అన్యోన్యమసిఘాతేన భిన్నగాత్రౌ వికస్వరౌ । కింశుకావివ దృశ్యేతే పుష్పితౌ రుధిరోక్షితౌ
ఇద్దరూ కత్తులతో ఒకరినొకరు కొడుతూ, గాయపడి, రక్తంతో మెరిసిపోతూ, పుష్పించిన కింశుక వృక్షాల్లా కనిపించారు.
వర్షమేకం తు సంయుధ్య సాసీదేవాసురౌ తదా । అతఃపరం వర్షమేకం గదాయుద్ధమభూత్తయోః
ఒక సంవత్సరం పాటు వారు దేవతలు, అసురులతో కలిసి కత్తులతో యుద్ధం చేశారు. తరువాత మరో సంవత్సరం గదలతో యుద్ధం జరిగింది.
అసిపుత్రికయా పశ్చాద్వర్షమేకమభూద్రణః । పునర్గృహీత్వాసియుగం యుయుధాతే పరస్పరమ్
తర్వాత, మరో సంవత్సరం వారు కత్తిపుత్రికలతో యుద్ధం చేశారు. మళ్లీ రెండు కత్తులు పట్టుకుని పరస్పరం యుద్ధం చేశారు.
శం బ్రువాణో మహాఖడ్గం దంష్ట్రాకారో గణేశ్వరః । సరోషరక్తనయనశ్చాలయిత్వాసిమగ్రతః
విజయం అని ప్రకటిస్తూ, గణాధిపతి, దంతాకారంగా, కోపంతో ఎర్రగా మారిన కళ్లతో తన ముందర కత్తిని ఊపాడు.
తస్య కంఠవనం సర్వం చిచ్ఛేద కదలద్యం యథా । శిరాంసి సర్వాణ్యాదాయ బభక్ష భగనేత్రహా
అతడు రాక్షసుని మెడ భాగాన్ని అరటి కాండంలా నరికాడు. అన్ని తలలను తీసుకుని, భగనేత్రహారిగా వాటిని తినిపెట్టాడు.
తస్య గాత్రం కరరుహైర్విదార్యాహృత్య దేవతాః । కపీంద్రౌ చ తథా చాన్యా అద్రాక్షీత్పరమేశ్వరీమ్
దేవతలు, రెండు వానరాధిపతులు, ఇతరులు కూడా అతని శరీరాన్ని గోరినఖాలతో చీల్చి, తీసుకెళ్లి, పరమేశ్వరీని దర్శించారు.
ఏతద్యుద్ధం మహాఘోరం నారదో వీక్ష్య చాభ్యగాత్ । బ్రహ్మణే వాసుదేవాయ శంకరాయ వ్యజిజ్ఞపత్
ఈ భయంకరమైన యుద్ధాన్ని నారదుడు చూసి, బ్రహ్మ, వాసుదేవుడు, శంకరుని వద్దకు వెళ్లి వివరించాడు.
మునయో రక్షితా దేవా వాలిసుగ్రీవ వానరౌ । ఏతౌ సంజీవయామాస బ్రహ్మవిష్ణుశివాత్మకః
మునులు, దేవతలు, వాలి, సుగ్రీవుడు వంటి వానరులు రక్షించబడ్డారు. బ్రహ్మ, విష్ణు, శివులు వారిని మళ్లీ ప్రాణం పోశారు.
రక్షసే శంభునా దత్తో వరః పరమదారుణః । హిరణ్యకశిపోరాజ్యే బలవానేక రాక్షసః
శంభుడు ఆ రాక్షసునికి భయంకరమైన వరం ఇచ్చాడు. హిరణ్యకశిపు రాజ్యంలో ఆ రాక్షసుడు బలవంతుడయ్యాడు.
దేవైః సార్ద్ధం తు యుయుధే వర్షాణాం శతమద్భుతమ్ । పలాయితాశ్చ బహుధా మృతాశ్చ శతశోసురాః
అతడు దేవతలతో కలిసి వంద సంవత్సరాలు అద్భుతంగా యుద్ధం చేశాడు. అనేక మంది పారిపోయారు, వందలాది అసురులు చనిపోయారు.
శుక్రేణ రక్షితః సోఽథ గురుణాచింతయత్త్విదమ్ । మృతోఽస్మి శతశః శుక్ర జీవితోఽస్మి త్వయైవ హి
శుక్రుడు నన్ను కాపాడిన తర్వాత, నా గురువు కూడా రక్షించాడు. అప్పుడు నేను ఇలా ఆలోచించాను: 'శుక్రుడా, నేను వందలసార్లు చనిపోయాను, నీవే నన్ను మళ్లీ బ్రతికించావు.'
అమృత్యవే త్వమేతస్మాదుదరస్థమృతాయ చ । అన్యథా మరణం మహ్యం భవిష్యతి న సంశయః
నీవే నాకు మరణం రాకుండా చేశావు, గర్భంలో నుంచి మళ్లీ పుట్టేలా చేశావు. లేకపోతే, నిస్సందేహంగా నాకు మరణం తప్పేది కాదు.
గురో యమేన సాకం మే యుద్ధమాసీత్సుదారుణమ్ । మయాసౌ గ్రసితో యుద్ధే యమరాజః ప్రతాపవాన్
గురువుగారు, నేను యమునితో భయంకరమైన యుద్ధం చేశాను. ఆ యుద్ధంలో నేను ప్రతాపవంతుడైన యమరాజును మింగేశాను.
మమోదరం ప్రవిశ్యాసౌ బిభేద చ ననాద చ । అహం మృతస్తదా చాసం త్వయా సంజీవితః పునః
అతడు నా పొట్టలోకి వచ్చి, దాన్ని చీల్చి, గట్టిగా అరవడం చేశాడు. అప్పుడు నేను చనిపోయాను, కాని నువ్వు మళ్లీ నన్ను బ్రతికించావు.
తస్మాదుదరసంస్థానాం మరణాయ తపే తపః । శుక్ర ఉవాచ- ఏవమేతన్న సందేహో యథావత్త్వం సమాచర
కాబట్టి, పొట్టలో ఉన్నవాళ్లను నాశనం చేయడానికి నేను తపస్సు చేస్తాను.' శుక్రుడు ఇలా అన్నాడు—'అవును, ఇందులో సందేహం లేదు. నీవు అనుకున్నట్టు చేయు.'
స్యమంతపంచకం తీర్థం తత్ర త్వం తప్తుమర్హసి । రాక్షస ఉవాచ- తపే మహత్తపో ఘోరం యన్న చీర్ణం సురాసురైః
స్యమంతపంచకం అనే పవిత్రస్థలంలో నీవు తపస్సు చేయాలి.' రాక్షసుడు ఇలా అన్నాడు—'నేను దేవతలు, అసురులు కూడా చేయని ఘోరమైన తపస్సు చేస్తాను.'
గుల్ఫప్రదేశే పాదాన్తే త్వయఃపాశైః ప్రబధ్య చ । అయఃస్తంభయుగం కృత్వా అయఃపట్టికయాన్వితమ్
నా పాదాలను గుళ్ఫాల దగ్గర ఇనుప గొలుసులతో కట్టేసి, ఇనుప స్తంభాలను జతచేసి, వాటిని ఇనుప పట్టికతో బంధించాను.
పట్టికాయాం పాదబంధం కృత్వాధః శీర్షతాం తథా । వివృతాస్యం తథా కల్పం కృత్వాధోముఖముచ్చకైః
ఆ పట్టికకు నా పాదాలను కట్టి, తల కిందగా వేలాడుతూ, నోరు తెరిచి, చాలా కాలం అలా ఉండిపోయాను.
స్తంభోత్తరేణ జ్వాలాయాం చక్రికాయామితస్తతః । అధఃశిరాస్తథా తిష్ఠన్నున్మీల్యైవ విలోచనే
స్తంభాల మధ్య, అగ్నిజ్వాలల్లో, చక్రం తిరుగుతున్న చోట, తల కిందగా, కళ్లను తెరిచి నిలబడి ఉన్నాను.
ఏవం తపశ్చరిష్యామి వరదః కోపి మే భవేత్ । బ్రహ్మా వా వరదః సోఽస్తు శంకరో విష్ణురేవ చ
ఇలా నేను తపస్సు చేస్తాను. ఎవరో ఒకరు నాకు వరం ఇవ్వాలి—బ్రహ్మ అయినా, శంకరుడు అయినా, విష్ణువు అయినా.
వరదే న తు మే భావ్యం యో వా కోవా వరప్రదః । ఇత్థమాభాష్య మునినా గురుణా భార్గవేణ సః
ఎవరైనా వరం ఇవ్వకపోయినా, అలాగే ఉండనివ్వు. ఎవరు వరదాత అయినా సరే.' ఇలా మునికి, తన గురువు భార్గవునికి చెప్పాడు.
తథాతపచ్చ షణ్మాసం పునరన్యచ్చకార హ । నఖాభ్యాం స్వశిరశ్ఛిత్త్వా జుహావాగ్నౌ సమంత్రకమ్
అలా ఆరు నెలలు తపస్సు చేసి, ఇంకొకటి చేశాడు—తనే తన నఖాలతో తలలను కోసి, మంత్రాలతో అగ్నిలో ఆహుతి ఇచ్చాడు.
నమో భద్రాయ మంత్రేణ చత్వారి చ శిరాంసి సః । పంచమం తు శిరో హాతుం యతమానే చ రాక్షసే
'భద్రాయ నమః' అనే మంత్రంతో నాలుగు తలలను సమర్పించాడు. ఐదో తలను సమర్పించబోతున్నప్పుడు, ఆ రాక్షసుడు—
వహ్నిమధ్యాత్సముత్తస్థౌ భగవానంబికాపతిః । శుద్ధస్ఫటికసంకాశో బాలచన్ద్ర విభూషణః
అగ్నిలోనుంచి అంబికాపతి అయిన భగవంతుడు వెలువడి వచ్చాడు. ఆయన శుద్ధ స్ఫటికంలా మెరిసిపోతూ, బాలచంద్రాన్ని అలంకరించుకుని ఉన్నాడు.
అధఃశిరస్కం తద్రక్ష ఇదమాహ మహేశ్వరః । మా సాహసం కృథా రక్షో వరదోఽస్మి వరం వృణు
తల కిందగా ఉన్న రాక్షసుడిని చూసి, మహేశ్వరుడు ఇలా అన్నాడు—'రాక్షసా, తొందరపడి పని చేయకు. నేను వరాలిచ్చేవాడిని, వరం కోరుకో.'
రాక్షస ఉవాచ- బహూనాం చ వరాణాం త్వం దాతా నూనం మహేశ్వరః । హతశీర్షసముత్పత్తిం గ్రస్తజీవమృతిం తథా
రాక్షసుడు ఇలా అన్నాడు—'మహేశ్వరా, నువ్వు అనేక వరాలు ఇచ్చేవాడివి. నా తల కోసిన తర్వాత మళ్లీ పుట్టే వరం ఇవ్వు. అలాగే, నా ప్రాణం మింగబడినా మళ్లీ బ్రతికే వరం ఇవ్వు.'
వరాహవపుషో విష్ణోరస్తు శక్తిశ్చతుర్గుణా । మయి తేన హి రోషః స్యాత్సంనిధిస్తు సదా మమ
వరాహరూపం ధరించిన విష్ణువుకు ఉన్న శక్తి కన్నా నాలుగింతలు నాకు శక్తి కలగాలి. ఆ కోపం, ఆ సన్నిధానం ఎప్పుడూ నాకు ఉండాలి.
త్వజ్జటోత్పాటనేనైకః పురుషః సంభవిష్యతి । తేనైవ మరణం నాన్యైరిదమస్తు వృతం మమ
నీ జటలను ఎవరో ఒకరు పీకి తీయగలిగితేనే నాకు మరణం కలగాలి, వేరే ఎవరూ నన్ను చంపలేరు. ఇదే నాకు వరంగా దయచేయు.
భవిష్యత్యేవమేవైతదిత్యుక్త్వాంతర్హితోహరః । ఏవంలబ్ధవరః పాపీ రాక్షసో నిహతస్త్వయా
భవిష్యత్తులో కూడా ఇదే జరుగుతుందని హరుడు చెప్పి అంతర్ధానమయ్యాడు. ఆ పాపాత్ముడైన రాక్షసుడు వరం పొందిన తర్వాత, నీవు అతన్ని సంహరించావు.
అథాలింగ్య హరిర్వీరం శంకరశ్చ పితామహః । యథాగతమథోజగ్మురథ దేవాదియోషితః
తర్వాత హరి, శంకరుడు, పితామహుడు ఆ వీరుణ్ని ఆలింగనం చేసారు. వారు వచ్చిన విధంగా దేవతలు, ఆ దేవస్త్రీలు కూడా వెళ్ళిపోయారు.