గౌతమేన మహేశస్య పూజయా పూజితో విభుః । వీరభద్రో మహాయోగీ సర్వం దృష్ట్వా చుకోప హ
గౌతముడు మహేశ్వరుని పూజతో పూజించగా, మహాయోగి వీరభద్రుడు ఈ సంగతులన్నీ చూసి కోపంతో మండిపోయాడు.
అహో కష్టమహోకష్టం మాహేశా బహవో మృతాః । శివం విజ్ఞాపయిష్యామి తేనోక్తం కరవాణ్యహమ్
'అయ్యో! ఎంత దారుణం, ఎంత భయంకరం! ఎంతో మంది శివభక్తులు చనిపోయారు. నేను ఈ విషయాన్ని శివునికి తెలియజేస్తాను, ఆయన చెప్పినట్లు చేస్తాను.'
ఇతి నిశ్చిత్య గతవాన్మందరాచలమవ్యయమ్ । నమస్కృత్వా విరూపాక్షమిదం సర్వమథోక్తవాన్
ఇలా నిర్ణయించుకుని, ఆయన మందారపర్వతానికి వెళ్లాడు. అక్కడ విరూపాక్షునికి నమస్కరించి, జరిగిన సంగతులన్నీ వివరంగా చెప్పాడు.
బ్రహ్మ హరీ స్థితౌ తత్ర దృష్ట్వా ప్రాహ శివో వచః । మద్భక్తైః సాహసం కర్మ కృతం దృష్ట్వా వరప్రదః
అక్కడ బ్రహ్మ, హరి ఇద్దరినీ చూసి, వరప్రదుడైన శివుడు ఇలా అన్నాడు: 'నా భక్తులు చేసిన ఈ తొందరపాటు పనిని చూసి...'
గత్వా పశ్యామహే విష్ణో యువామప్యాగమిష్యథ । అథేశో వృషమారుహ్య వాయునా ధూతచామరః
'విష్ణూ, మనం వెళ్లి చూద్దాం. మీరు ఇద్దరూ కూడా రండి.' అప్పుడు ప్రభువు వృషభంపై ఎక్కి, గాలి ఊదే చామరంతో సేవ చేయించుకుంటూ బయలుదేరాడు.
నందికేన సువేషేణ ధృతే ఛత్రేతి శోభనే । సుశ్వేతహేమదండే చ నాన్యయోగే ధృతే విభోః
నందికేశ్వరుడు అద్భుతమైన వేషంతో, తెల్లని బంగారు దండుతో ఉన్న గొప్ప ఛత్రాన్ని ప్రభువు కోసం పట్టుకున్నాడు; వేరే ఎవరూ పట్టలేదు.
మహేశానుమతిం లబ్ధ్వా హరిర్నాగాంతకే స్థితః । ఆరక్తనీలఛత్రాభ్యాం శుశుభే లక్ష్యకౌస్తుభః
మహేశ్వరుని అనుమతి తీసుకుని, హరి నాగాంతక దగ్గర నిలబడి, ఎరుపు-నీలి ఛత్రాలతో, లక్ష్య కౌస్తుభ మణితో అలంకరించబడి మెరిసిపోయాడు.
శివానుమత్యా బ్రహ్మాపి హంసారూఢోఽభవత్తదా । ఇంద్రగోపప్రభాకారచ్ఛత్రాభ్యాం శుశుభే విధిః
శివుని అనుమతితో, బ్రహ్మ కూడా హంసపై ఎక్కాడు. ఇంద్రగోపపురుగుల వర్ణంలో మెరిసే ఛత్రాలతో సృష్టికర్త ప్రకాశించాడు.
ఇంద్రాదిసర్వదేవాశ్చ స్వస్వవాహనసంయుతాః । అథ తే నిర్యయుః సర్వే నానావాద్యానుమోదితాః
ఇంద్రుడు, మిగతా దేవతలందరూ తమ తమ వాహనాలతో, వివిధ వాద్యాల నాదంతో కలిసి బయలుదేరారు.
కోటికోటిగణాకీర్ణా గౌతమస్యాశ్రమం గతాః । బ్రహ్మవిష్ణుమహేశానా దృష్ట్వా తత్పరమాద్భుతమ్
కోటికోట్ల జనసమూహంతో వారు గౌతముని ఆశ్రమానికి వెళ్లారు. అక్కడ బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరులను చూసి, అందరికీ అది పరమ అద్భుతంగా అనిపించింది.
స్వభక్తం జీవయామాస వామకోణనిరీక్షణాత్ । శంకరో గౌతమం ప్రాహ తుష్టోఽహం తే వరం వృణు
శివుడు తన భక్తుడిని కేవలం ఒక పార్శ్వదృష్టితో ప్రాణం పోసాడు. ఆ తరువాత శంకరుడు గౌతముని చూచి, "నేను నిన్ను సంతృప్తిగా చూచున్నాను. నీవు కోరిన వరాన్ని అడుగు" అని అన్నాడు.
గౌతమ ఉవాచ- యది ప్రసన్నో దేవేశ యది దేయో వరో మమ । త్వల్లింగార్చనసామర్థ్యం నిత్యమస్తు మహేశ్వర
గౌతముడు ఇలా అన్నాడు: "దేవతల అధిపతీ! మీరు నన్ను సంతోషంగా చూస్తే, నాకు వరమివ్వదలచుకుంటే, మహేశ్వరా! మీ లింగాన్ని ప్రతిదినం పూజించే శక్తి నాకు ఎప్పుడూ ఉండాలి."
వృతమేతన్మయా దేవ శృణుష్వైతత్త్రిలోచన । మమ శిష్యో మహాభాగో హేయాహేయాదివర్జితః
ఈ వరాన్ని నేను ఇచ్చాను, త్రినేత్రుడా! విను: నా శిష్యుడు మహాభాగుడు, అతడికి ఇష్ట, అనిష్టాల పట్ల ఎలాంటి ఆకర్షణ, ద్వేషాలు లేవు.
ప్రేక్షణీయం మమత్వేన న చ పశ్యతి చక్షుషా । న చ ఘ్రాణేన ఘ్రాతవ్యం న దాతవ్యం న చేతరత్
అతడు చూడదగినదాన్ని స్వంతమని భావించి చూడడు, కనులతో చూడడు; ముక్కుతో వాసన పట్టు కోడు; ఇవ్వకూడదు, ఇంకేదీ చేయకూడదు.
ఇతి బుద్ఘ్వా తథా కుర్వన్స హి యోగీ మహాయశాః । ఉన్మత్తవికృతాకారః శంకరాత్మేతి కీర్తితః
ఇలా తెలుసుకొని, అలాగే ప్రవర్తిస్తూ, ఆ యోగి గొప్ప కీర్తిని పొందినవాడు, పిచ్చివాడిలా, విచిత్రమైన రూపంతో, శంకరునికి సొంతమైనవాడిగా పిలవబడతాడు.
న కశ్చిత్తం ప్రతిద్విష్యాన్న చ తం హింసయేదితి । ఏతన్మే దీయతాం దేవ ఏతేషామమృతిస్తథా
ఎవరూ అతనిపై ద్వేషం చూపకూడదు, ఎవరూ అతనికి హాని చేయకూడదు; ప్రభూ! ఈ వరాన్ని నాకు దయచేయండి, వీరందరికీ అమృతత్వం కూడా ఇవ్వండి.
శ్రీభగవానువాచ-। ఆకల్పమేతే జీవంతు తతో ముక్తిం భజంతు చ । త్వయా కృతమిదం వేశ్మ విస్తృతం వికృతం శుభమ్
శ్రీభగవంతుడు ఇలా అన్నాడు: "వారు యుగాంతం వరకు జీవించాలి, తరువాత మోక్షాన్ని పొందాలి. ఈ విశాలమైన, అద్భుతమైన, అసాధారణమైన గృహాన్ని నువ్వే నిర్మించావు."
తిష్ఠామః క్షణమాత్రం తు తతో యాస్యామ మందిరమ్ । గౌతమ ఉవాచ- అయోగ్యం ప్రార్థయామీశ హ్యర్థీ దోషం న పశ్యతి
"మేము ఇక్కడ క్షణమైనంత కాలం మాత్రమే ఉంటాము, తరువాత మా ఇంటికి వెళ్ళిపోతాము." గౌతముడు ఇలా అన్నాడు: "ప్రభూ! అడిగేవాడు యోగ్యుడు కాదు, అయినా కోరేవాడు తప్పు చూడడు."
బ్రహ్మాద్యలభ్యం దేవేశ దీయతాం యది రోచతే । అథేశో విష్ణుమాలోక్య గృహీత్వా తు కరం హరేః
"బ్రహ్మ మొదలైనవారు అందుకోలేని దాన్ని, ప్రభూ! మీకు ఇష్టమైతే నాకు దయచేసి ఇవ్వండి." అప్పుడు ఈశ్వరుడు విష్ణువును చూచి, హరిదేవుని చేయి పట్టాడు.
ప్రహసన్నంబుజాభాక్షమిత్యువాచ సదాశివః । మ్లానోదరోసి గోవింద దేయం తే భోజనం కిము
పుష్పములాంటి కన్నులతో చిరునవ్వుతో సదాశివుడు ఇలా అన్నాడు: "గోవిందా! నీ పొట్ట చిన్నదిగా ఉంది — నీకు ఏ భోజనం ఇవ్వాలి చెప్పు?"
స్వయం ప్రవిశ్య యది వా స్వయం భుంక్ష్వ స్వగేహవత్ । గచ్ఛ వా పార్వతీగేహం యా కుక్షిం పూరయిష్యతి
"నీవే లోపలికి వెళ్లి, నీ ఇంటిలా తిను లేదా పార్వతీ ఇంటికి వెళ్ళు — ఆమె నీ పొట్ట నింపుతుంది."
ఇత్యుక్త్వా తత్కరాలంబీ ఏకాంతమగమద్విభుః । ఆదిశ్య నందినం దేవో ద్వారాధ్యక్షం యథోక్తవత్
ఇలా చెప్పి, ప్రభువు హరిదేవుని చేయి పట్టుకొని ఒంటరిగా వెళ్లాడు; నందిని పిలిచి, ద్వారపాలకునికి తగినట్లు ఆదేశాలు ఇచ్చాడు.
గౌతమం సమువాచాయముత్తరం విష్ణుభాషణమ్ । సదాశివ ఉవాచ- సంపాదయాన్నం సర్వేషాం భోక్తుకామా వయం మునే
ఆయన గౌతముని పిలిచి, తరువాత విష్ణువుతో ఇలా అన్నాడు: సదాశివుడు ఇలా చెప్పాడు, "మునీంద్రా! అందరికీ భోజనం సిద్ధం చేయించు, మేమంతా తినాలనుకుంటున్నాము."
ఇత్యుక్త్వైకాంతమగమద్వాసుదేవేన శంకరః । మృదుశయ్యాం సమారుహ్య శయితౌ దేవతోత్తమౌ
ఇలా చెప్పి, శంకరుడు వాసుదేవునితో కలిసి ఒంటరిగా వెళ్లాడు; ఆ ఇద్దరు దేవతాధిపతులు మృదువైన మంచంపై పడి విశ్రాంతి తీసుకున్నారు.
అన్యోన్యం భాషణం కృత్త్వా ప్రోత్తస్థతురుభావపి । గత్వా తటాకం గంభీరం స్నాస్యంతౌ దేవసత్తమౌ
ఒకరితో ఒకరు మాట్లాడి, ఇద్దరూ లేచారు; ఆ ఇద్దరు శ్రేష్ఠదేవతలు లోతైన చెరువుకు స్నానం చేయడానికి వెళ్లారు.
కరాంబుపానమన్యోన్యం పృథక్కృత్వోభయత్ర చ । మునయో రాక్షసాశ్చైవ జలక్రీడాం ప్రచక్రిరే
ఒకరికి ఒకరు చేతితో నీళ్లు ఇచ్చి తాగారు, విడివిడిగా కూడా తాగారు; మునులు, రాక్షసులు అందరూ నీటిలో ఆడుకున్నారు.
అథ విష్ణుర్మహేశశ్చ జలపాతాని శీఘ్రతః । చక్రతుః శంకరః పద్మకింజల్కాంజలినా హరేః
తర్వాత విష్ణువు, మహేశ్వరుడు వేగంగా నీళ్లు చల్లుకున్నారు; శంకరుడు పద్మపు తంతువులతో హరిదేవునిపై నీళ్లు చల్లాడు.
అవాకిరన్ముఖే తస్య పద్మోత్ఫుల్లవిలోచనే । నేత్రే కేశరసంపాతాన్న్యమీలయత కేశవః
పూర్ణంగా వికసించిన పద్మపు కన్నులతో ఉన్న హరిదేవుని ముఖంపై ఆ తంతువులను చల్లాడు; కేశవుడు ఆ తంతువులు కళ్లపై పడగానే కళ్లను మూసుకున్నాడు.
అత్రాంతరే హరేః స్కంధమారురోహ మహేశ్వరః । హర్యుత్తమాంగం బాహుభ్యాం గృహీత్వా సంన్యమజ్జయత్
ఈలోగా మహేశ్వరుడు హరిదేవుని భుజంపైకి ఎక్కి, రెండు చేతులతో హరిదేవుని తల పట్టుకుని, ఆయనను నీటిలో ముంచాడు.
ఉన్మజ్జయిత్వా చ పునః పునశ్చాపి పునః పునః । పీడితః స హరిః సూక్ష్మం పాతయామాస శంకరమ్
మళ్లీ మళ్లీ ఆయనను పైకి లేపి, మళ్లీ మళ్లీ నీటిలో ముంచాడు. శంకరుడు బలంగా ఒత్తడంతో, హరిదేవుడు శాంతంగా ఆయనను వదిలిపెట్టాడు.