అథ ధ్యానేన తం చోరం నిశ్చిత్య చ పతివ్రతా । భీతాతినమ్రవదనా అశ్రుపూర్ణముఖీ తదా
అప్పుడు, ధ్యానంతో ఆ దొంగని గుర్తించిన ఆ పతివ్రత, భయంతో తలవంచి, కన్నీళ్లు నిండిన ముఖంతో,
కష్టమాపతితం పాపమిత్యుక్త్వా నిపాపత చ । రుదతీం తామథో దృష్ట్వా రాక్షసః పాపనిశ్చయః
'నాకు ఘోరమైన పాపం సంభవించింది' అని చెప్పి నేలపై పడిపోయింది. ఆమె ఏడుస్తున్నదాన్ని చూసి, ఆ పాపబుద్ధి రాక్షసుడు—
ధర్షితుం తామథారేభే న చైతద్ధర్షణం ప్రతి । బలాత్కారమథో కర్తుం యతమానే తు రాక్షసే
ఆ రాక్షసుడు ఆమెను బలవంతంగా లొంగదీసుకోవాలని ప్రయత్నించాడు. ఆమె ప్రతిఘటించగా, మరింత దురుసుగా ఆమెను బలాత్కరించేందుకు యత్నించాడు.
ఆజానునాభిపర్యంతం శైలస్థానమకల్పయత్ । శిలా సమభవద్వస్త్రం రాక్షసో వీక్ష్య తామథ
ఆమె మోకాళ్ల నుంచి నాభివరకు ఒక కొండను అడ్డుగా ఏర్పరిచింది. ఆ రాయి ఆమెకు వస్త్రంలా మారింది. రాక్షసుడు ఆమెను అలా చూసాడు.
ఇత్యేవం తాం హనిష్యామి ఖాదయిష్యామ్యతః పరమ్ । ఇత్యుక్త్వా భ్రామయిత్వాసిం శిరశ్ఛేత్తుం ప్రచక్రమే
"ఈమెను చంపి, తరువాత తినేస్తాను," అని చెప్పి, తన ఖడ్గాన్ని తిప్పుతూ ఆమె తలను కోయడానికి సిద్ధమయ్యాడు.
కలాహం మత్పతిర్జ్ఞాత్వా శాపం దాస్యతి మా హర । ఇత్యుక్తమాత్రే వచసి శిరశ్చిచ్ఛేద రాక్షసః
"నన్ను చంపితే నా భర్తకు తెలిసి, నిన్ను శపిస్తాడు. నా ప్రాణం తీయవద్దు," అని ఆమె వేడుకుంది. కానీ ఆమె మాట పూర్తవగానే రాక్షసుడు ఆమె తలను కోసేశాడు.
ప్రాప్తా యాం దుర్మృతిం తస్యామథ శైవాః సమాగతాః । దూతా విచిత్రాభరణాః సర్వాయుధధరాః శుభాః
ఆమె దుర్మరణాన్ని పొందిన వెంటనే, శివునికి సంబంధించిన దూతలు అక్కడికి వచ్చారు. వారు వివిధ అలంకారాలతో, ఆయుధాలతో, కాంతివంతంగా కనిపించారు.
ఏతాం విమానమారోప్య శివాలోకముపాగమన్ । తామాగతాం గిరిసుతా హర్షేణ ప్రతిపూజ్య చ
వారు ఆమెను ఒక దివ్యవాహనంలో కూర్చోబెట్టి, శివలోకానికి తీసుకెళ్లారు. అక్కడ పర్వతకుమారిని ఆనందంగా, గౌరవంగా స్వాగతించారు.
స్వపాదప్రణతాం శుద్ధాముమా వాక్యమభాషత । పాతివ్రత్యేన తే తుష్టా అభీష్టం ప్రదదామి తే
పాదాలకు నమస్కరించిన పవిత్రురాలైన ఆమెతో ఉమాదేవి ఇలా అన్నది: "నీ పతివ్రత ధర్మానికి నేను సంతోషించాను. నీవు కోరిన వరం నేను ఇస్తాను."
కలోవాచ- దాసీభావం ప్రయచ్ఛ త్వం త్వత్పాదాబ్జం మమ ప్రియమ్ । ప్రార్థ్యైఃకిమన్యైర్బహుభిస్తథాస్త్వితి శివాబ్రవీత్
కళదేవి ఇలా ప్రార్థించింది: "మీకు సేవ చేయడమే నాకు కావాలి. మీ పాదాలు నాకు ఎంతో ప్రియమైనవి. ఇంకేమైనా కోరికలు నాకు అవసరం లేదు." శివదేవి, "అలా జరగనీ" అని అనుగ్రహించింది.
ఇంద్రాదివనితాభిః సా పూజితాథ కలానిధిః । ఏతస్మిన్నంతరే ప్రాప్తః శోణో మునిరథో గృహమ్
ఇంద్రుడు మరియు ఇతర దేవతా స్త్రీలు ఆమెను ఘనంగా పూజించారు. ఆ కళనిధిని సత్కరించారు. ఇదంతా జరుగుతున్న సమయంలో, ముని అయిన శోణుడు ఇంటికి వచ్చాడు.
న తత్ర దృష్ట్వా తాం భార్యాం ధ్యానయోగపరోభవత్ । రక్షోహృతాం మృతాం ప్రాప్తాం శివాలోకముమాం ప్రతి
తన భార్యను అక్కడ చూడక, ఆమె రాక్షసునిచేత అపహరించబడి, హత్య చేయబడి, శివలోకానికి చేరిందని తెలుసుకుని, ముని ధ్యానయోగంలో లీనమయ్యాడు.
ఉమాదత్తవరాం చాపి దృష్టవాఞ్జ్ఞానచక్షుషా । కించిద్దుఃఖశ్చిరం ధ్యాత్వా పరావృత్య మునిస్తదా
జ్ఞానదృష్టితో ఉమాదేవి ఇచ్చిన వరాన్ని చూసి, కొంతకాలం దుఃఖంతో ధ్యానం చేసి, ఆ ముని అక్కడి నుంచి వెళ్లిపోయాడు.
శ్వశురం గతవాన్సోఽథ దేవరాతం మునీశ్వరః । నివేద్య సర్వం సహితో విశ్వామిత్రమగాన్మునిమ్
ఆ తరువాత అతడు తన మామ అయిన దేవరాతుని దగ్గరకు వెళ్లి, జరిగినదంతా వివరించి, ఆయనతో కలిసి విశ్వామిత్ర మునిని కలుసుకున్నాడు.
నివేద్య తద్వసిష్ఠస్య వసిష్ఠోఽప్యాహ తాన్మునీన్ । గత్వా కైలాసమాదౌ తు దృష్ట్వా దేవం మహేశ్వరమ్
విషయం వసిష్ఠునికి తెలియజేయగా, వసిష్ఠుడు మిగతా మునులకు ఇలా అన్నాడు: "మీరు కైలాసానికి వెళ్లి, మహేశ్వరుడిని దర్శించండి."
అనుజ్ఞాం శివతో లబ్ధ్వా పార్వతీమందిరే గతాః । దేవ్యై విజ్ఞాప్య తత్సర్వం యథార్థం ప్రవదామతత్
శివుని అనుమతి తీసుకుని, వారు పార్వతీదేవి మందిరానికి వెళ్లారు. అక్కడ జరిగినదంతా నిజంగా, పూర్తిగా దేవికి వివరించారు.
తథేత్యుక్త్వా మునివరాః కైలాసం శంకరాలయమ్ । గత్వా ప్రణమ్య దేవేశం వీరభద్రేణ పూజితాః
"అలాగే" అని మునిశ్రేష్ఠులు సమ్మతించి, కైలాసంలోని శంకరుని ఆలయానికి వెళ్లారు. అక్కడ దేవేశునికి నమస్కరించి, వీరభద్రుని చేత గౌరవించబడ్డారు.
విజ్ఞాపయామాసురిదం శోణభార్య్యాహృతేతి చ । శివః ప్రాహ మునీంద్రాస్తాంఞ్జ్ఞాతమేవ మయా త్విదమ్
వారు, "శోణుని భార్యను అపహరించారు" అని తెలియజేయగా, శివుడు మునిశ్రేష్ఠులకు, "ఇది నాకు ముందే తెలుసు" అని సమాధానమిచ్చాడు.
అకాలమరణం త్వస్యా ఆయుర్వర్షశతం స్థితమ్ । అకాలమృత్యుయుక్తానాం పునర్జ్జీవనమస్తి చ
"ఆమె మరణం అసమయమైంది. ఆమెకు వంద సంవత్సరాల ఆయుష్షు ఉండేది. ఇలా అకాలమరణం పొందినవారికి మళ్లీ ప్రాణం లభిస్తుంది."
దశపుత్రప్రసూర్వీరా రూపసౌభాగ్యవత్యపి । భవద్భిరితి నిశ్చిత్య సమాగతమిహ ద్విజాః
"ఆమెకు పది మంది కుమారులు పుట్టుతారు. ఆమె వీరత్వంతో, అందంతో, అదృష్టంతో కూడినవారిగా ఉంటుంది. మీరు దీన్ని నిర్ణయించి ఇక్కడికి వచ్చారు," అని శివుడు బ్రాహ్మణులకు వివరించాడు.
యమలోకగతానాం తు సర్వమేతద్వినిశ్చితమ్ । మమలోకగతానాం చ గతిరన్యా న విద్యతే
యమలోకానికి వెళ్లినవారికి ఇది నిస్సందేహంగా జరుగుతుంది; నా లోకానికి వచ్చినవారికి ఇంకో మార్గం లేదు.
అనయా కీర్తితం నామ ప్రాణనిర్గమనే పురా । తయా యమలిపిర్మృష్టా కథమాయుష్యనిర్ణయః
పూర్వం ప్రాణం విడిచే సమయానికి ఈ నామాన్ని ఉచ్చరించగా, యముని లేఖా పత్రం తుడిచిపెట్టబడింది; మరి ఆయుష్షు నిర్ణయం ఎలా జరుగుతుంది?
అథవా గిరిజాయై చ నివేదయత కృత్స్నశః । అథ తే పార్వతీపాదదర్శనాయ గతా ద్విజాః
లేదంటే, గిరిజాదేవికి అన్నీ పూర్తిగా చెప్పండి; అప్పుడు ఆ ద్విజులు పార్వతీదేవి పాదాలను దర్శించడానికి వెళ్లారు.
ప్రణమ్య మాతరం సర్వే విశ్వామిత్రోఽబ్రవీదిదమ్ । దీనానాథాకృశా భార్యా ప్రణష్టపితృకాఞ్ఛిశూన్
అందరూ తల్లి పాదాలకు నమస్కరించి, విశ్వామిత్రుడు ఇలా అన్నాడు: 'ఆమె భార్య దురదృష్టవశాత్తు బలహీనంగా, అనాధగా, తల్లిదండ్రులు లేని, సంతానం లేని స్థితిలో ఉంది.'
రక్షయిత్వా పురా మాతరిష్టదా త్వం సదా హ్యభూః । కలా పౌత్రీ మమైవేయం త్వామారాధ్య పతిం త్వముమ్
తల్లి, నీవు ఎప్పుడూ కష్టాల్లో ఉన్నవారిని రక్షించేవాడివి; ఈ అమ్మాయి నా మనుమరాలు, నిన్ను భక్తిగా పూజించి, ఈ వాడిని భర్తగా పొందాలని ఆశిస్తోంది.
శోణం లబ్ధవతీ మాతస్త్వత్పూజాయాః ఫలం త్విదమ్ । తపసా లభ్యతే పర్ణే దానేన యది వాపి చ
తల్లి, శోణుడిని పొందింది నీ పూజ ఫలితమే; దీన్ని తపస్సు వల్ల, లేక ఆకును దానం చేయడం వల్ల కూడా పొందవచ్చు.
వ్రతోపవాసైరథవా కలా సా లభ్యతే మయా । ఏతయా పరివిష్టాన్నం భోక్తుమిచ్ఛామి తత్కథమ్
వ్రతాలు, ఉపవాసాలు వల్ల కూడా ఆ భాగం నాకు లభిస్తుంది; ఆమె చేత అందించిన అన్నం తినాలని నేను కోరుతున్నాను—అది ఎలా సాధ్యం?
పార్వత్యువాచ- యాదృశీ చేష్యతే భార్య్యా తాదృశీ దీయతే మయా । నైనాం త్యక్తుమహం శక్తా కిం వా త్వం మన్యసే మునే
పార్వతీదేవి ఇలా అన్నది: 'ఎలా భార్యను కోరుకుంటే, అలాంటి భార్యనే నేను ఇస్తాను; ఆమెను వదిలేయడం నాకు సాధ్యం కాదు—మహర్షీ, నీవేమనుకుంటున్నావు?'
విశ్వామిత్ర ఉవాచ- మాతా త్వమిత్యేవ మయా అవిశంకితమీరితమ్ । శోణో మునిరయం మాతస్తవ విజ్ఞాపయిష్యతి
విశ్వామిత్రుడు ఇలా అన్నాడు: 'నువ్వే తల్లి అని నేను సందేహం లేకుండా చెప్పాను; ఈ శోణుడు ముని, తల్లీ, నీకు వివరంగా చెబుతాడు.'
శోణ ఉవాచ- తామేవ భార్య్యాం ప్రతిమే ప్రీతిరత్యుక్తత్కటాతి । సైవ మే దీయతాం భార్య్యా చాన్యథా మరణం భవేత్
శోణుడు ఇలా అన్నాడు: 'ఆమె పట్ల నాకు అపారమైన ప్రేమ ఉంది; ఆమెనే భార్యగా ఇవ్వాలి, లేకపోతే నాకు మరణమే.'