సర్వర్తుకుసుమోపేతం నానాగంధోపశోభితమ్ । కిన్నరాణాం చ మిథునైర్గీతపూర్ణమహాగుహమ్
అది అన్ని ఋతువుల పువ్వులతో మెరిసిపోతూ,色色 సుగంధాలతో మురిసిపోయి, కిన్నర దంపతుల గీతాలతో నిండిన గొప్ప గుహలు కలిగిఉంది.
అనేకరూపలావణ్య వనితోషితపాదపమ్ । లంబమానవిచిత్రాభిస్తాభిః శోభితపాదపమ్
色色 రూపాలవణ్యంతో స్త్రీలు ఆనందించిన చెట్లు, వాటి మీద వేలాడే色色 అలంకారాలతో మరింత అందంగా కనిపించేవి.
రతిశ్రమప్రసుప్తానాం బోధనాదితషట్పదమ్ । కూజంతి చ పికాః కామం వియుక్తానాం యుజే కిల
ప్రేమ అలసటతో నిద్రపోయినవారిని తేనెటీగలు మేల్కొలిపేవి. ప్రియుడిని కోల్పోయినవారికి కోయిలలు స్వేచ్ఛగా కూయేవి.
నానామునిగణాకీర్ణం ప్రశాంతమృగచారిణమ్ । అప్సరోగణసంకీర్ణం గంధర్వగణసేవితమ్
色色 మునుల సమూహాలతో నిండి, మృగాలు ప్రశాంతంగా సంచరిస్తూ, అప్సరసలతో నిండిపోయి, గంధర్వగణాలు సేవించే ప్రదేశంగా ఉంది.
నానాసిద్ధముఖోద్భూతగీతపూర్ణవనాంతరమ్ । విచిత్రఫలసంపూర్ణం నానాదేవాలయాన్వితమ్
ఆ అడవిలో అనేక సిద్ధుల పాటలతో నిండిపోయి, విచిత్రమైన ఫలాలతో పరిపూర్ణమై, అనేక దేవాలయాలతో అలంకరించబడి ఉంది.
ప్రాసాదశతసంబాధం నానాగృహసమన్వితమ్ । సింహాననైర్గజముఖైరులూకవదనైరథ
అందులో వందలాది ప్రాసాదాలు, వివిధ రకాల ఇళ్ళు, సింహ ముఖాలు, ఏనుగు ముఖాలు, గుడ్లగూబ ముఖాలు మరియు ఇతర ముఖాలతో నిండిపోయి ఉంది.
అముఖైర్విముఖైరుగ్రైరర్ద్ధవక్త్రైర్మృగీముఖైః । రురుజంతుకగోధాహి వానరర్క్షముఖైరపి
అందులో నోరు లేని వారు, వక్రముఖాలు, భయంకరమైనవారు, అర్ధముఖాలు, జింక ముఖాలు, రురు, నక్క, గోద, పాము, కోతి, ఎలుగు ముఖాలు ఉన్నవారు కూడా ఉన్నారు.
వ్యాఘ్రవృశ్చికభల్లూష్ట్రశ్వానగర్దభతుండకైః । సమస్తజీవవదనసదృశాస్యైర్గణేశ్వరైః । వల్లీముఖైర్వృక్షముఖైః శిలావక్త్రైరయోముఖైః
పులి, చీమ, ఎలుగు, ఒంటె, కుక్క, గాడిద, పంది ముఖాలు, అన్ని జీవుల ముఖాలను పోలిన గణాధిపతులు, వల్లి ముఖాలు, చెట్టు ముఖాలు, రాయి ముఖాలు, ఇనుము ముఖాలు కూడా ఉన్నాయి.
శంఖముక్తాదిజలజవదనైరుపశోభితమ్ । అధికాంగైరనంగైశ్చ జటిలైః శిఖిముండితైః
శంఖం, ముత్యం, జలజం వంటి ముఖాలతో, అదనపు అవయవాలు గలవారు, అవయవాలు లేనివారు, జటాధారులు, శిఖావంతులు, ముండలు కూడా ఉన్నారు.
పత్రివక్త్రైర్ద్విషడ్వక్త్రైస్త్రివిగ్రహముఖైరపి । ఘంటాస్యైః శూర్పవదనకర్ణపాదముఖైరపి
ఆకుల ముఖాలు, రెండు ముఖాలు, ఆరు ముఖాలు, మూడు రూపాల ముఖాలు, గంట ముఖాలు, శూర్ప ముఖాలు, చెవి, పాదం, నోటి ముఖాలు కూడా ఉన్నాయి.
ఘంటాముఖైర్వేణుముఖైః కింకిణీవదనైరపి । యాదృగ్వస్తు జగత్యస్తి తాదృశాస్యైరయోముఖైః
గంట ముఖాలు, వంశీ ముఖాలు, కింకిణి వంటి ముఖాలు, లోహ ముఖాలు, లోకంలో ఉన్న ప్రతి వస్తువును పోలిన ముఖాలు కూడా ఉన్నాయి.
కైశ్చిన్నిభృతకందర్పరూపలావణ్యకోమలైః । కోటిసూర్యప్రతీకాశైశ్చంద్ర కోటిసమప్రభైః
కొంతమందిలో అదుపులో ఉన్న గర్వం, అందం, ఆకర్షణ, మృదుత్వం ఉన్నాయి. వారు కోట్లాది సూర్యుల్లా ప్రకాశిస్తూ, కోట్ల చంద్రుల్లా కాంతివంతంగా ఉన్నారు.
నానావర్ణైర్విశ్వముఖైర్విశ్వరూపైశ్చతుర్ముఖైః । ద్విముఖైః పంచవక్త్రైశ్చ త్రిముఖైః షణ్ముఖైరపి
వివిధ రంగులు, విశ్వ ముఖాలు, విశ్వరూపాలు, నాలుగు ముఖాలు, రెండు ముఖాలు, ఐదు ముఖాలు, మూడు ముఖాలు, ఆరు ముఖాలు కలిగి ఉన్నారు.
ఏకానేకముఖైః శాంతైః సర్వదా సుఖిభిర్యుతమ్ । నానాభోగసమృద్ధైశ్చ రతికామసమైరపి
ఒకటి లేదా అనేక ముఖాలు, శాంతంగా, ఎప్పుడూ సంతోషంగా ఉండే వారు, అనేక రకాల అనుభవాలు, రతి కామాల సమానమైన ఆనందాలు కలిగి ఉన్నారు.
లక్ష్మీనారాయణముఖైరుమేశసమవిగ్రహైః । నానారూపధరైశ్చాన్యైః సేవితం మందరాచలమ్
అక్కడ లక్ష్మీ, నారాయణ ముఖాలు, ఉమా, ఈశ్వర రూపాలు, అనేక రూపాలు ధరించిన ఇతరులు సేవ చేస్తున్న మంద్రాచలం ఉంది.
ధేనవో యత్ర వేదాశ్చ మీమాంసావత్స సంయుతాః । ధర్మాదయః సవర్ష్మాణః పురాణాని చ కర్మణా
అక్కడ ఆవులు, వేదాలు, మిమాంస అనే దూడలతో కూడి, ధర్మాది స్వరూపాలు, పురాణాలు కార్యరూపంలో ఉన్నాయి.
స్మృతీతిహాసజాతాని ఆగమాశ్చ శరీరిణః । స్థితాశ్చ మందరే యత్ర సశైలః పాపనాశనః
అక్కడ స్మృతులు, ఇతిహాసాలు, జాతకాలు, ఆగమాలు శరీరధారులుగా మంద్రపర్వతంపై పాపాలను నశింపజేస్తూ స్థిరంగా ఉన్నాయి.
తస్య మధ్యే మహాపుణ్యం పురం పరమశోభితమ్ । వాపీతడాగోపవనప్రాసాదశతశోభితమ్
ఆ మధ్యలో మహాపుణ్యమైన, అత్యంత అందమైన నగరం ఉంది. ఆ నగరం చెరువులు, తడాగాలు, ఉద్యానవనాలు, వందలాది ప్రాసాదాలతో అలంకరించబడి ఉంది.
సప్తప్రాకారపరిఖం రత్నాట్టాలకసంయుతమ్ । గోపురైర్నవభిర్యుక్తం విచిత్రగృహసంయుతమ్
ఏడు ప్రాకారాలు, కందకాలు, రత్నాలతో అలంకరించిన గోపురాలు, తొమ్మిది ద్వారాలు, విచిత్రమైన ఇళ్ళతో ఆ నగరం సుసంపన్నంగా ఉంది.
యస్య చాప్రతిమం తేజ ఉష్ణశీతాదివర్జితమ్ । తన్మధ్యే నగరీ పుణ్యా తన్మధ్యే చ సభా శుభా
దానికి అపూర్వమైన తేజస్సు ఉంది. వేడి, చలి లాంటి వాటిలేకుండా, ఆ మధ్యలో పవిత్రమైన నగరం, దానిలో మంగళకరమైన సభ ఉంది.
తస్యాం భద్రాసనం మధ్యే వేదపాదవిచిత్రితమ్ । సర్వోపనిషదాకౢప్తం పాదపీఠం సుశోభనమ్
ఆ సభ మధ్యలో వేదపాదాలతో అలంకరించిన భద్రాసనం, అన్ని ఉపనిషత్తుల ద్వారా తయారైన అందమైన పాదపీఠం ఉంది.
పురాణాన్యాగమాస్తస్య స్వస్తీతి శివపాదయోః । తత్రాసీనో మహాయోగీ గోక్షీరసదృశాకృతిః
అక్కడ పురాణాలు, ఆగమాలు శివుని పాదాల వద్ద 'సుభిక్షంగా ఉండాలి' అని ఆశీర్వదిస్తూ నిలిచినవి. అక్కడ గొర్రె పాలు పోలిన ఆకృతితో మహాయోగి కూర్చున్నాడు.
మందస్మితసుచార్వాస్యోద్వ్యష్టవర్షవయాః ప్రభుః । దధాన ఉరసామాలాం మణిరుద్రాక్షకల్పితామ్
ఆ ప్రభువు మృదువైన నవ్వుతో, అందమైన ముఖంతో, యవ్వనంలో పరిపూర్ణంగా, తన ఛాతిపై మణులు, రుద్రాక్షలతో చేసిన హారాన్ని ధరించి ఉన్నాడు.
బిభ్రాణ ఉపవీతం చ కర్ణికారసమద్యుతిః । సురత్నకుండలో దేవః కిరీటకనకాంబరః
పవిత్ర యజ్ఞోపవీతాన్ని ధరించి, కర్ణికార పువ్వులా ప్రకాశిస్తూ, దేవుడు అమూల్యమైన కుండలాలు, బంగారు కిరీటం, మెరిసే వస్త్రాలు ధరించాడు.
నానాభూషణసంయుక్తో నానాగంధవిలేపనః । వామాంకన్యస్తగిరిజో వీక్షమాణస్తదాననమ్
వివిధ అలంకారాలతో అలంకరించబడి, అనేక సుగంధ ద్రవ్యాలతో పూసుకుని, పర్వత కుమార్తెను ఎడమ తొడపై కూర్చోబెట్టి, ఆమె ముఖాన్ని ప్రేమగా చూశాడు.
ముగ్ధాం చ సుముఖీం బాలాం నవయౌవనశోభితామ్ । భూషితాం చారుసర్వాంగీం బిభ్రతీం కనకాంబుజమ్
ఆమె మోహనంగా, అందమైన ముఖంతో, యవ్వన కాంతితో మెరిసిపోతూ, ప్రతి అవయవం అలంకరించబడి, బంగారు కమలాన్ని చేతిలో పట్టుకుని ఉంది.
ఆలింగ్య వామేనకరేణ దేవీం దక్షేణ తస్యా ముఖమున్నమయ్య । స్పృష్ట్వా శిరో వామకరేణ తస్యా దక్షేణ కుర్వంస్తిలకం చ దేవః
ప్రభువు ఎడమ చేతితో దేవిని ఆలింగనం చేసి, కుడి చేతితో ఆమె ముఖాన్ని పైకి తిప్పి, ఎడమ చేతితో తలని తాకి, కుడి చేతితో నుదుటిపై తిలకం వేశాడు.
భక్తిర్వీజయతే దేవం ప్రణవ వ్యజనేన చ । పూజాకాంతాపి కుసుమైర్మాలాం దేవాయ బిభ్రతీ
భక్తి పవిత్ర పంకజంతో దేవునికి వాయువిచ్చింది; పూజకు ప్రియమైనది పుష్పమాలను ధరించి, దానిని దేవునికి సమర్పించింది.
జ్ఞప్తిర్విరక్తిర్వనితే బిభ్రత్యౌ యోగచామరే । సమాధిః కార్యకర్తాస్య ధారణాయోషిదస్య చ
జ్ఞానం, విరక్తి అనే స్త్రీలు యోగదండాలను ఊపుతూ నిలిచాయి; సమాధి ఆయన కార్యసాధకుడు, ధారణ ఆయన భార్యగా ఉంది.
యమాశ్చనియమాశ్చైవ కింకరాస్తస్య కీర్తితాః । ప్రాణాయామః పురోధాస్తు ప్రత్యాహారః సువర్ణధృక్
యమ, నియమాలు ఆయన సేవకులుగా చెప్పబడ్డారు; ప్రాణాయామం ఆయన పురోహితుడు, ప్రత్యాహారం బంగారు వాహకుడు.