క్రీడన్నాస్తే మహాయోగీ పద్మకింజల్కసన్నిభః । ఏవం చరితపుణ్యేన కేన వా తద్వదస్వ మే
అతడు పద్మపు తంతువుల్లా మెరిసిపోతూ, ఆటలాడుతూ కూర్చున్న మహాయోగి. ఇలాంటి ఫలితాన్ని అతడు ఏ పుణ్యంతో పొందాడో చెప్పు.
శంభురువాచ- ఏష విప్రః పురా రామ సర్వసంపత్సమన్వితః । నానావిధసుఖోపేతో భార్య్యాపోషణతత్పరః
శంభుడు ఇలా అన్నాడు — రామా, ఇతడు ఒకప్పుడు అన్ని సంపదలతో, అనేక రకాల సుఖాలతో, భార్యను పోషించడంలో నిమగ్నమై ఉన్న బ్రాహ్మణుడు.
అపుత్రో దానహీనశ్చ దేవతార్చనవర్జితః । పంచయజ్ఞవిహీనశ్చ స్వాధ్యాయపరివర్జితః
అతనికి పిల్లలు లేరు, దానం చేయడు, దేవతలను పూజించడు, ఐదు యజ్ఞాలు చేయడు, స్వాధ్యాయాన్ని కూడా వదిలిపెట్టాడు.
ప్రాతర్మ్మధ్యాహ్నసాయాహ్నభోజనప్రవణోఽశుచిః । కదాచిదగమద్గేహం గౌతమస్య మహాత్మనః
ఉదయం, మధ్యాహ్నం, సాయంత్రం భోజనంలో ఆసక్తి చూపేవాడు, శుద్ధి లేని వాడు. ఒకసారి మహాత్ముడు అయిన గౌతముని ఇంటికి వెళ్లాడు.
త్ర్యంబకస్య గిరౌ పుణ్యే నానామునిగణాశ్రితే । తత్రాపి శోభితగృహం స్ఫటికస్తంభకల్పితమ్
త్రయంబకుని పవిత్రమైన పర్వతంపై, అనేక మునుల సమూహాలు నివసించే చోట, అక్కడ క్రిస్టల్ స్తంభాలతో అలంకరించబడిన ఒక అద్భుతమైన గృహం మెరిసిపోతూ నిలిచి ఉంది.
అగురుద్రవకస్తూరీచంద్ర కుంకుమచర్చితా । భిత్తిర్యస్య చ సంతానకుసుమామోదసౌష్ఠవమ్
ఆ ఇంటి గోడలు అగరు, కర్పూరం, కస్తూరి, కుంకుమాలతో పూయబడి, సంతానకుసుమాల సువాసనతో పరిమళించి ఉండేవి.
కస్తూరికా పుష్పరస సముత్సేచితభూతలమ్ । సూక్ష్మ సుశ్వేతవివిధవితానపరిశోభితమ్
భూమి కస్తూరి, పుష్పరసాలతో సమృద్ధిగా చల్లబడింది; వివిధ రకాల మృదువైన, తెల్లని తలుపులతో అందంగా అలంకరించబడింది.
అంగణం శోభిత మహాకదలీపూగశోభితమ్ । సమీపసరసీజాత మంజుకూజన్మధువ్రతమ్
ఆ ఆవరణం గొప్ప అరటి, పుగ తోటలతో మెరిసిపోతూ, పక్కనే వికసించిన తామరలలో తేనెటీగలు మధురంగా గుంజుతూ ఉన్నాయి.
పాటీరతరుసంభూత గంధపూరితదిఙ్ముఖమ్ । శిక్షాగీతకృతాల్హాద గీతపూరితదిఙ్ముఖమ్
పాటీర వృక్షాల పరిమళం చుట్టూ దిక్కులను నింపగా, సంగీతాభ్యాసం చేసే వారి పాటలు ప్రతి దిక్కునూ ఆనందాన్ని పంచుతున్నాయి.
నిదాఘజనితాతాప నాశయంత్రవినిర్మితమ్ । కదలీదలసంచ్ఛాది పావకాకల్పితచ్ఛదమ్
వేసవి వేడిని తొలగించేందుకు ఒక యంత్రం నిర్మించబడింది; దాని పైకప్పు అరటి ఆకులతో కప్పబడి, అగ్ని సహాయంతో చాకచక్యంగా రూపొందించబడింది.
పాటీరతరుసుస్నిగ్ధ సాంద్ర ద్వారకపాటకమ్ । సౌగంధికమహామోది కల్పితాంతర భిత్తికమ్
పాటీర వృక్షపు మృదువైన, దట్టమైన తలుపులు నీలకమలం పరిమళంతో నిండిపోయి, అంతర్గత గోడలు కూడా అలాగే అలంకరించబడ్డాయి.
ఈశానభాగసుభగ రతికల్పిత వేదికమ్ । హాటికాకల్పితపదం విచిత్రవేదికాయుతమ్
ఈశాన్య భాగంలో అందమైన రతివేదిక ఏర్పాటుచేయబడింది; మార్కెట్ దుకాణపు మెట్లు లాగా రూపొందించబడి, విభిన్నమైన వేదికలతో అలంకరించబడింది.
సుస్నిగ్ధని బిడచ్ఛాయం వటమూలోపకల్పితమ్ । ప్రసూనకదలీఖండ సరోభిః ప్రాంతశోభితమ్
ఒక సుదీర్ఘమైన వటవృక్షం చాయతో, దాని అడుగున ఏర్పాటుచేసి, చుట్టుపక్కల అరటి పుష్ప గుచ్ఛాలు, చెరువులతో అందంగా అలంకరించబడింది.
మహావటాగ్రసంలగ్న తుషారితపయోధరమ్ । నాకోపవనసంపన్న విచిత్రారామ శోభితమ్
పెద్ద వటవృక్షపు పైభాగంలో మంచుతో చల్లబడిన మేఘాలు అంటుకుని, ఆ ప్రదేశం ఆకాశ ఉద్యానవనాలు, అద్భుతమైన తోటలతో మెరిసిపోతుంది.
వాపీకూపతడాగాద్యమనేకవనశోభితమ్ । మందం మందం వవౌ వాయుర్యత్ర గేహే సుఖప్రదః
చెరువులు, బావులు, సరస్సులు, అనేక తోటలతో ఆ ప్రాంతం అలంకరించబడింది; ఆ ఇంట్లో ఎప్పుడూ మృదువైన, సుఖమైన గాలి వీచుతూ ఉంటుంది.
వాదిన్యశ్చారుసర్వాంగ్యో వాద్యాని స్మరసంపదః । వీణాం వేణుం త్రివేణుం చ వాదయంతి వరాంగనాః
అక్కడ అందమైన రూపాలున్న స్త్రీలు, సంగీతంలో నైపుణ్యం కలిగి, వీణ, పొనగిలు, త్రివేణు వంటి వాద్యాలను వాయించి ప్రేమసంపదను ప్రదర్శించేవారు.
తౌర్య్యత్రికకృతో నార్య్యశ్చతుర్దిక్షు తథోర్ద్ధ్వతః । సువర్ణాదికపాత్రేషు వటకా భస్మనః శుభాః
అందమైన స్త్రీలు అన్ని దిక్కులలో, పైభాగంలో త్రయవాద్యాన్ని వాయించగా, బంగారు పాత్రల్లో పవిత్రమైన బస్మపు గుండ్రని బిళ్ళలు ఉంచబడ్డాయి.
వాసితాః సర్వగంధైశ్చ సుధూపైరపి ధూపితాః । కుశగ్రథితసంఘాశ్చ అక్షమాలాశ్చ కోటిశః
అన్ని చోట్ల వివిధ పరిమళద్రవ్యాలతో సుగంధ పరిమళాలు వ్యాపించి, మంచి ధూపంతో ధూపించబడింది; కోటికోట్ల sacred grass ముడులు, రుద్రాక్షమాలలు అమర్చబడ్డాయి.
కృష్ణాజినసహస్రాణి బహిః ప్రాంతే స్థితాని చ । ఏతాదృశే గృహవరే దేవవంద్యో మునీశ్వరః
బయట అంచుల్లో వేలాది నల్ల కృష్ణాజినాలు పరచబడి ఉన్నాయి; అలాంటి అద్భుతమైన ఇంట్లో దేవతలందరికీ పూజ్యుడైన మునీశ్వరుడు నివసించేవాడు.
కర్పూరాదీంశ్చ సంస్థాప్య చతుర్దిక్షు మునీశ్వరః । పాటీరపీఠే కర్పూరసింహాసనమకల్పయత్
మునీశ్వరుడు నాలుగు దిక్కులలో కర్పూరం మొదలైన పదార్థాలు ఉంచి, పాటీర కట్టెపై కర్పూరంతో తయారైన సింహాసనం ఏర్పాటు చేశాడు.
సూక్ష్మం శ్వేతం చ సుస్రిగ్ధమావృత్తం ఘనసారకైః । సుగంధవాసితజలైః స్నాప్య క్షీరేణ శంకరమ్
అతడు సుగంధద్రవ్యాలతో పరిమళించిన నీరు, పాలు తీసుకుని, మృదువైన తెల్లని, బాగా నూనెపూసిన వస్త్రంతో శంకరుని స్నానం చేయించాడు.
అన్యైశ్చ వైదికైర్మంత్రైః స్నాపయిత్వా సదాశివమ్ । దారుచంద్రోపపీఠే తు వస్త్రపీఠం నిధాయ చ । పాత్రికామగ్రతః స్థాప్య స్థాపయిత్వా దలేష్వమూన్
ఇతర వైదిక మంత్రాలతో సదాశివుని స్నానం చేయించి, సాందలపు, కర్పూరపు పీఠంపై వస్త్రపు ఆసనం వేసి, ముందు చిన్న పాత్రను ఉంచి, ఆ ఆకులను అమర్చాడు.
ఏకస్మిన్నక్షతాః పాత్రే అన్యస్మిన్సతిలాక్షతాః । పంచగంధకమేకస్మిన్నన్యస్మిన్నష్టగంధకమ్
ఒక పాత్రలో పగిలని అక్షతలు, ఇంకొకదానిలో నువ్వుల కలిసిన అక్షతలు, మరొక పాత్రలో ఐదు రకాల సుగంధ ద్రవ్యాలు, ఇంకొకదానిలో ఎనిమిది రకాల పరిమళాలు ఉంచాలి.
కాశ్మీరం మృగనాభిం తు కర్పూరం చందనం తథా । పాత్రేష్వన్యేషు విన్యస్య పూజాస్థానే ప్రకల్ప్య చ
కాశ్మీరము, మృగనాభి, కర్పూరము, అలాగే చందనము — ఇవన్నీ వేర్వేరు పాత్రల్లో వేసి, పూజా స్థలంలో సరిగా అమర్చాలి.
నానావరణమార్గేణ పూజా తత్ర విధీయతే । లింగమధ్యే స్థితో దేవః పంచవక్త్రః సదాశివః
వివిధ రకాల ఆవరణాలతో అక్కడ పూజ చేయాలి; లింగమధ్యంలో ఐదు ముఖాల sadāśivaుడు నిలిచివుంటాడు.
తస్య ప్రావరణం లింగం శక్తిస్తస్య విధీయతే । శక్తేరావరణం విష్ణుర్విష్ణోరావరణం విధిః
ఆ దేవునికి ఆవరణం లింగం; ఆ లింగానికి శక్తి ఆవరణంగా ఉంటుంది; శక్తికి విష్ణువు ఆవరణం, విష్ణువుకు బ్రహ్మ ఆవరణం.
బ్రహ్మప్రావరణం చంద్రస్తస్య సూర్యస్తతః శ్రుతిః । దిగ్దేవతాసు తద్గుప్తిస్తాసామావరణం దిశః
బ్రహ్మకి ఆవరణం చంద్రుడు, చంద్రునికి ఆవరణం సూర్యుడు, ఆ తరువాత వేదాలు; దిక్పాలకులకు రక్షణగా దిక్కులు స్వయంగా ఉంటాయి.
దిశామావరణం శంభుస్తస్య చావరణం గుణాః । దశప్రావరణం హ్యేతచ్ఛివలింగార్చనం శుభమ్
దిక్కులకు ఆవరణం శంభుడు; ఆయనకు ఆవరణం గుణాలు; ఈ పది ఆవరణాలు శివలింగార్చనకు మంగళకరమైనవి.
కేషాంచిన్మతమేతత్స్యాదథ ప్రావరణాంతరమ్ । విద్యావరణమాఖ్యాతం తదుమావరణం స్మృతమ్
కొంతమంది అభిప్రాయానుసారం ఇంకొక విధమైన ఆవరణక్రమం ఉంది; విద్యా ఆవరణంగా చెప్పబడింది, దానికి ఉమా ఆవరణంగా గుర్తించబడింది.
విష్ణురావరణం తస్యా విష్ణోశ్చావరణం విధిః । బ్రహ్మప్రావరణంచంద్రస్తస్య భానురథావృతిః
ఆ ఉమాకు ఆవరణంగా విష్ణువు, విష్ణువుకు బ్రహ్మ ఆవరణం, బ్రహ్మకు చంద్రుడు ఆవరణం, ఆ తరువాత సూర్యుడు ఆవరణం.