శ్రోతుశ్చ తూష్ణీం మననం తూష్ణీం శ్రవణమేవ వా । అన్యథా భారతీ క్రుద్ధ్యేత్ తత్క్రోధాన్మూకతా భవేత్
వినేవాడు నిశ్శబ్దంగా ఆలోచించాలి లేదా నిశ్శబ్దంగా వినాలి. లేకపోతే వాక్దేవి కోపించుకుని, ఆ కోపంతో మూగతనం కలుగుతుంది.
తస్మాత్పురాణశ్రోతా చ తాంబూలాదిసమర్పణమ్ । వక్తుశ్చ జీవికాకార్యా స్వసామర్థ్యానుసారతః
అందుచేత పురాణం వినేవాడు తాంబూలం మొదలైనవి సమర్పించాలి. చదివేవాడికి తన సామర్థ్యానికి తగిన విధంగా జీవనోపాధి ఇవ్వాలి.
పురాణప్రక్రమే దేయం సచేలోద్గమనీయకమ్ । సూక్ష్మాంబరమథో వాపి వస్త్రద్వితయమర్పయేత్
పురాణం ప్రారంభంలో ఒక వస్త్రంతో పాటు పై వస్త్రాన్ని ఇవ్వాలి. లేకపోతే రెండు మెత్తని వస్త్రాలు సమర్పించాలి.
ఆసనం తు మహచ్చిత్రం రమ్యమూర్జస్వలం మృదు । సువర్ణం వా తథా దద్యాద్గో భూ గేహాదికం తథా
పెద్దది, అందమైనది, సౌకర్యంగా ఉండే ఆసనం ఇవ్వాలి. లేదా బంగారం, ఆవు, భూమి, ఇల్లు మొదలైనవీ ఇవ్వవచ్చు.
ఏతత్సమస్తం విప్రేంద్రా దక్షిణామూర్తినా పురా । శంకరేణ మునీనాం హి భాషితం చ దివౌకసామ్
ఇవి అన్నీ గతంలో దక్షిణామూర్తి, శంకరుడు, మునులు, దేవతలకు వివరంగా చెప్పారు.
అథ తే మునయః సర్వే తం ప్రణమ్యాసనస్థితమ్ । పృథక్పృథక్చ తాంబూలం దత్వా శుశ్రూషవః స్థితాః
అంతటా మునులు అందరూ ఆయన ఆసనంపై కూర్చున్నవారికి నమస్కరించి, ఒక్కొక్కరు తాంబూలం సమర్పించి వినడానికి సిద్ధంగా నిలిచారు.
తేనాపి కథితం సర్వం పురాణం సర్వసంప్రదమ్ । ఉపాంతాధ్యాయపర్య్యంతం శ్రుతవంతో ద్విజోత్తమాః
ఆయన ద్వారా మొత్తం పురాణం, చివరి అధ్యాయం వరకు ఉన్న అన్ని ఉపదేశాలు, ఉత్తమ బ్రాహ్మణులు వినారు.
దిలీప ఉవాచ- కామగేన విమానేన సర్వసంపత్సమృద్ధినా । సర్వతః సుఖయుక్తేన పుణ్యస్థానముపస్థితమ్
దిలీపుడు ఇలా అన్నాడు — నా కోరిక మేరకు, అన్ని సంపదలతో, అన్ని వైపులా సుఖంతో నిండిన విమానంలో నేను ఈ పవిత్ర స్థలానికి వచ్చాను.
వసిష్ఠ ఉవాచ- నాలం పృష్టం త్వయా రాజన్నితోప్యతిశయాంతరైః । క్రీడమానా భవిష్యంతి యేన తత్పుణ్యముచ్యతే
వశిష్ఠుడు ఇలా అన్నాడు — రాజా! నువ్వడిగినది చాలదు; ఇంకా గొప్ప విశేషాలు ఉన్నాయి. వాటివల్ల ఆనందిస్తూ కూడా పుణ్యం పొందవచ్చు.
సుధాధవలితం కృత్వా శివవేశ్మసమం తతః । స్త్రియో రూపవిలాసాఢ్యాః సర్వాలంకారభూషితాః
అది అమృతంలా తెల్లగా, శివుని గృహంలా ఉండేలా చేసి, అందమైన రూపంతో, అలంకారాలతో ముస్తాబైన స్త్రీలు అక్కడ ఉంటారు.
నానాసుగీతకుశలా నానానృత్యవిశారదాః । చతస్రోఽష్టౌ షడథవా మర్ద్దలధ్వనికాః స్త్రియః
వివిధ రకాల మధురమైన పాటల్లో నిపుణులు, ఎన్నో నృత్యాల్లో ప్రావీణ్యం కలిగినవారు, నలుగురు లేదా ఆరుగురు లేదా ఎనిమిది మంది స్త్రీలు మర్దలాన్ని వాయిస్తారు.
వశిన్యౌ ద్వే ఆవజిక్యౌ కోణికాధమనే ఉభే । లాసిక్యస్తు చతస్రః స్యుః సంతుష్టైకాథ గాయికా
అందులో ఇద్దరు నియంత్రకులు, ఇద్దరు ఆవజిక్య వాయించేవారు, ఇద్దరు కోణికా వాయించేవారు ఉంటారు. నలుగురు నర్తకులు, ఒకరు సంతృప్తిగా పాడేవారు, మరొకరు గాయకురాలు.
ఏకా ద్వే వా సుగీతజ్ఞేఽముఖరే హి ప్రకీర్తితే । కోణవాద్యకృతే ద్వే తు తూష్ణీంభూతాః షడష్ట వా
ఒకరు లేదా ఇద్దరు మధురమైన పాటల్లో నైపుణ్యం కలిగినవారు 'అముఖరి' అని పిలవబడతారు. కోణవాద్యానికి ఇద్దరు ఉంటారు; ఆరుమంది లేదా ఎనిమిది మంది మౌనంగా ఉంటారు.
సర్వా రూపవిలాసిన్యః సర్వాశ్చాపతితస్తనాః । రతితంత్రాధికుశలాస్తత ఏవావిశంకితాః
అందరూ అందమైన రూపంతో, పుష్టిగా ఉన్న స్తనాలతో, రతి విద్యలో ప్రావీణ్యం కలిగి, భయమేమీ లేకుండా ఉంటారు.
సుసూక్ష్మా వస్త్రవేషాశ్చ విద్యుచ్చంచలదృష్టయః । ఏతాదృశీభిర్యోషాభిర్యేన నృత్యం హి కారితమ్
వారు చాలా మెత్తని వస్త్రాలు ధరించి, వారి చూపులు మెరుపులా మెరిసిపోతుంటాయి. అలాంటి స్త్రీలతో నృత్యం జరుగుతుంది.
ఏకస్మిన్దివసే రాజన్వత్సరాన్సవిమానగః । శతస్త్రీవీక్షితముఖో యువా బహుభిరర్చితః
ఒకే రోజు, విమానంతో పాటు, యువకుడు, వంద మంది స్త్రీలు అతన్ని చూస్తూ, అనేక మంది గౌరవిస్తూ, సంవత్సరాల అనుభూతిని పొందుతాడు.
ఆనందపోషసంపూర్ణః క్రోధేర్ష్యాదివివర్జితః । పంచగంధవిలిప్తాంగః సచంద్రా హిదలాననః
ఆనందంతో, ఆరోగ్యంతో నిండినవాడు, కోపం, అసూయ వంటి దుష్ప్రవర్తనలేమి లేని వాడు. అతని శరీరం ఐదు రకాల సుగంధ ద్రవ్యాలతో పూసి, ముఖం పద్మదళాలతో, చంద్రునితో అలంకరించబడి ఉంటుంది.
సూర్యోపమస్తు యోషాశ్చ సర్వాస్తా దశనాన్వితాః । సద్యోవికసితామోది పారిజాతకృతస్రజః
ఆ స్త్రీలు సూర్యునిలా ప్రకాశవంతంగా ఉంటారు. అందరికీ అందమైన పళ్లు ఉంటాయి. వారు తాజా పరిజాతపు పువ్వులతో చేసిన పరిమళభరితమైన హారాలు ధరించి ఉంటారు.
సర్వా వికసితారోహి రక్తసంధికృతస్రజః । ధమ్మిల్లే వక్షసి తథా బిభ్రత్యః సుస్మితాధరాః
అందరూ పూర్తిగా వికసించిన పువ్వులతో, ఎర్ర కలయికలతో చేసిన హారాలు ధరించి, జుట్టు అందంగా అలంకరించుకొని, వాటిని వక్షస్పై వేసుకొని, మధురమైన నవ్వులతో మెరిసిపోతుంటారు.
చరత్యేతాదృశీభిస్తు నృత్యగీతానుమోదితః । ఏవం విమానగో భూత్వా ఉషిత్వా కాలమక్షయమ్
అతడు అలాంటి స్త్రీల మధ్య నృత్యం, పాటలతో ఆనందిస్తూ సంచరిస్తాడు. ఇలా విమానంలో నివసిస్తూ, అంతులేని కాలాన్ని సుఖంగా గడుపుతాడు.
పశ్చాజ్జాయేత నృపతిరేవం కృత్వా పునస్తథా । రాజ్యం స్వర్గఫలం భుక్త్వా శివభక్తో భవిష్యతి
తర్వాత అతడు మళ్ళీ రాజుగా జన్మించి, అలాగే ఆచరించి, రాజ్యానుభవాన్ని, స్వర్గఫలాన్ని అనుభవించి, శివభక్తుడవుతాడు.
శంభురువాచ-। దిలీపాయ వసిష్ఠోక్తం మునీనామంగిరోబ్రవీత్ । తే తథా కృతవంతశ్చ తౌర్య్యత్రికముమాపతేః
శంభుడు ఇలా అన్నాడు — వసిష్ఠుడు దిలీపునికి చెప్పినట్లు, అంగిరసుడు మునులకు చెప్పినట్లు, వారు కూడా ఉమాపతికి సంబంధించిన త్రిప్రకార వ్రతాన్ని ఆచరించారు.
శ్రుత్వా పురాణం పాద్మం చ సమగ్రం సుఖినో భవన్ । త ఏతే బ్రాహ్మణా రామ విమానవరమాస్థితాః
పద్మపురాణాన్ని పూర్తిగా వినగానే వారు సంతోషంగా మారారు. రామా, ఆ బ్రాహ్మణులు ఉత్తమమైన విమానాలను పొందారు.
దృశ్యంతే ఖే చ సుఖినః సదా ముదితమానసాః । ఏతత్తే సర్వమాఖ్యాతం పురాణేషు వినిశ్చితమ్
వారు ఆకాశంలో ఎప్పుడూ ఆనందంగా, సంతోషంగా కనిపిస్తారు. ఇవన్నీ పురాణాలలో చెప్పినట్లుగా నీకు వివరించాను.
ఇతః పరం చ కిం భూయః శ్రోతుమిచ్ఛసి రాఘవ
ఇవి కాకుండా ఇంకేమైనా వినాలని నీకు ఉంది రాఘవా?
తి శ్రీపద్మపురాణే పాతాలఖండే శివరాఘవసంవాదే త్రయోదశోత్తరశతతమోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీపద్మపురాణంలో పాతాళఖండంలో శివ-రాఘవ సంభాషణలో నూరియెన్నభదినాలుగవ అధ్యాయం ముగిసింది.
రామ ఉవాచ- క ఏష దృశ్యతే వ్యోమ్ని సర్వాభరణభూషితః । విమానస్థో మహాదీప్త మధ్యాహ్నార్క ఇవాపరః
రాముడు ఇలా అడిగాడు — ఆకాశంలో అన్ని ఆభరణాలతో అలంకరించబడి, విమానంలో కూర్చుని, మధ్యాహ్న సూర్యుడిలా ప్రకాశించే ఈవాడు ఎవరు?
దుష్ప్రేక్ష్యః సర్వమర్త్యానాం తస్యాంకే చారుహాసినీ । అపరా శ్రీరివ బ్రహ్మంస్తథా పంచసుయోషితః
అతడిని మానవులు చూడటం చాలా కష్టం. అతని మడిలో అందమైన నవ్వుతో ఒక స్త్రీ కూర్చుంది, బ్రాహ్మణా, అలాగే ఐదు స్త్రీలు కూడా ఉన్నారు.
గాయంతి మధురాం గీతిం సుభ్రూభంగనిరీక్షణైః । మందస్మితైః కరతలశబ్దాస్ఫోటికయా తథా
వారు మధురమైన పాటలు పాడుతూ, అందమైన కనుబొమ్మలతో చూపులు, మృదువైన నవ్వులు, చేతుల చప్పట్లతో ఆనందంగా ఉంటారు.
క్వచిద్గలకృతైర్గీతైరన్యోన్య కరతాడనైః । అన్యోన్య ముఖమాలోక్య ప్రలోభైర్గీతపూర్వకైః
కొన్నిసార్లు గొంతులోంచి వచ్చే పాటలతో, మరికొన్నిసార్లు ఒకరితో ఒకరు చేతులు కొడుతూ, ఒకరినొకరు చూసుకుంటూ, ఆకర్షణీయమైన పాటలతో ఆనందిస్తారు.