వీరభద్రస్తతో దృష్ట్వా వానరర్షిసురాదనమ్ । పంచాశద్యోజనశిలాం కరేణాదాయ తం రుషా
వీరభద్రుడు వానరులు, మునులు, దేవతలు మింగబడటం చూసి కోపంతో తన చేతిలో యాభై యోజనాల వెడల్పైన ఒక పెద్ద రాయిని తీసుకున్నాడు—
నిజఘాన శిరోమధ్యే మధ్యమం పతితం శిరః । తత ఆదాయ శైలస్య శృంగం తచ్ఛతయోజనమ్
ఆ రాక్షసుని తలల మధ్యలో బలంగా కొట్టాడు, మధ్య తల కింద పడిపోయింది. వెంటనే వంద యోజనాల ఎత్తైన కొండ శిఖరాన్ని తీసుకుని—
స్థాపయిత్వా దృఢతరం రాక్షసేంద్రం తథాహరత్ । రాక్షసోఽథ బభాషే తం వీరభద్రం త్రిలోచనమ్
రాక్షసాధిపతిని బలంగా నిలబెట్టి, తరువాత అతన్ని తీసుకెళ్లాడు. ఆ రాక్షసుడు త్రినేత్రుడైన వీరభద్రునితో ఇలా అన్నాడు.
మమ బాహుబలం పశ్య వీక్షితం త్వద్బలం మయా । అసిద్వయం తైలధౌతం పంచాశద్యోజనోన్నతమ్
నా బాహుబలాన్ని చూడు; నీ శక్తిని నేను గమనించాను. ఇవిగో రెండు కత్తులు, నూనెతో మెరిపించి, యాభై యోజనాల ఎత్తుతో ఉన్నాయి.
ఏకయోజనవిస్తారం సుదృఢం లక్షణాన్వితమ్ । ఏకం గృహాణాభిమతం విశిష్టం తన్మమప్రియమ్
ప్రతి కత్తీ ఒక యోజన వెడల్పుగా, బలంగా, శుభలక్షణాలతో ఉంది. నీకు నచ్చినదాన్ని ఎంచుకో, నీవు కోరినది నీదే.
వీరభద్రస్తథేత్యుక్త్వా గృహీత్వాసిం మహాబలః । కరేణాచాలయత్తీక్ష్ణం క్ష్వేలీం చక్రే తతః క్రుధా
వీరభద్రుడు 'అలాగు' అని చెప్పి, గొప్ప బలంతో కత్తిని పట్టుకుని, తన చేతిలో ఆ పదును కత్తిని ఊపి, కోపంతో గర్జించాడు.
గృహీతాసిస్తథా క్ష్వేలద్యం చక్రే రాక్షసపుంగవః । వీరభద్రం సమభ్యేత్య కంఠం ప్రతిసమర్పయత్
ఆ రాక్షసశ్రేష్ఠుడు కూడా తన కత్తిని పట్టుకుని, భయంకరంగా గర్జించి, వీరభద్రుని దగ్గరకు వచ్చి, తన కత్తిని అతని మెడకు ఉంచాడు.
తద్గాత్రం భిన్నమభవచ్ఛోణితం నిర్గతం బహు । రాక్షసస్త్వేకహస్తేన పపౌ తచ్ఛోణితం తతః
వీరభద్రుని శరీరం గాయపడి, విరివిగా రక్తం పారింది. ఆ రాక్షసుడు ఒక్క చేతితో ఆ రక్తాన్ని తాగాడు.
వీరభద్రః కంఠదేశే రాక్షసం ప్రాహరద్రుషా । శిరోద్వయం తథాచ్ఛిన్నం పతమానం తతోఽగ్రహీత్
వీరభద్రుడు కోపంతో రాక్షసుని మెడపై కొట్టి, రెండు తలలను నరికాడు. అవి పడిపోతుండగా పట్టుకున్నాడు.
న్యభక్షయదమేయాత్మా సింహనాదం చకార హ । తేన నాదేన మహతా క్షుబ్ధమాసీజ్జగత్త్రయమ్
అతడు ఆ తలలను తినిపెట్టుకుని, అపారమైన శక్తితో సింహంలా గర్జించాడు. ఆ మహా గర్జనతో మూడు లోకాలు కంపించిపోయాయి.
అన్యోన్యమసిఘాతేన భిన్నగాత్రౌ వికస్వరౌ । కింశుకావివ దృశ్యేతే పుష్పితౌ రుధిరోక్షితౌ
ఇద్దరూ కత్తులతో ఒకరినొకరు కొడుతూ, గాయపడి, రక్తంతో మెరిసిపోతూ, పుష్పించిన కింశుక వృక్షాల్లా కనిపించారు.
వర్షమేకం తు సంయుధ్య సాసీదేవాసురౌ తదా । అతఃపరం వర్షమేకం గదాయుద్ధమభూత్తయోః
ఒక సంవత్సరం పాటు వారు దేవతలు, అసురులతో కలిసి కత్తులతో యుద్ధం చేశారు. తరువాత మరో సంవత్సరం గదలతో యుద్ధం జరిగింది.
అసిపుత్రికయా పశ్చాద్వర్షమేకమభూద్రణః । పునర్గృహీత్వాసియుగం యుయుధాతే పరస్పరమ్
తర్వాత, మరో సంవత్సరం వారు కత్తిపుత్రికలతో యుద్ధం చేశారు. మళ్లీ రెండు కత్తులు పట్టుకుని పరస్పరం యుద్ధం చేశారు.
శం బ్రువాణో మహాఖడ్గం దంష్ట్రాకారో గణేశ్వరః । సరోషరక్తనయనశ్చాలయిత్వాసిమగ్రతః
విజయం అని ప్రకటిస్తూ, గణాధిపతి, దంతాకారంగా, కోపంతో ఎర్రగా మారిన కళ్లతో తన ముందర కత్తిని ఊపాడు.
తస్య కంఠవనం సర్వం చిచ్ఛేద కదలద్యం యథా । శిరాంసి సర్వాణ్యాదాయ బభక్ష భగనేత్రహా
అతడు రాక్షసుని మెడ భాగాన్ని అరటి కాండంలా నరికాడు. అన్ని తలలను తీసుకుని, భగనేత్రహారిగా వాటిని తినిపెట్టాడు.
తస్య గాత్రం కరరుహైర్విదార్యాహృత్య దేవతాః । కపీంద్రౌ చ తథా చాన్యా అద్రాక్షీత్పరమేశ్వరీమ్
దేవతలు, రెండు వానరాధిపతులు, ఇతరులు కూడా అతని శరీరాన్ని గోరినఖాలతో చీల్చి, తీసుకెళ్లి, పరమేశ్వరీని దర్శించారు.
ఏతద్యుద్ధం మహాఘోరం నారదో వీక్ష్య చాభ్యగాత్ । బ్రహ్మణే వాసుదేవాయ శంకరాయ వ్యజిజ్ఞపత్
ఈ భయంకరమైన యుద్ధాన్ని నారదుడు చూసి, బ్రహ్మ, వాసుదేవుడు, శంకరుని వద్దకు వెళ్లి వివరించాడు.
మునయో రక్షితా దేవా వాలిసుగ్రీవ వానరౌ । ఏతౌ సంజీవయామాస బ్రహ్మవిష్ణుశివాత్మకః
మునులు, దేవతలు, వాలి, సుగ్రీవుడు వంటి వానరులు రక్షించబడ్డారు. బ్రహ్మ, విష్ణు, శివులు వారిని మళ్లీ ప్రాణం పోశారు.
రక్షసే శంభునా దత్తో వరః పరమదారుణః । హిరణ్యకశిపోరాజ్యే బలవానేక రాక్షసః
శంభుడు ఆ రాక్షసునికి భయంకరమైన వరం ఇచ్చాడు. హిరణ్యకశిపు రాజ్యంలో ఆ రాక్షసుడు బలవంతుడయ్యాడు.
దేవైః సార్ద్ధం తు యుయుధే వర్షాణాం శతమద్భుతమ్ । పలాయితాశ్చ బహుధా మృతాశ్చ శతశోసురాః
అతడు దేవతలతో కలిసి వంద సంవత్సరాలు అద్భుతంగా యుద్ధం చేశాడు. అనేక మంది పారిపోయారు, వందలాది అసురులు చనిపోయారు.
శుక్రేణ రక్షితః సోఽథ గురుణాచింతయత్త్విదమ్ । మృతోఽస్మి శతశః శుక్ర జీవితోఽస్మి త్వయైవ హి
శుక్రుడు నన్ను కాపాడిన తర్వాత, నా గురువు కూడా రక్షించాడు. అప్పుడు నేను ఇలా ఆలోచించాను: 'శుక్రుడా, నేను వందలసార్లు చనిపోయాను, నీవే నన్ను మళ్లీ బ్రతికించావు.'
అమృత్యవే త్వమేతస్మాదుదరస్థమృతాయ చ । అన్యథా మరణం మహ్యం భవిష్యతి న సంశయః
నీవే నాకు మరణం రాకుండా చేశావు, గర్భంలో నుంచి మళ్లీ పుట్టేలా చేశావు. లేకపోతే, నిస్సందేహంగా నాకు మరణం తప్పేది కాదు.
గురో యమేన సాకం మే యుద్ధమాసీత్సుదారుణమ్ । మయాసౌ గ్రసితో యుద్ధే యమరాజః ప్రతాపవాన్
గురువుగారు, నేను యమునితో భయంకరమైన యుద్ధం చేశాను. ఆ యుద్ధంలో నేను ప్రతాపవంతుడైన యమరాజును మింగేశాను.
మమోదరం ప్రవిశ్యాసౌ బిభేద చ ననాద చ । అహం మృతస్తదా చాసం త్వయా సంజీవితః పునః
అతడు నా పొట్టలోకి వచ్చి, దాన్ని చీల్చి, గట్టిగా అరవడం చేశాడు. అప్పుడు నేను చనిపోయాను, కాని నువ్వు మళ్లీ నన్ను బ్రతికించావు.
తస్మాదుదరసంస్థానాం మరణాయ తపే తపః । శుక్ర ఉవాచ- ఏవమేతన్న సందేహో యథావత్త్వం సమాచర
కాబట్టి, పొట్టలో ఉన్నవాళ్లను నాశనం చేయడానికి నేను తపస్సు చేస్తాను.' శుక్రుడు ఇలా అన్నాడు—'అవును, ఇందులో సందేహం లేదు. నీవు అనుకున్నట్టు చేయు.'
స్యమంతపంచకం తీర్థం తత్ర త్వం తప్తుమర్హసి । రాక్షస ఉవాచ- తపే మహత్తపో ఘోరం యన్న చీర్ణం సురాసురైః
స్యమంతపంచకం అనే పవిత్రస్థలంలో నీవు తపస్సు చేయాలి.' రాక్షసుడు ఇలా అన్నాడు—'నేను దేవతలు, అసురులు కూడా చేయని ఘోరమైన తపస్సు చేస్తాను.'
గుల్ఫప్రదేశే పాదాన్తే త్వయఃపాశైః ప్రబధ్య చ । అయఃస్తంభయుగం కృత్వా అయఃపట్టికయాన్వితమ్
నా పాదాలను గుళ్ఫాల దగ్గర ఇనుప గొలుసులతో కట్టేసి, ఇనుప స్తంభాలను జతచేసి, వాటిని ఇనుప పట్టికతో బంధించాను.
పట్టికాయాం పాదబంధం కృత్వాధః శీర్షతాం తథా । వివృతాస్యం తథా కల్పం కృత్వాధోముఖముచ్చకైః
ఆ పట్టికకు నా పాదాలను కట్టి, తల కిందగా వేలాడుతూ, నోరు తెరిచి, చాలా కాలం అలా ఉండిపోయాను.
స్తంభోత్తరేణ జ్వాలాయాం చక్రికాయామితస్తతః । అధఃశిరాస్తథా తిష్ఠన్నున్మీల్యైవ విలోచనే
స్తంభాల మధ్య, అగ్నిజ్వాలల్లో, చక్రం తిరుగుతున్న చోట, తల కిందగా, కళ్లను తెరిచి నిలబడి ఉన్నాను.
ఏవం తపశ్చరిష్యామి వరదః కోపి మే భవేత్ । బ్రహ్మా వా వరదః సోఽస్తు శంకరో విష్ణురేవ చ
ఇలా నేను తపస్సు చేస్తాను. ఎవరో ఒకరు నాకు వరం ఇవ్వాలి—బ్రహ్మ అయినా, శంకరుడు అయినా, విష్ణువు అయినా.