కిమర్థమాగతా యూయం శీఘ్రం బ్రూత ద్విజోత్తమాః । ద్విజా ఊచుః - వయమిచ్ఛామహే సర్వే సర్వసంపత్సమన్వితే
మీరు ఎందుకు వచ్చారు? త్వరగా చెప్పండి, మేధావి బ్రాహ్మణులారా. బ్రాహ్మణులు ఇలా అన్నారు — మేమందరం సంపూర్ణ ఐశ్వర్యాలతో కూడిన దివ్య విమానంలో నివసించాలనుకుంటున్నాము.
విమానే కామగే రోఢుం తత్సంపాదయ నో గురో । తత్తేషాం చింతితం శ్రుత్వా వసిష్ఠో వాక్యమబ్రవీత్
అలాంటి విమానంలో మనం మన ఇష్టానుసారం ప్రయాణించగలగాలని, గురువుగారు, దయచేసి మా కోరికను తీర్చండి. వారి ఆలోచన వినిన వశిష్ఠుడు ఇలా అన్నాడు.
పురాణం సర్వదా విప్రాః శ్రోతవ్యం పాపనాశనమ్ । ధర్మశ్చార్థశ్చ కామశ్చ మోక్షస్తత్రైవ దృశ్యతే
బ్రాహ్మణులారా, పాపాలను తొలగించే పురాణాన్ని ఎప్పుడూ వినాలి. అందులో ధర్మం, అర్థం, కామం, మోక్షం అన్నీ ఉన్నాయి.
తథేత్యుక్త్వాథ సునయః పురాణకుశలం మునిమ్ । జగ్మురంగిరసం శ్రేష్ఠం సర్వశాస్త్రవిశారదమ్
అవును అని చెప్పి, తెలివిగల వారు పురాణాలలో నిపుణుడైన, అంగిరసులలో శ్రేష్ఠుడైన, అన్ని శాస్త్రాలలో నైపుణ్యం కలిగిన మునిని దగ్గరకు వెళ్లారు.
సర్వాగమపురాణజ్ఞం సదా సత్కర్మ్మచారిణమ్ । ఇదమూచుర్నమస్కృత్య వయం సఫలజీవినః
అన్ని ఆగమాలు, పురాణాలు తెలిసిన, ఎప్పుడూ మంచి పనులు చేసే ఆ మునికి నమస్కరించి, 'మా జీవితం ఫలించిందని' అన్నారు.
కృతకృత్యా వయం బ్రహ్మన్సాక్షాద్దృష్టోఽసి యన్మునే । అంగిరా ఉవాచ- యత్కార్యమాగతా యూయం తత్కార్యం కరవాణ్యహమ్
'మహర్షీ, మేము నిన్ను ప్రత్యక్షంగా చూసినందుకు మా జీవితానికి సార్థకత వచ్చింది.' అంగిరసుడు ఇలా అన్నాడు — 'మీరు ఏ కోసం వచ్చారో ఆ పని నేను చేస్తాను.'
పురాణం శ్రోతుకామాస్తు యూయమత్ర సమాగతాః । కీర్తయిష్యే విధానం వః సమస్తాఘవినాశనమ్
'మీరు ఇక్కడ పురాణాన్ని వినాలని వచ్చారు. నేను మీకు అన్ని పాపాలను తొలగించే విధానాన్ని వివరంగా చెబుతాను.'
సర్వజ్ఞానప్రదం దేవం తత్వవిజ్ఞానసంభవమ్ । శివభక్తిప్రదం హృద్యం విష్ణుభక్తిప్రదం శుభమ్
'అది అన్ని జ్ఞానాన్ని ఇస్తుంది, తత్వాన్ని తెలుసుకోవడం ద్వారా పుట్టింది, శివునికి భక్తిని ఇస్తుంది, హృదయానికి ఆనందాన్ని ఇస్తుంది, విష్ణువుకు భక్తిని ప్రసాదిస్తుంది, మంగళకరమైనదిగా ఉంటుంది.'
విచిత్రస్వగతిప్రాప్తి జ్ఞానదం రమణీప్రదమ్ । నానావిధశుభజ్ఞానం రతితంత్రప్రకాశకమ్
'అది అనేక రకాల అద్భుతమైన లోకాలను అందిస్తుంది, జ్ఞానాన్ని ఇస్తుంది, ఆనందాన్ని కలిగిస్తుంది, ఎన్నో రకాల శుభమైన జ్ఞానాన్ని తెలియజేస్తుంది, భోగ మార్గాలను వివరంగా చూపిస్తుంది.'
భుక్తిముక్తిప్రధానం చ విధిదర్శనదీపకమ్ । విచిత్రభక్తికథనం భక్తిసాహసకీర్తనమ్
'అది భోగం, మోక్షాన్ని ప్రధానంగా ఇస్తుంది, సత్కార్య మార్గాన్ని చూపించే దీపంలా ఉంటుంది, విచిత్రమైన భక్తి కథలను చెబుతుంది, భక్తుల పరాక్రమాన్ని కొనియాడుతుంది.'
వ్రతప్రతిష్ఠాదానాది భస్మపూజావిధిప్రద్రమ్ । పురాణం పాద్మముదితం బ్రహ్మపద్మోపనిర్వృతమ్
'వ్రతాలను స్థాపించడం, వాటిని ఆచరించడం, బస్మపూజ విధానాన్ని నేర్పిస్తుంది. ఇది బ్రహ్మా, పద్ముడు రచించిన పద్మపురాణం.'
మహేశ్వరేణ కథితం ప్రమథాకృతివర్ణనమ్ । ఏతదన్యత్ర కథితం పురాణే పాద్మ ఏవ తు
'ఈ పురాణాన్ని మహేశ్వరుడు చెప్పాడు, ప్రమథగణాల రూపాలను వివరించాడు. ఇది ఇతరత్రా చెప్పబడినా, పద్మపురాణంలో మాత్రమే పూర్తిగా ఉంది.'
దిలీపేనపురాపృష్టోవసిష్ఠఃప్రోక్తవానిదమ్ । తచ్ఛృణుధ్వం మునివరా జ్ఞానం సర్వం భవిష్యతి
'పూర్వం దిలీపుడు అడిగినప్పుడు వశిష్ఠుడు ఇదే చెప్పాడు. మహర్షులారా, మీరు వినండి, అన్ని జ్ఞానం మీకు లభిస్తుంది.'
అథ తద్వచనాద్విప్రాః పురాణశ్రవణే రతాః । కథం శ్రోతవ్యమధునా కిం కృత్వేత్యబ్రువన్మునిమ్
ఆ మాటలు విన్న బ్రాహ్మణులు, పురాణాన్ని వినడంలో ఆసక్తితో, ఆ మునిని అడిగారు — 'ఇప్పుడు పురాణాన్ని ఎలా వినాలి? ఏం చేయాలి?'
సోఽపి సర్వం సమాచష్ట శృణు ధర్మం సనాతనమ్ । నమస్కృత్య పురాణజ్ఞం దద్యాచ్చార్ఘాసనం తతః
ఆయన అన్నాడు — 'శాశ్వత ధర్మాన్ని వినండి. పురాణాన్ని తెలిసినవారికి నమస్కరించి, పాదమునుగుడు నీరు, ఆసనం సమర్పించాలి.'
నిషీద తత్ర చేత్యుక్త్వా గంధపుష్పైః సమర్చయేత్ । ఆత్మయోగం చ తాంబూలమధికం వా సమర్పయేత్
'ఇక్కడ కూర్చోండి' అని చెప్పి, సువాసన పూలతో పూజ చేసి, తన సామర్థ్యానికి తగ్గట్టు తాంబూలం లేదా మరేదైనా మేలైనదాన్ని సమర్పించాలి.'
బ్రూహి పుణ్యకథాం బ్రహ్మన్పౌరాణికీమితీరయేత్ । న ఖట్వాసనమారుహ్య నోచ్చాసనమథాపి వా
'బ్రాహ్మణుడా, పుణ్యకథను, పురాణకథను చెప్పండి' అని అడగాలి. మంచంపై లేదా ఎత్తైన ఆసనంపై కూర్చొని వినకూడదు.'
నీచాసనో వై శృణుయాద్ధర్మ్మకామార్థసిద్ధయే । శృణ్విత్యుక్త్వా పురాణజ్ఞ ఇమం మంత్రముదీరయేత్
'ధర్మం, కామం, అర్థం సిద్ధించాలంటే తక్కువ ఆసనంపై కూర్చొని వినాలి. 'వినండి' అని చెప్పాక, పురాణాన్ని తెలిసినవాడు ఈ మంత్రాన్ని ఉచ్చరించాలి.'
నమో హరింహరమథో గణేశం భారతీమతః । ఇష్టదేవం నమస్కృత్వా పురాణం వక్తుమర్హతి
హరి, హరుడు, వినాయకుడు, వాక్దేవి వారికి నమస్కారం. మన మనసులో ఇష్టదేవతకు వందనం చేసి, పురాణాన్ని చదవడానికి సిద్ధంగా ఉండాలి.
అర్ద్ధయామం ప్రతిదినం యది వాపీచ్ఛయా భవేత్ । ఏవం పాఠసమాప్తిం చ శ్రుత్వా కృత్యం సమాచరేత్
ప్రతి రోజూ మన ఇష్టానికి అనుగుణంగా అరగంట పాటు చదివితే, చదువు పూర్తయ్యాక అవసరమైన కర్మలు చేయాలి.
శ్రోతుశ్చ తూష్ణీం మననం తూష్ణీం శ్రవణమేవ వా । అన్యథా భారతీ క్రుద్ధ్యేత్ తత్క్రోధాన్మూకతా భవేత్
వినేవాడు నిశ్శబ్దంగా ఆలోచించాలి లేదా నిశ్శబ్దంగా వినాలి. లేకపోతే వాక్దేవి కోపించుకుని, ఆ కోపంతో మూగతనం కలుగుతుంది.
తస్మాత్పురాణశ్రోతా చ తాంబూలాదిసమర్పణమ్ । వక్తుశ్చ జీవికాకార్యా స్వసామర్థ్యానుసారతః
అందుచేత పురాణం వినేవాడు తాంబూలం మొదలైనవి సమర్పించాలి. చదివేవాడికి తన సామర్థ్యానికి తగిన విధంగా జీవనోపాధి ఇవ్వాలి.
పురాణప్రక్రమే దేయం సచేలోద్గమనీయకమ్ । సూక్ష్మాంబరమథో వాపి వస్త్రద్వితయమర్పయేత్
పురాణం ప్రారంభంలో ఒక వస్త్రంతో పాటు పై వస్త్రాన్ని ఇవ్వాలి. లేకపోతే రెండు మెత్తని వస్త్రాలు సమర్పించాలి.
ఆసనం తు మహచ్చిత్రం రమ్యమూర్జస్వలం మృదు । సువర్ణం వా తథా దద్యాద్గో భూ గేహాదికం తథా
పెద్దది, అందమైనది, సౌకర్యంగా ఉండే ఆసనం ఇవ్వాలి. లేదా బంగారం, ఆవు, భూమి, ఇల్లు మొదలైనవీ ఇవ్వవచ్చు.
ఏతత్సమస్తం విప్రేంద్రా దక్షిణామూర్తినా పురా । శంకరేణ మునీనాం హి భాషితం చ దివౌకసామ్
ఇవి అన్నీ గతంలో దక్షిణామూర్తి, శంకరుడు, మునులు, దేవతలకు వివరంగా చెప్పారు.
అథ తే మునయః సర్వే తం ప్రణమ్యాసనస్థితమ్ । పృథక్పృథక్చ తాంబూలం దత్వా శుశ్రూషవః స్థితాః
అంతటా మునులు అందరూ ఆయన ఆసనంపై కూర్చున్నవారికి నమస్కరించి, ఒక్కొక్కరు తాంబూలం సమర్పించి వినడానికి సిద్ధంగా నిలిచారు.
తేనాపి కథితం సర్వం పురాణం సర్వసంప్రదమ్ । ఉపాంతాధ్యాయపర్య్యంతం శ్రుతవంతో ద్విజోత్తమాః
ఆయన ద్వారా మొత్తం పురాణం, చివరి అధ్యాయం వరకు ఉన్న అన్ని ఉపదేశాలు, ఉత్తమ బ్రాహ్మణులు వినారు.
దిలీప ఉవాచ- కామగేన విమానేన సర్వసంపత్సమృద్ధినా । సర్వతః సుఖయుక్తేన పుణ్యస్థానముపస్థితమ్
దిలీపుడు ఇలా అన్నాడు — నా కోరిక మేరకు, అన్ని సంపదలతో, అన్ని వైపులా సుఖంతో నిండిన విమానంలో నేను ఈ పవిత్ర స్థలానికి వచ్చాను.
వసిష్ఠ ఉవాచ- నాలం పృష్టం త్వయా రాజన్నితోప్యతిశయాంతరైః । క్రీడమానా భవిష్యంతి యేన తత్పుణ్యముచ్యతే
వశిష్ఠుడు ఇలా అన్నాడు — రాజా! నువ్వడిగినది చాలదు; ఇంకా గొప్ప విశేషాలు ఉన్నాయి. వాటివల్ల ఆనందిస్తూ కూడా పుణ్యం పొందవచ్చు.
సుధాధవలితం కృత్వా శివవేశ్మసమం తతః । స్త్రియో రూపవిలాసాఢ్యాః సర్వాలంకారభూషితాః
అది అమృతంలా తెల్లగా, శివుని గృహంలా ఉండేలా చేసి, అందమైన రూపంతో, అలంకారాలతో ముస్తాబైన స్త్రీలు అక్కడ ఉంటారు.