స్వభక్తం జీవయామాస వామకోణనిరీక్షణాత్ । శంకరో గౌతమం ప్రాహ తుష్టోఽహం తే వరం వృణు
శివుడు తన భక్తుడిని కేవలం ఒక పార్శ్వదృష్టితో ప్రాణం పోసాడు. ఆ తరువాత శంకరుడు గౌతముని చూచి, "నేను నిన్ను సంతృప్తిగా చూచున్నాను. నీవు కోరిన వరాన్ని అడుగు" అని అన్నాడు.
గౌతమ ఉవాచ- యది ప్రసన్నో దేవేశ యది దేయో వరో మమ । త్వల్లింగార్చనసామర్థ్యం నిత్యమస్తు మహేశ్వర
గౌతముడు ఇలా అన్నాడు: "దేవతల అధిపతీ! మీరు నన్ను సంతోషంగా చూస్తే, నాకు వరమివ్వదలచుకుంటే, మహేశ్వరా! మీ లింగాన్ని ప్రతిదినం పూజించే శక్తి నాకు ఎప్పుడూ ఉండాలి."
వృతమేతన్మయా దేవ శృణుష్వైతత్త్రిలోచన । మమ శిష్యో మహాభాగో హేయాహేయాదివర్జితః
ఈ వరాన్ని నేను ఇచ్చాను, త్రినేత్రుడా! విను: నా శిష్యుడు మహాభాగుడు, అతడికి ఇష్ట, అనిష్టాల పట్ల ఎలాంటి ఆకర్షణ, ద్వేషాలు లేవు.
ప్రేక్షణీయం మమత్వేన న చ పశ్యతి చక్షుషా । న చ ఘ్రాణేన ఘ్రాతవ్యం న దాతవ్యం న చేతరత్
అతడు చూడదగినదాన్ని స్వంతమని భావించి చూడడు, కనులతో చూడడు; ముక్కుతో వాసన పట్టు కోడు; ఇవ్వకూడదు, ఇంకేదీ చేయకూడదు.
ఇతి బుద్ఘ్వా తథా కుర్వన్స హి యోగీ మహాయశాః । ఉన్మత్తవికృతాకారః శంకరాత్మేతి కీర్తితః
ఇలా తెలుసుకొని, అలాగే ప్రవర్తిస్తూ, ఆ యోగి గొప్ప కీర్తిని పొందినవాడు, పిచ్చివాడిలా, విచిత్రమైన రూపంతో, శంకరునికి సొంతమైనవాడిగా పిలవబడతాడు.
న కశ్చిత్తం ప్రతిద్విష్యాన్న చ తం హింసయేదితి । ఏతన్మే దీయతాం దేవ ఏతేషామమృతిస్తథా
ఎవరూ అతనిపై ద్వేషం చూపకూడదు, ఎవరూ అతనికి హాని చేయకూడదు; ప్రభూ! ఈ వరాన్ని నాకు దయచేయండి, వీరందరికీ అమృతత్వం కూడా ఇవ్వండి.
శ్రీభగవానువాచ-। ఆకల్పమేతే జీవంతు తతో ముక్తిం భజంతు చ । త్వయా కృతమిదం వేశ్మ విస్తృతం వికృతం శుభమ్
శ్రీభగవంతుడు ఇలా అన్నాడు: "వారు యుగాంతం వరకు జీవించాలి, తరువాత మోక్షాన్ని పొందాలి. ఈ విశాలమైన, అద్భుతమైన, అసాధారణమైన గృహాన్ని నువ్వే నిర్మించావు."
తిష్ఠామః క్షణమాత్రం తు తతో యాస్యామ మందిరమ్ । గౌతమ ఉవాచ- అయోగ్యం ప్రార్థయామీశ హ్యర్థీ దోషం న పశ్యతి
"మేము ఇక్కడ క్షణమైనంత కాలం మాత్రమే ఉంటాము, తరువాత మా ఇంటికి వెళ్ళిపోతాము." గౌతముడు ఇలా అన్నాడు: "ప్రభూ! అడిగేవాడు యోగ్యుడు కాదు, అయినా కోరేవాడు తప్పు చూడడు."
బ్రహ్మాద్యలభ్యం దేవేశ దీయతాం యది రోచతే । అథేశో విష్ణుమాలోక్య గృహీత్వా తు కరం హరేః
"బ్రహ్మ మొదలైనవారు అందుకోలేని దాన్ని, ప్రభూ! మీకు ఇష్టమైతే నాకు దయచేసి ఇవ్వండి." అప్పుడు ఈశ్వరుడు విష్ణువును చూచి, హరిదేవుని చేయి పట్టాడు.
ప్రహసన్నంబుజాభాక్షమిత్యువాచ సదాశివః । మ్లానోదరోసి గోవింద దేయం తే భోజనం కిము
పుష్పములాంటి కన్నులతో చిరునవ్వుతో సదాశివుడు ఇలా అన్నాడు: "గోవిందా! నీ పొట్ట చిన్నదిగా ఉంది — నీకు ఏ భోజనం ఇవ్వాలి చెప్పు?"
స్వయం ప్రవిశ్య యది వా స్వయం భుంక్ష్వ స్వగేహవత్ । గచ్ఛ వా పార్వతీగేహం యా కుక్షిం పూరయిష్యతి
"నీవే లోపలికి వెళ్లి, నీ ఇంటిలా తిను లేదా పార్వతీ ఇంటికి వెళ్ళు — ఆమె నీ పొట్ట నింపుతుంది."
ఇత్యుక్త్వా తత్కరాలంబీ ఏకాంతమగమద్విభుః । ఆదిశ్య నందినం దేవో ద్వారాధ్యక్షం యథోక్తవత్
ఇలా చెప్పి, ప్రభువు హరిదేవుని చేయి పట్టుకొని ఒంటరిగా వెళ్లాడు; నందిని పిలిచి, ద్వారపాలకునికి తగినట్లు ఆదేశాలు ఇచ్చాడు.
గౌతమం సమువాచాయముత్తరం విష్ణుభాషణమ్ । సదాశివ ఉవాచ- సంపాదయాన్నం సర్వేషాం భోక్తుకామా వయం మునే
ఆయన గౌతముని పిలిచి, తరువాత విష్ణువుతో ఇలా అన్నాడు: సదాశివుడు ఇలా చెప్పాడు, "మునీంద్రా! అందరికీ భోజనం సిద్ధం చేయించు, మేమంతా తినాలనుకుంటున్నాము."
ఇత్యుక్త్వైకాంతమగమద్వాసుదేవేన శంకరః । మృదుశయ్యాం సమారుహ్య శయితౌ దేవతోత్తమౌ
ఇలా చెప్పి, శంకరుడు వాసుదేవునితో కలిసి ఒంటరిగా వెళ్లాడు; ఆ ఇద్దరు దేవతాధిపతులు మృదువైన మంచంపై పడి విశ్రాంతి తీసుకున్నారు.
అన్యోన్యం భాషణం కృత్త్వా ప్రోత్తస్థతురుభావపి । గత్వా తటాకం గంభీరం స్నాస్యంతౌ దేవసత్తమౌ
ఒకరితో ఒకరు మాట్లాడి, ఇద్దరూ లేచారు; ఆ ఇద్దరు శ్రేష్ఠదేవతలు లోతైన చెరువుకు స్నానం చేయడానికి వెళ్లారు.
కరాంబుపానమన్యోన్యం పృథక్కృత్వోభయత్ర చ । మునయో రాక్షసాశ్చైవ జలక్రీడాం ప్రచక్రిరే
ఒకరికి ఒకరు చేతితో నీళ్లు ఇచ్చి తాగారు, విడివిడిగా కూడా తాగారు; మునులు, రాక్షసులు అందరూ నీటిలో ఆడుకున్నారు.
అథ విష్ణుర్మహేశశ్చ జలపాతాని శీఘ్రతః । చక్రతుః శంకరః పద్మకింజల్కాంజలినా హరేః
తర్వాత విష్ణువు, మహేశ్వరుడు వేగంగా నీళ్లు చల్లుకున్నారు; శంకరుడు పద్మపు తంతువులతో హరిదేవునిపై నీళ్లు చల్లాడు.
అవాకిరన్ముఖే తస్య పద్మోత్ఫుల్లవిలోచనే । నేత్రే కేశరసంపాతాన్న్యమీలయత కేశవః
పూర్ణంగా వికసించిన పద్మపు కన్నులతో ఉన్న హరిదేవుని ముఖంపై ఆ తంతువులను చల్లాడు; కేశవుడు ఆ తంతువులు కళ్లపై పడగానే కళ్లను మూసుకున్నాడు.
అత్రాంతరే హరేః స్కంధమారురోహ మహేశ్వరః । హర్యుత్తమాంగం బాహుభ్యాం గృహీత్వా సంన్యమజ్జయత్
ఈలోగా మహేశ్వరుడు హరిదేవుని భుజంపైకి ఎక్కి, రెండు చేతులతో హరిదేవుని తల పట్టుకుని, ఆయనను నీటిలో ముంచాడు.
ఉన్మజ్జయిత్వా చ పునః పునశ్చాపి పునః పునః । పీడితః స హరిః సూక్ష్మం పాతయామాస శంకరమ్
మళ్లీ మళ్లీ ఆయనను పైకి లేపి, మళ్లీ మళ్లీ నీటిలో ముంచాడు. శంకరుడు బలంగా ఒత్తడంతో, హరిదేవుడు శాంతంగా ఆయనను వదిలిపెట్టాడు.
అథ పాదౌ గృహీత్వా తు ఆచకర్ష చ భ్రామయత్ । అతాడయద్ధరేర్వక్షః పాతయామాస చాచ్యుతమ్
తర్వాత, ఆయన పాదాలను పట్టుకుని లాగి, తిప్పాడు. హరిదేవుని ఛాతీపై కొట్టి, అచ్యుతుడిని కింద పడేశాడు.
అథోత్థితో హరిస్తోయమాదాయంజలినా తతః । అవాకిరదథో శంభుమథ విష్ణుమథో హరః
తర్వాత హరిదేవుడు లేచి, చేతుల్లో నీళ్లు తీసుకుని, ముందుగా శంభువుని, తరువాత విష్ణువుని, ఆ తరువాత హరుడిని చల్లాడు.
జలక్రీడైవమభవదథ చర్షిగణాంతరే । జలక్రీడాసంభ్రమేణ విస్రస్తజటబంధనాః
అలా అక్కడ ఋషుల సమూహాల్లో నీటిలో ఆట మొదలైంది. ఆ ఆనందంలో వారి జటలు ఊడిపోయాయి.
అథ సంభ్రమతస్తేషామన్యోన్యజటబంధనమ్ । ఇతరేతరబద్ధాసు జటాసు చ మునీశ్వరాః
ఆ ఉల్లాసంలో వారు ఒకరి జటలు మరొకరితో గట్టిగా ముడిపడ్డాయి. గొప్ప మునులు పరస్పరం జటలతో బంధించబడ్డారు.
శక్తిమంతోఽశక్తిమతః ఆకర్షంతి చ సవ్యథమ్ । పాతయంతోన్యతశ్చాపి క్రోశతో రుదతస్తథా
బలవంతులు బలహీనులను బాధతో లాగారు. కొందరు మరొకరిని పడేశారు, ఇంకొందరు అరుస్తూ ఏడ్చారు.
ఏవం ప్రవృత్తే తుములే సంభూతే తోయకర్మ్మణి । ఆకాశే నారదో హృష్టో ననర్త చ ననాద చ
అలా ఆ నీటిలో ఆట ఘోరంగా సాగుతుండగా, నారదుడు ఆనందంతో ఆకాశంలో నర్తించుతూ, హర్షంగా అరవసాగాడు.
విపంచీం నాదయన్వాద్యం లలితాం గీతిముజ్జగౌ । సుగీత్యా లలితాయాస్తు అగాయత విధా దశ
వీణను మ్రోగించి, మధురమైన సంగీతాన్ని వాయించాడు. అందమైన పాట పాడుతూ, మధురంగా పది రకాల రాగాలను ఆలపించాడు.
శుశ్రావ గీతం మధురం శంకరో లోకభావనః । స్వయం గాతుం హి లలితం మందం మందం ప్రచక్రమే
లోకాలను సృష్టించే శంకరుడు ఆ మధురమైన పాటను విన్నాడు. ఆయన కూడా నెమ్మదిగా, మృదువుగా, అందంగా పాడడం మొదలుపెట్టాడు.
స్వయం గాయతి దేవేశే మిశ్రా మంగలకైశికీ । నారదే నృత్యమానే తు గాయతి స్వరభేదిని
దేవతల అధిపతి స్వయంగా మంగళకరమైన, కైశికీ రాగాలను కలిపి పాడాడు. నారదుడు నాట్యం చేస్తుండగా, ఆయన వివిధ స్వరాలతో ఆలపించాడు.
స్వరం ధ్రువం సమాదాయ సర్వలక్షణసంయుతమ్ । స్వధారామృతసంయుక్తం గానేనైవమథో జయత్
స్థిరమైన స్వరాన్ని, అన్ని లక్షణాలతో అలంకరించి, తన స్వరామృతంతో కలిపి, ఆ గానంతో విజయం సాధించాడు.