ఇతి నిశ్చిత్య మనసా జగామాగ్నిమతిప్రభమ్ । స వహ్నిర్వీరభద్రం చ దగ్ధుమారబ్ధవానథ
ఇలా మనసులో నిర్ణయించుకుని, అతడు అగ్ని జ్వాలలవైపు వెళ్లాడు. ఆ అగ్ని, వీరభద్రుని కాల్చడం మొదలుపెట్టింది.
తృణాగ్నిరివ శాంతోఽభూదాసాద్య సలిలం యథా । తతోఽపరాం మహాజ్వాలాం వీరభద్రస్తు దృష్టవాన్
పుల్లతో లేదా నీటితో ఆగిపోయిన అగ్నిలా, అతడు ప్రశాంతంగా మారిపోయాడు. ఆ తరువాత వీరభద్రుడు ఇంకొక గొప్ప జ్వాలను చూశాడు.
ఖం గచ్ఛంతీం మహాకాలో జ్వాలాం నిపతితామపి । మనసా చింతయచ్చాపి వీరభద్రః ప్రతాపవాన్
ఆకాశంలో వెళ్తూ పడిపోతున్న గొప్ప జ్వాలను చూశాడు. వీరభద్రుడు తన మనసులో దీన్ని ఆలోచించాడు.
సర్వేషాం నాశినీ జ్వాలా ప్రాణినాం శతకోటిశః । తత్సర్వం రక్షణార్థం హి పిపాసుశ్చాప్యహం త్విమామ్
ఈ జ్వాల లక్షల కోట్ల ప్రాణులను నాశనం చేస్తుంది. అందరినీ కాపాడటానికి, ఈ జ్వాలను నేను త్రాగాలని తపిస్తున్నాను.
ప్రాశ్నామి మహతీం జ్వాలాం సలిలం తృషితో యథా । ఏతస్మిన్నంతరే వీరం వాగాహ చాశరీరిణీ
దాహంగా ఉన్నవాడు నీరు త్రాగినట్టు, నేను ఈ గొప్ప జ్వాలను త్రాగిపెడతాను. అదే సమయంలో, శరీరం లేని వాణి వీరుని ఉద్దేశించి పలికింది.
భారత్యువాచ- వీర మా సాహసం కార్షీః క్వ తృషా క్వాశుశుక్షణిః । తృషితానాం జలేనార్థో విపరీతో వనాగ్నినా
భారతి ఉవాచ - వీరా! తొందరపడి పని చేయవద్దు. దాహం ఎక్కడ, ఎండ వేడి ఎక్కడ? దాహపడినవారికి నీరు అవసరం, అడవి అగ్ని కాదు.
నికామం యోజనశిరాః ప్రణష్టో రాక్షసేశ్వరః । శతయోజనవక్త్రశ్చ శతబాహుస్తథాపరః
నికాముడు, రాక్షసాధిపతి, యోజన పరిమాణ తలతో నాశనం అయ్యాడు. వంద యోజనాల నోరు, వంద చేతులు ఉన్న మరొకడు కూడా అంతమయ్యాడు.
అగస్త్యశ్చ మహాభాగో నిఃశేషం పీతసాగరః । ఏతానన్యానసంఖ్యాతాఞ్జ్వాలేయం తానమారయత్
మహాత్ముడు అయిన అగస్త్యుడు సముద్రాన్ని పూర్తిగా త్రాగేశాడు. ఈ జ్వాల వీరిని, ఇంకా అనేక మందిని సంహరించింది.
వీరభద్ర ఉవాచ- భీషికేయం మహాజ్వాలా త్వదుక్తా న హి జాయతే । సరస్వతి భవత్యాం చ మమరోషశ్చ జాయతే
వీరభద్రుడు ఉవాచ - భారతి! నీవు చెప్పిన ఈ భయంకరమైన గొప్ప జ్వాల, సరస్వతి! నీవు, నా కోపం లేకుండా, మరోలా పుట్టదు.
సర్వదేవార్చితపదం వీరభద్రమవేహి మామ్ । భారత్యువాచ- మయోక్తం హితభావేన న ద్వేషాన్నాన్యతో మునే
సర్వదేవతలు పూజించే స్థానం కలవాడిని, నన్ను వీరభద్రుడిని అని తెలుసుకో. భారతి ఉవాచ - నేను చెప్పింది నీకు మేలు కోసమే, ద్వేషంతో కాదు, మరో ఉద్దేశంతో కాదు, మునీంద్రా!
కోపముత్సృజ వీర త్వమాత్మనోహితమాచర । ఇత్యుక్త్వాంతర్దధే దేవీ భారతీ వీరభీతితః
వీరా! కోపాన్ని వదిలిపెట్టి, నీకు మేలు చేసే పని చేయు. ఇలా చెప్పి, వీరభద్రుని భయంతో దేవి భారతి కనబడకుండా పోయింది.
అథ వీరో మహాజ్వాలామపాసీల్లీలయైవ తు । క్షణేన మహతీ జ్వాలా శతయోజనవిస్తృతా
ఆ తరువాత, వీరుడు ఆ గొప్ప జ్వాలను సులభంగా తొలగించాడు. క్షణంలోనే వంద యోజనాల వెడల్పు ఉన్న ఆ మహా జ్వాల అంతరించిపోయింది.
ఏకేన వీరభద్రేణ పీతా పరమదుఃసహా । అథ చేంద్రముఖానాం చ మునీనాం భస్మరాశయః
ఒక్క వీరభద్రుడే, భరించలేని ఆ అగ్నిని త్రాగేశాడు. తరువాత, దేవతలు, మునుల బూడిద ముద్దలు కనిపించాయి.
దృష్టా వై వీరభద్రేణ ఆహూతాశ్చ మహాత్మనా । న చాబ్రువన్ప్రతివచో మృతా మునిదివౌకసః
వీరభద్రుడు, ఆ మహాత్ముడు, వారిని చూశాడు, పిలిచాడు కూడా. కానీ, చనిపోయిన మునులు, దేవతలు సమాధానం ఇవ్వలేదు.
వీరభద్రస్తు విజ్ఞాయ నాశం మునిదివౌకసామ్ । దధ్యావమూన్కథం సర్వాఞ్జీవయామ్యద్య కోవిదః
వీరభద్రుడు మునులు, దేవతలు నాశనం అయినదాన్ని గమనించి, 'ఈ రోజు వీరందరినీ ఎలా బ్రతికించగలను? దీనిలో నిపుణుడు ఎవరు?' అని ఆలోచించాడు.
ధ్యానేన దృష్టవాంశ్చాపి జీవితం భస్మదేహినామ్ । అథాచమ్య మృతానాం తు భస్మాన్యథ చ భస్మనా
ఆయన ధ్యానంతో బస్మమైపోయిన వారి ప్రాణాన్ని చూశాడు. తర్వాత శుద్ధి చేసుకుని, చనిపోయిన వారి బస్మాన్ని తీసుకుని—
మృత్యుంజయేన మంత్రేణ మంత్రితేన హ్యమంత్రయత్ । అథోత్థితా మునివరాః స్వం స్వం రూపముపాశ్రితాః
మృత్యుంజయ మంత్రంతో ఆ బస్మాన్ని మంత్రించి, ఆ మంత్రాన్ని జపించాడు. వెంటనే గొప్ప మునులు తమ తమ రూపాలను ధరించి లేచారు.
అథ తే గతవంతశ్చ గిరిపార్శ్వం మహాప్రభమ్ । తత్రాపి భక్షితాః సర్వే సర్పేణాతిశరీరిణా
తర్వాత వారు ప్రకాశవంతమైన కొండవైపు వెళ్లారు. అక్కడ కూడా అందరినీ ఒక పెద్ద పాము మింగేసింది.
అథ వీరో మహాసర్పసమీపమగమత్ప్రభుః । వీరమాగతమాలోక్య భుజగో యోద్ధుమారభత్
అప్పుడు వీరభద్రుడు ఆ మహాసర్పం దగ్గరకు వెళ్లాడు. వీరుడు వచ్చాడని చూసిన పాము యుద్ధానికి సిద్ధమైంది.
యుయుధే వర్షమేకం తు నానారూపధరః ఫణీ । అథ వీరః ప్రగృహ్యౌష్ఠయుగం కరయుగేన చ
ఆ పాము అనేక రూపాల్లో ఒక సంవత్సరం పాటు పోరాడింది. తర్వాత వీరభద్రుడు తన రెండు చేతులతో దాని రెండు పెదవులను పట్టుకున్నాడు—
ద్విధా చక్రే సమస్తాంగం దేవాంస్తత్ర గతాయుషః । దృష్ట్వాథ భస్మనైవైతాఞ్జీవయామాస శంకరః
దాని శరీరాన్ని రెండు భాగాలుగా చీల్చేశాడు. అక్కడ ప్రాణాలు కోల్పోయిన దేవతలను శివుడు బస్మంతో తిరిగి బ్రతికించాడు.
అథ దేవాః సమునయో వీరభద్రం ప్రణమ్య తు । గతవంతో యథామార్గం దదృశూ రక్ష ఆగతమ్
తర్వాత దేవతలు, మునులు వీరభద్రునికి నమస్కరించి, తగిన విధంగా వెళ్లారు. వారు వెళ్లుతుండగా ఒక రాక్షసుడు వస్తున్నాడని చూశారు.
పంచమేఢ్రం మహాకాయం దోర్భిశ్చ దశభిర్యుతమ్ । పంచపాదసమోపేతం శిరోభిర్యుతమష్టభిః
ఆ రాక్షసుడికి అయిదు లింగాలు, భారీ శరీరం, పది చేతులు, ఐదు కాళ్లు, ఎనిమిది తలలు ఉండేవి.
కాంక్షమాణం మహాహారం యుధ్యమానో హి వాలినా । మహావరాహవపుషో వాసుదేవస్య యద్బలమ్
అతడు గొప్ప భోజనం ఆశిస్తూ వాలి తో యుద్ధం చేస్తున్నాడు. మహావరాహ రూపంలో వాసుదేవుని బలం వాలిలో కూడా ఉంది.
తాదృశం ద్విగుణీభూతం కపౌ వాలిని నిశ్చితమ్ । తాదృశం వానరశ్రేష్ఠం ససుగ్రీవం సరాక్షసః
అలాంటి బలం వాలిలో రెట్టింపు గా ఉంది. అలానే వానరులలో శ్రేష్ఠుడైన సుగ్రీవుడు, రాక్షసులందరిలో కూడా ఉంది.
ముష్టియుద్ధే పంచపాదైః సహసా హత్య వాలినమ్ । సుగ్రీవం చ కరాభ్యాం స హంతుమేవ ప్రచక్రమే
ఐదు కాళ్లతో ముష్టియుద్ధంలో వాలిని అకస్మాత్తుగా చంపేశాడు. ఆ తరువాత తన చేతులతో సుగ్రీవుని కూడా కొట్టడం ప్రారంభించాడు.
ఆస్యే నిక్షిప్య సుగ్రీవమగ్రసత్కవలం యథా । వాలిసుగ్రీవగ్రసనం దృష్ట్వా చింతామవాప హ
సుగ్రీవుని ఆ రాక్షసుడు తన నోట్లో పెట్టుకున్నాడు, ఆహారపు ముద్దలా. వాలి, సుగ్రీవులు మింగబడటం చూసి ఆలోచనలో పడ్డాడు.
కథమేనం హనిష్యామి రక్షయిష్యే కథం కపిమ్ । ఏవం హి చింతయానం తం వానరం రాక్షసేశ్వరః
'ఈ రాక్షసుడిని ఎలా చంపాలి? వానరుణ్ని ఎలా కాపాడాలి?' అని ఆలోచిస్తూ ఉండగా, రాక్షసాధిపతి ఆ వానరుణ్ని సులభంగా మింగేశాడు.
అగ్రసీదేకయత్నేన తథాభూతం చ రాక్షసమ్ । దృష్ట్వా దేవర్షయః సర్వే పలాయనపరాస్తథా
అలాగే ఆ రూపంలో ఉన్న రాక్షసుని కూడా అతడు సులభంగా మింగేశాడు. ఇది చూసిన దేవతలు, మునులు భయంతో పారిపోయారు.
పలాయమానాంస్తాన్దృష్ట్వా పంచమేఢ్రః స రాక్షసః । హస్తైః సమస్తైస్తాన్సర్వానాదాయాభక్షయత్తదా
వారు పారిపోతున్నదాన్ని చూసి, అయిదు లింగాలున్న ఆ రాక్షసుడు తన అన్ని చేతులతో వారందరినీ పట్టుకుని మింగేశాడు.