నానాసుగీతకుశలా నానానృత్యవిశారదాః । చతస్రోఽష్టౌ షడథవా మర్ద్దలధ్వనికాః స్త్రియః
వివిధ రకాల మధురమైన పాటల్లో నిపుణులు, ఎన్నో నృత్యాల్లో ప్రావీణ్యం కలిగినవారు, నలుగురు లేదా ఆరుగురు లేదా ఎనిమిది మంది స్త్రీలు మర్దలాన్ని వాయిస్తారు.
వశిన్యౌ ద్వే ఆవజిక్యౌ కోణికాధమనే ఉభే । లాసిక్యస్తు చతస్రః స్యుః సంతుష్టైకాథ గాయికా
అందులో ఇద్దరు నియంత్రకులు, ఇద్దరు ఆవజిక్య వాయించేవారు, ఇద్దరు కోణికా వాయించేవారు ఉంటారు. నలుగురు నర్తకులు, ఒకరు సంతృప్తిగా పాడేవారు, మరొకరు గాయకురాలు.
ఏకా ద్వే వా సుగీతజ్ఞేఽముఖరే హి ప్రకీర్తితే । కోణవాద్యకృతే ద్వే తు తూష్ణీంభూతాః షడష్ట వా
ఒకరు లేదా ఇద్దరు మధురమైన పాటల్లో నైపుణ్యం కలిగినవారు 'అముఖరి' అని పిలవబడతారు. కోణవాద్యానికి ఇద్దరు ఉంటారు; ఆరుమంది లేదా ఎనిమిది మంది మౌనంగా ఉంటారు.
సర్వా రూపవిలాసిన్యః సర్వాశ్చాపతితస్తనాః । రతితంత్రాధికుశలాస్తత ఏవావిశంకితాః
అందరూ అందమైన రూపంతో, పుష్టిగా ఉన్న స్తనాలతో, రతి విద్యలో ప్రావీణ్యం కలిగి, భయమేమీ లేకుండా ఉంటారు.
సుసూక్ష్మా వస్త్రవేషాశ్చ విద్యుచ్చంచలదృష్టయః । ఏతాదృశీభిర్యోషాభిర్యేన నృత్యం హి కారితమ్
వారు చాలా మెత్తని వస్త్రాలు ధరించి, వారి చూపులు మెరుపులా మెరిసిపోతుంటాయి. అలాంటి స్త్రీలతో నృత్యం జరుగుతుంది.
ఏకస్మిన్దివసే రాజన్వత్సరాన్సవిమానగః । శతస్త్రీవీక్షితముఖో యువా బహుభిరర్చితః
ఒకే రోజు, విమానంతో పాటు, యువకుడు, వంద మంది స్త్రీలు అతన్ని చూస్తూ, అనేక మంది గౌరవిస్తూ, సంవత్సరాల అనుభూతిని పొందుతాడు.
ఆనందపోషసంపూర్ణః క్రోధేర్ష్యాదివివర్జితః । పంచగంధవిలిప్తాంగః సచంద్రా హిదలాననః
ఆనందంతో, ఆరోగ్యంతో నిండినవాడు, కోపం, అసూయ వంటి దుష్ప్రవర్తనలేమి లేని వాడు. అతని శరీరం ఐదు రకాల సుగంధ ద్రవ్యాలతో పూసి, ముఖం పద్మదళాలతో, చంద్రునితో అలంకరించబడి ఉంటుంది.
సూర్యోపమస్తు యోషాశ్చ సర్వాస్తా దశనాన్వితాః । సద్యోవికసితామోది పారిజాతకృతస్రజః
ఆ స్త్రీలు సూర్యునిలా ప్రకాశవంతంగా ఉంటారు. అందరికీ అందమైన పళ్లు ఉంటాయి. వారు తాజా పరిజాతపు పువ్వులతో చేసిన పరిమళభరితమైన హారాలు ధరించి ఉంటారు.
సర్వా వికసితారోహి రక్తసంధికృతస్రజః । ధమ్మిల్లే వక్షసి తథా బిభ్రత్యః సుస్మితాధరాః
అందరూ పూర్తిగా వికసించిన పువ్వులతో, ఎర్ర కలయికలతో చేసిన హారాలు ధరించి, జుట్టు అందంగా అలంకరించుకొని, వాటిని వక్షస్పై వేసుకొని, మధురమైన నవ్వులతో మెరిసిపోతుంటారు.
చరత్యేతాదృశీభిస్తు నృత్యగీతానుమోదితః । ఏవం విమానగో భూత్వా ఉషిత్వా కాలమక్షయమ్
అతడు అలాంటి స్త్రీల మధ్య నృత్యం, పాటలతో ఆనందిస్తూ సంచరిస్తాడు. ఇలా విమానంలో నివసిస్తూ, అంతులేని కాలాన్ని సుఖంగా గడుపుతాడు.
పశ్చాజ్జాయేత నృపతిరేవం కృత్వా పునస్తథా । రాజ్యం స్వర్గఫలం భుక్త్వా శివభక్తో భవిష్యతి
తర్వాత అతడు మళ్ళీ రాజుగా జన్మించి, అలాగే ఆచరించి, రాజ్యానుభవాన్ని, స్వర్గఫలాన్ని అనుభవించి, శివభక్తుడవుతాడు.
శంభురువాచ-। దిలీపాయ వసిష్ఠోక్తం మునీనామంగిరోబ్రవీత్ । తే తథా కృతవంతశ్చ తౌర్య్యత్రికముమాపతేః
శంభుడు ఇలా అన్నాడు — వసిష్ఠుడు దిలీపునికి చెప్పినట్లు, అంగిరసుడు మునులకు చెప్పినట్లు, వారు కూడా ఉమాపతికి సంబంధించిన త్రిప్రకార వ్రతాన్ని ఆచరించారు.
శ్రుత్వా పురాణం పాద్మం చ సమగ్రం సుఖినో భవన్ । త ఏతే బ్రాహ్మణా రామ విమానవరమాస్థితాః
పద్మపురాణాన్ని పూర్తిగా వినగానే వారు సంతోషంగా మారారు. రామా, ఆ బ్రాహ్మణులు ఉత్తమమైన విమానాలను పొందారు.
దృశ్యంతే ఖే చ సుఖినః సదా ముదితమానసాః । ఏతత్తే సర్వమాఖ్యాతం పురాణేషు వినిశ్చితమ్
వారు ఆకాశంలో ఎప్పుడూ ఆనందంగా, సంతోషంగా కనిపిస్తారు. ఇవన్నీ పురాణాలలో చెప్పినట్లుగా నీకు వివరించాను.
ఇతః పరం చ కిం భూయః శ్రోతుమిచ్ఛసి రాఘవ
ఇవి కాకుండా ఇంకేమైనా వినాలని నీకు ఉంది రాఘవా?
తి శ్రీపద్మపురాణే పాతాలఖండే శివరాఘవసంవాదే త్రయోదశోత్తరశతతమోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీపద్మపురాణంలో పాతాళఖండంలో శివ-రాఘవ సంభాషణలో నూరియెన్నభదినాలుగవ అధ్యాయం ముగిసింది.
రామ ఉవాచ- క ఏష దృశ్యతే వ్యోమ్ని సర్వాభరణభూషితః । విమానస్థో మహాదీప్త మధ్యాహ్నార్క ఇవాపరః
రాముడు ఇలా అడిగాడు — ఆకాశంలో అన్ని ఆభరణాలతో అలంకరించబడి, విమానంలో కూర్చుని, మధ్యాహ్న సూర్యుడిలా ప్రకాశించే ఈవాడు ఎవరు?
దుష్ప్రేక్ష్యః సర్వమర్త్యానాం తస్యాంకే చారుహాసినీ । అపరా శ్రీరివ బ్రహ్మంస్తథా పంచసుయోషితః
అతడిని మానవులు చూడటం చాలా కష్టం. అతని మడిలో అందమైన నవ్వుతో ఒక స్త్రీ కూర్చుంది, బ్రాహ్మణా, అలాగే ఐదు స్త్రీలు కూడా ఉన్నారు.
గాయంతి మధురాం గీతిం సుభ్రూభంగనిరీక్షణైః । మందస్మితైః కరతలశబ్దాస్ఫోటికయా తథా
వారు మధురమైన పాటలు పాడుతూ, అందమైన కనుబొమ్మలతో చూపులు, మృదువైన నవ్వులు, చేతుల చప్పట్లతో ఆనందంగా ఉంటారు.
క్వచిద్గలకృతైర్గీతైరన్యోన్య కరతాడనైః । అన్యోన్య ముఖమాలోక్య ప్రలోభైర్గీతపూర్వకైః
కొన్నిసార్లు గొంతులోంచి వచ్చే పాటలతో, మరికొన్నిసార్లు ఒకరితో ఒకరు చేతులు కొడుతూ, ఒకరినొకరు చూసుకుంటూ, ఆకర్షణీయమైన పాటలతో ఆనందిస్తారు.
క్రీడన్నాస్తే మహాయోగీ పద్మకింజల్కసన్నిభః । ఏవం చరితపుణ్యేన కేన వా తద్వదస్వ మే
అతడు పద్మపు తంతువుల్లా మెరిసిపోతూ, ఆటలాడుతూ కూర్చున్న మహాయోగి. ఇలాంటి ఫలితాన్ని అతడు ఏ పుణ్యంతో పొందాడో చెప్పు.
శంభురువాచ- ఏష విప్రః పురా రామ సర్వసంపత్సమన్వితః । నానావిధసుఖోపేతో భార్య్యాపోషణతత్పరః
శంభుడు ఇలా అన్నాడు — రామా, ఇతడు ఒకప్పుడు అన్ని సంపదలతో, అనేక రకాల సుఖాలతో, భార్యను పోషించడంలో నిమగ్నమై ఉన్న బ్రాహ్మణుడు.
అపుత్రో దానహీనశ్చ దేవతార్చనవర్జితః । పంచయజ్ఞవిహీనశ్చ స్వాధ్యాయపరివర్జితః
అతనికి పిల్లలు లేరు, దానం చేయడు, దేవతలను పూజించడు, ఐదు యజ్ఞాలు చేయడు, స్వాధ్యాయాన్ని కూడా వదిలిపెట్టాడు.
ప్రాతర్మ్మధ్యాహ్నసాయాహ్నభోజనప్రవణోఽశుచిః । కదాచిదగమద్గేహం గౌతమస్య మహాత్మనః
ఉదయం, మధ్యాహ్నం, సాయంత్రం భోజనంలో ఆసక్తి చూపేవాడు, శుద్ధి లేని వాడు. ఒకసారి మహాత్ముడు అయిన గౌతముని ఇంటికి వెళ్లాడు.
త్ర్యంబకస్య గిరౌ పుణ్యే నానామునిగణాశ్రితే । తత్రాపి శోభితగృహం స్ఫటికస్తంభకల్పితమ్
త్రయంబకుని పవిత్రమైన పర్వతంపై, అనేక మునుల సమూహాలు నివసించే చోట, అక్కడ క్రిస్టల్ స్తంభాలతో అలంకరించబడిన ఒక అద్భుతమైన గృహం మెరిసిపోతూ నిలిచి ఉంది.
అగురుద్రవకస్తూరీచంద్ర కుంకుమచర్చితా । భిత్తిర్యస్య చ సంతానకుసుమామోదసౌష్ఠవమ్
ఆ ఇంటి గోడలు అగరు, కర్పూరం, కస్తూరి, కుంకుమాలతో పూయబడి, సంతానకుసుమాల సువాసనతో పరిమళించి ఉండేవి.
కస్తూరికా పుష్పరస సముత్సేచితభూతలమ్ । సూక్ష్మ సుశ్వేతవివిధవితానపరిశోభితమ్
భూమి కస్తూరి, పుష్పరసాలతో సమృద్ధిగా చల్లబడింది; వివిధ రకాల మృదువైన, తెల్లని తలుపులతో అందంగా అలంకరించబడింది.
అంగణం శోభిత మహాకదలీపూగశోభితమ్ । సమీపసరసీజాత మంజుకూజన్మధువ్రతమ్
ఆ ఆవరణం గొప్ప అరటి, పుగ తోటలతో మెరిసిపోతూ, పక్కనే వికసించిన తామరలలో తేనెటీగలు మధురంగా గుంజుతూ ఉన్నాయి.
పాటీరతరుసంభూత గంధపూరితదిఙ్ముఖమ్ । శిక్షాగీతకృతాల్హాద గీతపూరితదిఙ్ముఖమ్
పాటీర వృక్షాల పరిమళం చుట్టూ దిక్కులను నింపగా, సంగీతాభ్యాసం చేసే వారి పాటలు ప్రతి దిక్కునూ ఆనందాన్ని పంచుతున్నాయి.
నిదాఘజనితాతాప నాశయంత్రవినిర్మితమ్ । కదలీదలసంచ్ఛాది పావకాకల్పితచ్ఛదమ్
వేసవి వేడిని తొలగించేందుకు ఒక యంత్రం నిర్మించబడింది; దాని పైకప్పు అరటి ఆకులతో కప్పబడి, అగ్ని సహాయంతో చాకచక్యంగా రూపొందించబడింది.