యాస్యంతి సంక్షయం తాని పుత్రస్యాపి ప్రసాదతః । విముక్తా నరకక్లేశైర్వయం సర్వే సుదుఃసహైః
'మన కుమారుడి దయవల్ల అవన్నీ నశించిపోతాయి. మేమంతా భరించలేని నరకయాతనల నుండి విముక్తి పొందుతాము.'
అథ పుత్రప్రసాదేన యాస్యామః పరమాం గతిమ్ । యాత్రాం విధాయ యో మర్త్యో గృహం మోహాన్నివర్తతే
తర్వాత కుమారుడి దయవల్ల మేము పరమగతిని పొందుతాము. కానీ, ఎవరో మానవుడు యాత్ర మొదలుపెట్టి మాయలో పడిపోయి తిరిగి ఇంటికి వస్తే—
నిరాశాః పితరస్తస్య యాంతి సర్వే యథా గతాః । ఆమిషం మైథునం చైవ దోలామశ్వం గజం తథా
తను పితృదేవతలకు నైవేద్యం సమర్పించినా, కామసంబంధంలో పాల్గొన్నా, ఊయలపై, గుర్రంపై, ఏనుగుపై ప్రయాణించినా, అతని పూర్వీకులు అందరూ ఆశలు కోల్పోతారు; వారు గతించినవారిలా నిరాశతో ఉంటారు.
ఉపానహం చాతపత్రం గంగాయాత్రాసు వర్జయేత్ । అధ్వశ్రమోద్భవం దుఃఖం దుష్కరం న హి మన్యతే
గంగాయాత్రలో చెప్పులు ధరించకూడదు, గొడుగు పట్టుకోకూడదు. ప్రయాణంలో వచ్చే అలసట, బాధలను పెద్దగా భావించకూడదు.
గృహే పద్మసుఖం తత్ర గఙ్గాస్నానే స్మరేన్న చ । అసత్యభాషణం చైవ పాఖండసంగమేవ చ
ఇంటి సౌఖ్యాన్ని, గంగాస్నానాన్ని అక్కడే పొందాలని ఆలోచించకూడదు. అబద్ధాలు చెప్పకూడదు, దుర్మార్గులతో కలవకూడదు.
ద్విర్భోజనం చ కలహం గంగాయాత్రాసు వర్జయేత్ । పరనిందాం చ లోభం చ గర్వం చ క్రోధమత్సరౌ
గంగాయాత్రలో రెండు సార్లు భోజనం చేయకూడదు, గొడవలు పెట్టుకోకూడదు, ఇతరులను నిందించకూడదు, లోభం, అహంకారం, కోపం, అసూయ వీటన్నిటిని దూరంగా ఉంచాలి.
అత్యంతహాస్యశోకం చ గంగాయాత్రాసు వర్జయేత్ । మంచసుప్తమివాత్మానం చింతయేద్భూమిశాయినమ్
గంగాయాత్రలో అతిగా నవ్వడం, అతిగా బాధపడడం వీటిని నివారించాలి. తాను మంచంపై పడుకున్నట్టు కాక, నేలపై పడుకున్నట్టు భావించాలి.
గంగానామ సునామాని వదేద్గచ్ఛఞ్జనః పథి । మాహాత్మ్యం జాహ్నవీ దేవ్యాః సర్వపాపప్రణాశనమ్
ప్రయాణంలో ఉన్నప్పుడు గంగాదేవి పవిత్రమైన పేర్లను, జాహ్నవీదేవి మహిమను, ఆమె అన్ని పాపాలను హరించగల శక్తిని జపించాలి.
సుఖదం మోక్షదం చైవ కథయన్పథి గచ్ఛతి । గఙ్గే దేవి జగన్మాతర్దేహి సందర్శనం మమ
ప్రయాణంలో ఆమె సుఖాన్ని, మోక్షాన్ని ప్రసాదించేవాడిగా చెప్పాలి: 'ఓ గంగాదేవి! జగతికి తల్లి! నాకు నీ దర్శనం కలిగించు' అని ప్రార్థించాలి.
వచోభిః కోమలైరేభిః కుర్యాచ్ఛ్రమనివారణమ్ । హా కథం సదనం త్యక్తమాగతం వా కథం మయా
ఇలాంటి మృదువైన మాటలతో తన అలసటను పోగొట్టుకోవాలి: 'హాయ్! నేను ఇల్లు వదిలి ఎలా వచ్చాను? లేదా ఇక్కడికి ఎలా వచ్చాను?' అని తలచుకోవాలి.
శ్రమైరితి వదేద్యస్తు సంపూర్ణం తత్ఫలం నహి । క్వ పర్యంఙ్కః క్వ మే పత్నీ క్వ చ మే చ సుహృద్గృహమ్
ఇలా అలసట గురించి ఎవరైనా పదేపదే చెబితే వారికి ఫలితం పూర్తిగా లభించదు: 'నా మంచం ఎక్కడ? నా భార్య ఎక్కడ? నా స్నేహితులు, ఇల్లు ఎక్కడ?' అని ఆవేదన చెందితే ఫలితం తగ్గిపోతుంది.
స్వపామి ప్రాంతరే భూమౌ కథం వాహం సమాగతః । ధనధాన్యాదివస్తూనాం కా గతిర్వా గృహే మమ
'నేను అడవిలో నేలపై పడుకుంటున్నాను; ఇక్కడికి ఎలా వచ్చాను? నా ఇంట్లో ధనం, ధాన్యం, ఇతర వస్తువుల పరిస్థితి ఏమిటి?' అని ఆందోళన పడకూడదు.
కియద్భిర్దివసైర్భూయో గమిష్యామ్యహమాలయమ్ । ఇతి చింతాకులా యే చ పథి గచ్ఛంతి మానవాః
'మళ్లీ ఇల్లు చేరేందుకు ఇంకా ఎన్ని రోజులు పడుతుందో?' అని ఆలోచనలతో బాధపడుతూ ప్రయాణించే వారు,
గంగాస్నానఫలం తేషాం సంపూర్ణం న భవేద్ద్విజ । గఙ్గే గంతుం ప్రతీతీరే యాత్రేయం విహితా తవ
వారికి గంగాస్నాన ఫలం పూర్తిగా లభించదు, ఓ ద్విజులారా! గంగాతీరానికి చేరడానికే ఈ యాత్ర మీకు విధించబడింది.
నిర్విఘ్నాం సిద్ధిమాప్నోమి త్వత్ప్రసాదాత్సరిద్వరే । ఇమం మంత్రం సముచ్చార్య యాత్రాకాలే విశేషతః
ఓ నదులలో శ్రేష్ఠమైన గంగాదేవి! నీ కృపతో నాకు ఎలాంటి అడ్డంకులు లేకుండా సిద్ధి కలగాలి. ముఖ్యంగా యాత్ర సమయంలో ఈ మంత్రాన్ని జపించాలి.
హర్షితో నిలయాద్గచ్ఛేద్వైష్ణవైః సహ జైమినే । నాతివేగేన గంతవ్యం న తథా చ శనైః శనైః
ఓ జైమినీ! వైష్ణవులతో కలిసి ఆనందంగా ఇంటి నుంచి బయలుదేరాలి. ప్రయాణాన్ని చాలా వేగంగా కూడా, చాలా నెమ్మదిగా కూడా చేయకూడదు.
గఙ్గాయాత్రాసు కర్త్తవ్యం నాన్యత్కర్మ విచక్షణైః । గంగాతీరే ప్రయాగే తు వాణిజ్యప్రముఖాని చ
గంగాయాత్రలో జ్ఞానులు ఇతర పనులు చేయకూడదు. గంగాతీరంలో, ప్రయాగంలో వ్యాపారం వంటి పనులు కూడా మానాలి.
కార్యాణి కురుతే యస్తు తత్పుణ్యార్ద్ధం వినశ్యతి । జన్మజన్మార్జితం పాపం స్వల్పం వా యది వా బహు
అలాంటి పనులు చేసినవారికి పుణ్యం అర్ధంగా తగ్గిపోతుంది. ఎన్నో జన్మల్లో చేసిన చిన్నా, పెద్దా పాపాలు,
గంగాదేవీప్రసాదేన సర్వం మే యాస్యతి క్షయమ్ । ఇత్యుక్త్వా పరమప్రీతః ప్రాజ్ఞో గఙ్గాతటం వ్రజేత్
గంగాదేవి కృపతో అవన్నీ నాశనం అవుతాయి. ఇలా చెప్పి, పరమానందంగా, జ్ఞానులు గంగాతీరానికి చేరాలి.
దృష్ట్వా చ మాతరం గఙ్గామిమం మంత్రముదీరయేత్ । అద్య మే సఫలం జన్మ జీవితం చ సుజీవితమ్
తల్లి గంగను చూసిన వెంటనే ఈ మంత్రాన్ని చెప్పాలి: 'ఈ రోజు నా జన్మ ఫలించిందీ, నా జీవితం సార్థకమైంది.'
సాక్షాద్బ్రహ్మస్వరూపాం త్వామపశ్యమితి చక్షుషా । దేవి త్వద్దర్శనాదేవ మహాపాతకినో మమ
ఓ దేవి! నిన్ను నేను ప్రత్యక్షంగా బ్రహ్మస్వరూపిణిగా నా కన్నులతో చూచాను. నీ దర్శనంతోనే నా గొప్ప పాపాలు అంతా నశించిపోయాయి.
వినష్టమభవత్పాపం జన్మకోటిసముద్భవమ్ । ఇత్యుక్త్వా సకలం దేహం నిపాత్య పృథివీతలే
కోటికోట్ల జన్మల్లో పుట్టిన పాపం అంతా నశించిపోయింది. అలా చెప్పి, తన శరీరాన్ని భూమిపై పడవేశాడు.
ప్రణమేజ్జాహ్నవీం దేవీం భక్తిభావసమన్వితః । తతః స్రోతఃసమీపే చ బద్ధాఞ్జలిరిమం పునః
ఆ తరువాత, భక్తితో జాహ్నవీ దేవిని నమస్కరించాడు. ఆ వెంటనే ప్రవాహానికి దగ్గరగా చేతులు జోడించి మళ్లీ
పఠేన్మంత్రం భక్తిభావైః సుప్రీతో ద్విజసత్తమ । గంగే దేవి జగద్ధాత్రి పాదాభ్యాం సలిలం తవ
భక్తితో మంత్రాన్ని పఠించాడు. ఓ గంగా దేవి! జగత్తుకు తల్లి! నీ పాదాల నీటిని
స్పృశామీత్యపరాధం మే ప్రసన్నా క్షంతుమర్హసి । స్వర్గారోహణసోపానం త్వదీయముదకం శుభే
స్పర్శిస్తున్నాను. నా తప్పును క్షమించమని దయచేసి ప్రసన్నమై ఉండాలి. ఓ మంగళకరమైనవాడివి, నీ పవిత్రమైన నీరు స్వర్గానికి ఎక్కే మెట్టిలా ఉంది.
అతః స్పృశామి పాదాభ్యాం గంగే దేవి నమో నమః । తతస్తు మస్తకే ధృత్వా గాంగేయం వారి భక్తితః
అందుకే నీ పాదాలను నేను తాకుతున్నాను, ఓ గంగా దేవి! నీకు మళ్లీ మళ్లీ నమస్కారం. ఆ తరువాత, భక్తితో గంగాజలాన్ని తలపై ఉంచుకున్నాడు.
స్నానార్థం ప్రవిశేత్స్రోతః ప్రాజ్ఞో గంగేతి కీర్తయన్ । త్వత్కర్దమైరతిస్నిగ్ధైః సర్వపాపప్రణాశనైః
స్నానం చేయడానికి, జ్ఞానవంతుడు 'గంగా' అని పాడుతూ ప్రవాహంలో ప్రవేశించాడు. నీ మృదువైన మట్టితో, అది అన్ని పాపాలను తొలగిస్తుంది.
మయా సంలిప్యతే గాత్రం మాతర్మే హర పాతకమ్ । గఙ్గాకర్దమలిప్తాఙ్గో గఙ్గాగఙ్గేతి కీర్తయన్
ఓ తల్లీ! నా శరీరం నీ మట్టితో పూతబడింది, నా పాపాన్ని తొలగించు. గంగామట్టితో పూతబడి, 'గంగా, గంగా' అని జపిస్తూ
సర్వకల్మషనాశిన్యాం గఙ్గాయాం స్నానమాచరేత్ । భూయః పూర్వోక్తమన్త్రేణ గృహీత్వా మృత్తికాం తతః
అన్ని అపవిత్రతలను తొలగించే గంగానదిలో స్నానం చేయాలి. ఆ తరువాత, ముందుగా చెప్పిన మంత్రంతో మట్టిని తీసుకోవాలి.
వక్ష్యమాణేన మన్త్రేణ గృహీత్వా మృత్తికాం పునః । వక్ష్యమాణేన మంత్రేణ భక్తితః స్నానమాచరేత్
తర్వాత చెప్పబోయే మంత్రంతో మట్టిని మళ్లీ తీసుకొని, ఆ మంత్రాన్ని భక్తితో జపిస్తూ స్నానం చేయాలి.