కోపముత్సృజ వీర త్వమాత్మనోహితమాచర । ఇత్యుక్త్వాంతర్దధే దేవీ భారతీ వీరభీతితః
వీరా! కోపాన్ని వదిలిపెట్టి, నీకు మేలు చేసే పని చేయు. ఇలా చెప్పి, వీరభద్రుని భయంతో దేవి భారతి కనబడకుండా పోయింది.
అథ వీరో మహాజ్వాలామపాసీల్లీలయైవ తు । క్షణేన మహతీ జ్వాలా శతయోజనవిస్తృతా
ఆ తరువాత, వీరుడు ఆ గొప్ప జ్వాలను సులభంగా తొలగించాడు. క్షణంలోనే వంద యోజనాల వెడల్పు ఉన్న ఆ మహా జ్వాల అంతరించిపోయింది.
ఏకేన వీరభద్రేణ పీతా పరమదుఃసహా । అథ చేంద్రముఖానాం చ మునీనాం భస్మరాశయః
ఒక్క వీరభద్రుడే, భరించలేని ఆ అగ్నిని త్రాగేశాడు. తరువాత, దేవతలు, మునుల బూడిద ముద్దలు కనిపించాయి.
దృష్టా వై వీరభద్రేణ ఆహూతాశ్చ మహాత్మనా । న చాబ్రువన్ప్రతివచో మృతా మునిదివౌకసః
వీరభద్రుడు, ఆ మహాత్ముడు, వారిని చూశాడు, పిలిచాడు కూడా. కానీ, చనిపోయిన మునులు, దేవతలు సమాధానం ఇవ్వలేదు.
వీరభద్రస్తు విజ్ఞాయ నాశం మునిదివౌకసామ్ । దధ్యావమూన్కథం సర్వాఞ్జీవయామ్యద్య కోవిదః
వీరభద్రుడు మునులు, దేవతలు నాశనం అయినదాన్ని గమనించి, 'ఈ రోజు వీరందరినీ ఎలా బ్రతికించగలను? దీనిలో నిపుణుడు ఎవరు?' అని ఆలోచించాడు.
ధ్యానేన దృష్టవాంశ్చాపి జీవితం భస్మదేహినామ్ । అథాచమ్య మృతానాం తు భస్మాన్యథ చ భస్మనా
ఆయన ధ్యానంతో బస్మమైపోయిన వారి ప్రాణాన్ని చూశాడు. తర్వాత శుద్ధి చేసుకుని, చనిపోయిన వారి బస్మాన్ని తీసుకుని—
మృత్యుంజయేన మంత్రేణ మంత్రితేన హ్యమంత్రయత్ । అథోత్థితా మునివరాః స్వం స్వం రూపముపాశ్రితాః
మృత్యుంజయ మంత్రంతో ఆ బస్మాన్ని మంత్రించి, ఆ మంత్రాన్ని జపించాడు. వెంటనే గొప్ప మునులు తమ తమ రూపాలను ధరించి లేచారు.
అథ తే గతవంతశ్చ గిరిపార్శ్వం మహాప్రభమ్ । తత్రాపి భక్షితాః సర్వే సర్పేణాతిశరీరిణా
తర్వాత వారు ప్రకాశవంతమైన కొండవైపు వెళ్లారు. అక్కడ కూడా అందరినీ ఒక పెద్ద పాము మింగేసింది.
అథ వీరో మహాసర్పసమీపమగమత్ప్రభుః । వీరమాగతమాలోక్య భుజగో యోద్ధుమారభత్
అప్పుడు వీరభద్రుడు ఆ మహాసర్పం దగ్గరకు వెళ్లాడు. వీరుడు వచ్చాడని చూసిన పాము యుద్ధానికి సిద్ధమైంది.
యుయుధే వర్షమేకం తు నానారూపధరః ఫణీ । అథ వీరః ప్రగృహ్యౌష్ఠయుగం కరయుగేన చ
ఆ పాము అనేక రూపాల్లో ఒక సంవత్సరం పాటు పోరాడింది. తర్వాత వీరభద్రుడు తన రెండు చేతులతో దాని రెండు పెదవులను పట్టుకున్నాడు—
ద్విధా చక్రే సమస్తాంగం దేవాంస్తత్ర గతాయుషః । దృష్ట్వాథ భస్మనైవైతాఞ్జీవయామాస శంకరః
దాని శరీరాన్ని రెండు భాగాలుగా చీల్చేశాడు. అక్కడ ప్రాణాలు కోల్పోయిన దేవతలను శివుడు బస్మంతో తిరిగి బ్రతికించాడు.
అథ దేవాః సమునయో వీరభద్రం ప్రణమ్య తు । గతవంతో యథామార్గం దదృశూ రక్ష ఆగతమ్
తర్వాత దేవతలు, మునులు వీరభద్రునికి నమస్కరించి, తగిన విధంగా వెళ్లారు. వారు వెళ్లుతుండగా ఒక రాక్షసుడు వస్తున్నాడని చూశారు.
పంచమేఢ్రం మహాకాయం దోర్భిశ్చ దశభిర్యుతమ్ । పంచపాదసమోపేతం శిరోభిర్యుతమష్టభిః
ఆ రాక్షసుడికి అయిదు లింగాలు, భారీ శరీరం, పది చేతులు, ఐదు కాళ్లు, ఎనిమిది తలలు ఉండేవి.
కాంక్షమాణం మహాహారం యుధ్యమానో హి వాలినా । మహావరాహవపుషో వాసుదేవస్య యద్బలమ్
అతడు గొప్ప భోజనం ఆశిస్తూ వాలి తో యుద్ధం చేస్తున్నాడు. మహావరాహ రూపంలో వాసుదేవుని బలం వాలిలో కూడా ఉంది.
తాదృశం ద్విగుణీభూతం కపౌ వాలిని నిశ్చితమ్ । తాదృశం వానరశ్రేష్ఠం ససుగ్రీవం సరాక్షసః
అలాంటి బలం వాలిలో రెట్టింపు గా ఉంది. అలానే వానరులలో శ్రేష్ఠుడైన సుగ్రీవుడు, రాక్షసులందరిలో కూడా ఉంది.
ముష్టియుద్ధే పంచపాదైః సహసా హత్య వాలినమ్ । సుగ్రీవం చ కరాభ్యాం స హంతుమేవ ప్రచక్రమే
ఐదు కాళ్లతో ముష్టియుద్ధంలో వాలిని అకస్మాత్తుగా చంపేశాడు. ఆ తరువాత తన చేతులతో సుగ్రీవుని కూడా కొట్టడం ప్రారంభించాడు.
ఆస్యే నిక్షిప్య సుగ్రీవమగ్రసత్కవలం యథా । వాలిసుగ్రీవగ్రసనం దృష్ట్వా చింతామవాప హ
సుగ్రీవుని ఆ రాక్షసుడు తన నోట్లో పెట్టుకున్నాడు, ఆహారపు ముద్దలా. వాలి, సుగ్రీవులు మింగబడటం చూసి ఆలోచనలో పడ్డాడు.
కథమేనం హనిష్యామి రక్షయిష్యే కథం కపిమ్ । ఏవం హి చింతయానం తం వానరం రాక్షసేశ్వరః
'ఈ రాక్షసుడిని ఎలా చంపాలి? వానరుణ్ని ఎలా కాపాడాలి?' అని ఆలోచిస్తూ ఉండగా, రాక్షసాధిపతి ఆ వానరుణ్ని సులభంగా మింగేశాడు.
అగ్రసీదేకయత్నేన తథాభూతం చ రాక్షసమ్ । దృష్ట్వా దేవర్షయః సర్వే పలాయనపరాస్తథా
అలాగే ఆ రూపంలో ఉన్న రాక్షసుని కూడా అతడు సులభంగా మింగేశాడు. ఇది చూసిన దేవతలు, మునులు భయంతో పారిపోయారు.
పలాయమానాంస్తాన్దృష్ట్వా పంచమేఢ్రః స రాక్షసః । హస్తైః సమస్తైస్తాన్సర్వానాదాయాభక్షయత్తదా
వారు పారిపోతున్నదాన్ని చూసి, అయిదు లింగాలున్న ఆ రాక్షసుడు తన అన్ని చేతులతో వారందరినీ పట్టుకుని మింగేశాడు.
వీరభద్రస్తతో దృష్ట్వా వానరర్షిసురాదనమ్ । పంచాశద్యోజనశిలాం కరేణాదాయ తం రుషా
వీరభద్రుడు వానరులు, మునులు, దేవతలు మింగబడటం చూసి కోపంతో తన చేతిలో యాభై యోజనాల వెడల్పైన ఒక పెద్ద రాయిని తీసుకున్నాడు—
నిజఘాన శిరోమధ్యే మధ్యమం పతితం శిరః । తత ఆదాయ శైలస్య శృంగం తచ్ఛతయోజనమ్
ఆ రాక్షసుని తలల మధ్యలో బలంగా కొట్టాడు, మధ్య తల కింద పడిపోయింది. వెంటనే వంద యోజనాల ఎత్తైన కొండ శిఖరాన్ని తీసుకుని—
స్థాపయిత్వా దృఢతరం రాక్షసేంద్రం తథాహరత్ । రాక్షసోఽథ బభాషే తం వీరభద్రం త్రిలోచనమ్
రాక్షసాధిపతిని బలంగా నిలబెట్టి, తరువాత అతన్ని తీసుకెళ్లాడు. ఆ రాక్షసుడు త్రినేత్రుడైన వీరభద్రునితో ఇలా అన్నాడు.
మమ బాహుబలం పశ్య వీక్షితం త్వద్బలం మయా । అసిద్వయం తైలధౌతం పంచాశద్యోజనోన్నతమ్
నా బాహుబలాన్ని చూడు; నీ శక్తిని నేను గమనించాను. ఇవిగో రెండు కత్తులు, నూనెతో మెరిపించి, యాభై యోజనాల ఎత్తుతో ఉన్నాయి.
ఏకయోజనవిస్తారం సుదృఢం లక్షణాన్వితమ్ । ఏకం గృహాణాభిమతం విశిష్టం తన్మమప్రియమ్
ప్రతి కత్తీ ఒక యోజన వెడల్పుగా, బలంగా, శుభలక్షణాలతో ఉంది. నీకు నచ్చినదాన్ని ఎంచుకో, నీవు కోరినది నీదే.
వీరభద్రస్తథేత్యుక్త్వా గృహీత్వాసిం మహాబలః । కరేణాచాలయత్తీక్ష్ణం క్ష్వేలీం చక్రే తతః క్రుధా
వీరభద్రుడు 'అలాగు' అని చెప్పి, గొప్ప బలంతో కత్తిని పట్టుకుని, తన చేతిలో ఆ పదును కత్తిని ఊపి, కోపంతో గర్జించాడు.
గృహీతాసిస్తథా క్ష్వేలద్యం చక్రే రాక్షసపుంగవః । వీరభద్రం సమభ్యేత్య కంఠం ప్రతిసమర్పయత్
ఆ రాక్షసశ్రేష్ఠుడు కూడా తన కత్తిని పట్టుకుని, భయంకరంగా గర్జించి, వీరభద్రుని దగ్గరకు వచ్చి, తన కత్తిని అతని మెడకు ఉంచాడు.
తద్గాత్రం భిన్నమభవచ్ఛోణితం నిర్గతం బహు । రాక్షసస్త్వేకహస్తేన పపౌ తచ్ఛోణితం తతః
వీరభద్రుని శరీరం గాయపడి, విరివిగా రక్తం పారింది. ఆ రాక్షసుడు ఒక్క చేతితో ఆ రక్తాన్ని తాగాడు.
వీరభద్రః కంఠదేశే రాక్షసం ప్రాహరద్రుషా । శిరోద్వయం తథాచ్ఛిన్నం పతమానం తతోఽగ్రహీత్
వీరభద్రుడు కోపంతో రాక్షసుని మెడపై కొట్టి, రెండు తలలను నరికాడు. అవి పడిపోతుండగా పట్టుకున్నాడు.
న్యభక్షయదమేయాత్మా సింహనాదం చకార హ । తేన నాదేన మహతా క్షుబ్ధమాసీజ్జగత్త్రయమ్
అతడు ఆ తలలను తినిపెట్టుకుని, అపారమైన శక్తితో సింహంలా గర్జించాడు. ఆ మహా గర్జనతో మూడు లోకాలు కంపించిపోయాయి.