సూక్ష్మం శ్వేతం చ సుస్రిగ్ధమావృత్తం ఘనసారకైః । సుగంధవాసితజలైః స్నాప్య క్షీరేణ శంకరమ్
అతడు సుగంధద్రవ్యాలతో పరిమళించిన నీరు, పాలు తీసుకుని, మృదువైన తెల్లని, బాగా నూనెపూసిన వస్త్రంతో శంకరుని స్నానం చేయించాడు.
అన్యైశ్చ వైదికైర్మంత్రైః స్నాపయిత్వా సదాశివమ్ । దారుచంద్రోపపీఠే తు వస్త్రపీఠం నిధాయ చ । పాత్రికామగ్రతః స్థాప్య స్థాపయిత్వా దలేష్వమూన్
ఇతర వైదిక మంత్రాలతో సదాశివుని స్నానం చేయించి, సాందలపు, కర్పూరపు పీఠంపై వస్త్రపు ఆసనం వేసి, ముందు చిన్న పాత్రను ఉంచి, ఆ ఆకులను అమర్చాడు.
ఏకస్మిన్నక్షతాః పాత్రే అన్యస్మిన్సతిలాక్షతాః । పంచగంధకమేకస్మిన్నన్యస్మిన్నష్టగంధకమ్
ఒక పాత్రలో పగిలని అక్షతలు, ఇంకొకదానిలో నువ్వుల కలిసిన అక్షతలు, మరొక పాత్రలో ఐదు రకాల సుగంధ ద్రవ్యాలు, ఇంకొకదానిలో ఎనిమిది రకాల పరిమళాలు ఉంచాలి.
కాశ్మీరం మృగనాభిం తు కర్పూరం చందనం తథా । పాత్రేష్వన్యేషు విన్యస్య పూజాస్థానే ప్రకల్ప్య చ
కాశ్మీరము, మృగనాభి, కర్పూరము, అలాగే చందనము — ఇవన్నీ వేర్వేరు పాత్రల్లో వేసి, పూజా స్థలంలో సరిగా అమర్చాలి.
నానావరణమార్గేణ పూజా తత్ర విధీయతే । లింగమధ్యే స్థితో దేవః పంచవక్త్రః సదాశివః
వివిధ రకాల ఆవరణాలతో అక్కడ పూజ చేయాలి; లింగమధ్యంలో ఐదు ముఖాల sadāśivaుడు నిలిచివుంటాడు.
తస్య ప్రావరణం లింగం శక్తిస్తస్య విధీయతే । శక్తేరావరణం విష్ణుర్విష్ణోరావరణం విధిః
ఆ దేవునికి ఆవరణం లింగం; ఆ లింగానికి శక్తి ఆవరణంగా ఉంటుంది; శక్తికి విష్ణువు ఆవరణం, విష్ణువుకు బ్రహ్మ ఆవరణం.
బ్రహ్మప్రావరణం చంద్రస్తస్య సూర్యస్తతః శ్రుతిః । దిగ్దేవతాసు తద్గుప్తిస్తాసామావరణం దిశః
బ్రహ్మకి ఆవరణం చంద్రుడు, చంద్రునికి ఆవరణం సూర్యుడు, ఆ తరువాత వేదాలు; దిక్పాలకులకు రక్షణగా దిక్కులు స్వయంగా ఉంటాయి.
దిశామావరణం శంభుస్తస్య చావరణం గుణాః । దశప్రావరణం హ్యేతచ్ఛివలింగార్చనం శుభమ్
దిక్కులకు ఆవరణం శంభుడు; ఆయనకు ఆవరణం గుణాలు; ఈ పది ఆవరణాలు శివలింగార్చనకు మంగళకరమైనవి.
కేషాంచిన్మతమేతత్స్యాదథ ప్రావరణాంతరమ్ । విద్యావరణమాఖ్యాతం తదుమావరణం స్మృతమ్
కొంతమంది అభిప్రాయానుసారం ఇంకొక విధమైన ఆవరణక్రమం ఉంది; విద్యా ఆవరణంగా చెప్పబడింది, దానికి ఉమా ఆవరణంగా గుర్తించబడింది.
విష్ణురావరణం తస్యా విష్ణోశ్చావరణం విధిః । బ్రహ్మప్రావరణంచంద్రస్తస్య భానురథావృతిః
ఆ ఉమాకు ఆవరణంగా విష్ణువు, విష్ణువుకు బ్రహ్మ ఆవరణం, బ్రహ్మకు చంద్రుడు ఆవరణం, ఆ తరువాత సూర్యుడు ఆవరణం.
భానోరావరణం చేశ ఇతి షోఢావృతిః స్మృతా । విధిం వినా సమాఖ్యాతం పంచావరణముత్తమమ్
సూర్యునికి ఆవరణం ఈశుడు; ఇలా ఆరు ఆవరణాలు గుర్తించబడ్డాయి; బ్రహ్మను తప్పించి ఐదు ఉత్తమమైన ఆవరణాలు చెప్పబడ్డాయి.
శశాంకవిష్ణుశక్తీనామేతదావరణత్రయమ్ । అంబికావరణం ప్రోక్తమేకావరణముత్తమమ్
చంద్రుడు, విష్ణువు, శక్తి — వీరి మూడు ఆవరణాలు ఇలా వివరించబడ్డాయి; అంబికా ఆవరణం ఒక్కటే పరమమైనదిగా చెప్పబడింది.
అథవా లోకపాలాః స్యురావృతిః సోమపూజనే । అనావరణమథవా పూజనం శస్యతే శివే
లేదంటే, సోమ పూజలో లోకపాలకులు ఆవరణంగా ఉండవచ్చు; లేదా, శివునికి ఆవరణం లేకుండా పూజ చేయడాన్ని ప్రశంసించారు.
పత్రికాష్టదలేష్వేవ స్థితద్రవ్యైర్యజేచ్ఛివమ్ । పత్రికాలక్షణం వక్ష్యే సర్వకర్మోపయోగితమ్
ఎనిమిది దళాలున్న పాత్రల్లో ద్రవ్యాలు ఉంచి శివుని పూజించాలి; అన్ని కర్మలకు ఉపయోగపడే ఆ పాత్ర లక్షణాన్ని నేను వివరించబోతున్నాను.
స్వర్ణేన రాజతేనాథ తామ్రేణాథ ప్రకల్పితమ్ । ముక్తాశుక్తినిభం కుర్యాత్పత్రికాష్టదలం శుభమ్
ఆ ఎనిమిది దళాల పాత్రను బంగారం, వెండి లేదా రాగితో తయారు చేయాలి; లేదా ముత్యపు గవ్వలా ఆకారంలో చేయాలి; అలా చేసినది మంగళకరమైనది.
పద్మపత్రసమానాష్టకోణాకారం ప్రకల్పయేత్ । పలమాత్రం తతః శస్తం నిర్వృతం విస్తృతం పదమ్
పద్మదళం లాంటి ఎనిమిది మూలల ఆకారంలో తయారు చేయాలి; దాని పరిమాణం ఒక పళం ఉండాలి, బాగా తయారై, విశాలంగా ఉండాలి.
అస్థూలమధ్యముపరి పద్మాకృతిదలాష్టకమ్ । అథవా శక్తిమార్గేణ పంచపత్రం ప్రకల్పయేత్
మధ్య భాగంలోనూ పై భాగంలోనూ మందంగా కాకుండా, పద్మాకారంలో ఎనిమిది దళాలతో ఉండాలి; లేకపోతే శక్తి మార్గంలో ఐదు దళాల పాత్రను తయారు చేయవచ్చు.
త్రిపత్రమథవా కుర్యాచ్ఛక్తిభావే మతేన చ । యథా స్యాచ్ఛోభనం పాత్రం తథా కుర్య్యాద్విచక్షణః
లేదంటే, కొంతమంది అభిప్రాయానికి అనుగుణంగా శక్తి భావంలో మూడు దళాల పాత్రను కూడా చేయవచ్చు; యోగ్యత కలవారు ఎంత అందంగా చేయగలరో అంతగా తయారు చేయాలి.
శక్త్యాంతరితరుద్రాక్షైః కల్పితాష్టశతైః శుభా । మాలోపవీతం త్రింశత్యా అష్టకేన ప్రకల్పితమ్
శక్తి మధ్యలో రుద్రాక్షలు కలిపి ఎనిమిది వందల రుద్రాక్షలతో మంగళకరమైన వాటిని తయారు చేస్తారు; మాల లేదా యజ్ఞోపవీతాన్ని ముప్పై లేదా ఎనిమిది రుద్రాక్షలతో తయారు చేస్తారు.
ప్రగండయోరథైకైకం బద్ధా తు ద్వే ప్రకోష్ఠయోః । శిరస్యేకా ధృతా తేన కంఠే చ పరమర్షిణా
రెండు చెంపలపై ఒక్కొక్కటి, రెండు భుజాలపై రెండేసి కట్టాలి; ఒకటి తలపై ధరించాలి, అలాగే పరమ ఋషి మెడలో కూడా ధరించేవాడు.
రుద్రాక్షైః స్ఫటికై రత్నైః కల్పితా హ్యక్షమాలికా । వ్యాఘ్రచర్మాసనం కృత్వా పద్మాసనగతో మునిః
రుద్రాక్షలు, స్ఫటికాలు, రత్నాలతో చేసిన జపమాలను సిద్ధం చేసి, వ్యాఘ్రచర్మాన్ని ఆసనంగా వేసుకుని, పద్మాసనంలో కూర్చున్న ఋషి
ఆవాహనాసనం చార్ఘ్యం పాద్యం వాచమనీయకమ్ । నిర్వర్త్య గంగాసలిలైః స్నాపయామాస శంకరమ్
ఆహ్వానానికి ఆసనం, అర్ఘ్యం, పాద్యం, ఆచమనం అన్నీ గంగా జలాలతో సిద్ధం చేసి, శంకరునికి అభిషేకం చేశాడు.
అష్టగంధకసంయుక్తైః పుష్పైర్బకులపాటలైః । స్వర్ణభాండస్థితైర్వస్త్రశోధితైర్వాసితైర్దృఢమ్
బకుల, పటాల పుష్పాలు, ఎనిమిది రకాల సుగంధ ద్రవ్యాలతో కలిపి, బంగారు పాత్రల్లో ఉంచి, శుభ్రమైన, సువాసనలతో కూడిన వస్త్రాలను బలంగా ఉపయోగించాడు.
ద్వారే తామ్రకటాహశ్చ ప్రబంధద్రోణినా శుభమ్ । గోశృంగేణ విషాణేన గవయస్య తథా క్వచిత్
ద్వారంలో రాగి పాత్రను, అందమైన గరిటెను ఉంచి, కొన్నిసార్లు ఆవు కొమ్ముతో లేదా అడవి ఎద్దు కొమ్ముతో అలంకరించాడు.
దక్షిణావర్తశంఖేన రత్నపాత్రైరథాపి వా । స్వర్ణైర్వా రాజతైర్వాపి తామ్రైః కాంస్యైరథాపి వా
దక్షిణావర్త శంఖంతో, రత్నాల పాత్రలతో, లేక బంగారం, వెండి, రాగి, కాంస్య పాత్రలతో కూడా అభిషేకం చేశాడు.
స్వర్ణైశ్చ సూక్ష్మకలశైః స్నాపయామాస చేచ్ఛయా । అథవా మృణ్మయైః కుర్య్యాత్పద్మపత్రైరథాపి వా
సున్నితమైన బంగారు కలశాలతో తన ఇష్టానుసారం అభిషేకం చేసి, లేక మట్టి పాత్రలు లేదా పద్మదళాలతో కూడా చేయవచ్చు.
పాలాశైశ్చూతజంబ్వాద్యైః పాత్రైః సంస్నాపయేద్విభుమ్ । స్నానానామథ సర్వేషాం ధారాస్నానం విశిష్యతే
పలాష, మామిడి, జంబు వృక్షాల పాత్రలతో ప్రభువుని అభిషేకం చేయాలి; అన్ని అభిషేకాల్లో ధారాభిషేకమే ఉత్తమమని చెప్పబడింది.
నమస్తేత్యాదిమంత్రేణ శతరుద్రియసంజ్ఞినా । శం చేత్యాద్యనువాకేన శాంతిరూపేణ చేశ్వరమ్
'నమః'తో ప్రారంభమయ్యే శతరుద్రీయ మంత్రంతో, 'శం'తో మొదలయ్యే అనువాకంతో, శాంతి రూపంలో ప్రభువును ఆరాధించాడు.
ఆవృత్య చ యథాశక్తి పశ్చాద్గంధాది విన్యసేత్ । తతశ్చ శోభనైః పుష్పైః పత్రైర్బిల్వైః సమర్చయేత్
తన శక్తికి తగినట్టు ఆవరణం చేసి, గంధాదులను సమర్పించి, ఆ తరువాత అందమైన పుష్పాలు, బిల్వదళాలతో పూజ చేశాడు.
తులసీమారువదలైః కల్హారైశ్చ మహోత్పలైః । నీలోత్పలైరుత్పలైశ్చ శేషైశ్చ కరవీరకైః
తులసి, మరువా ఆకులతో, కల్హార, పెద్ద కమలాలతో, నీలకమలాలు, కమలాలు, ఇంకా శేషంగా కరవీర పువ్వులతో పూజించాడు.