేవుడైన మహాశివుడికి, అపారమైన ఆత్మస్వరూపుడైన శంకరునికి నా వందనాలు.
యోగినే యోగధాత్రే చ యోగినాం గురవే నమః । యోగిగమ్యాయ దేవాయ జ్ఞానినాం పతయే నమః
యోగి, యోగాన్ని పోషించేవాడు, యోగులకు గురువు అయిన దేవుడికి నమస్కారం. యోగులు చేరగలిగే దేవుడికి, జ్ఞానులకు అధిపతికి నమస్కారం.
వేదానాం పతయే తుభ్యం దేవానాం పతయే నమః । ధ్యానాయధ్యనగమ్యాయ ధాతౄణాం గురవే నమః
వేదాలకు అధిపతివైన నీకు, దేవతలకు అధిపతివైన నీకు నమస్కారం. ధ్యానంతో చేరగలిగే వానికి, సృష్టికర్తలకు గురువైన నీకు నమస్కారం.
శిష్టాయశిష్టగమ్యాయ భూమ్యాది పతయే నమః । నమస్తేత్యాదినా వేదవాక్యానాం నిధయే నమః
పండితులు, అపండితులు అందరికీ చేరదగిన వానికి, భూమి మొదలైన అన్ని తత్వాలకు అధిపతికి నమస్కారం. 'నమః' అనే వేదవాక్యాలకు నిలయమైన నీకు నమస్కారం.
ఆతనుష్వేతివాక్యైశ్చ ప్రతిపాద్యాయ తే నమః । అష్టమూర్తే నమస్తుభ్యం పశూనాంపతయే నమః
'అతడు అన్ని జీవులలో ఆత్మ' అనే వాక్యాలతో వివరించబడే నీకు నమస్కారం. ఎనిమిది రూపాలున్న వానికి, సమస్త ప్రాణులకు అధిపతికి నమస్కారం.
త్ర్యంబకాయ త్రినేత్రాయ సోమసూర్యాగ్నిలోచన । సుభృంగరాజధత్తూరద్రోణపుష్పప్రియాయ తే
మూడు కన్నులవాడైన త్రయంబకుడికి, చంద్రుడు, సూర్యుడు, అగ్ని కన్నులుగా ఉన్నవాడికి, ధత్తూర, ద్రోణపుష్పాలు ఇష్టపడే నీకు నమస్కారం.