క్రౌంచీ కథమహం బ్రూహి శ్రోతుమిచ్ఛామి యత్నతః । కాహం కుత్రస్థితా చాపి కథమత్రాగతా సతీ
క్రౌంచీ, నువ్వు ఎవరు? ఎక్కడ నివసిస్తున్నావు? ఇక్కడికి ఎలా వచ్చావు? ఇవన్నీ నాకు వివరంగా చెప్పు, వినాలని చాలా ఆసక్తిగా ఉన్నాను.
కాలైః కియద్భిర్మత్పుణ్యం క్షీణత్వం ప్రతియాస్యతి । శచ్యువాచ- పద్మగన్ధే పురా త్వం హి క్రౌంచీ పక్షిసముద్భవా
నా పుణ్యం ఎంతకాలానికి తగ్గిపోతుందో చెప్పు.—శచీ ఇలా చెప్పింది: పూర్వం నువ్వు క్రౌంచీ అనే పక్షిగా, పద్మపు పరిమళం ఉన్నదిగా జన్మించావు.
అమేధ్యమామిషం కీటాన్భక్షయంతీ క్షితౌ స్థితా । న్యగ్రోధతరురేకోఽస్తి గఙ్గాతీరే మనోరమే
భూమిపై ఉండి, నీవు అపవిత్రమైన మాంసం, పురుగులు తినేవాడివి. గంగా తీరంలో ఒక అందమైన ప్రదేశంలో ఒక పెద్ద మర్రిచెట్టు ఉండేది.
తత్ర నీడం వినిర్మాయ భవత్యా వసతిః కృతా । ఏకదా కృష్ణసర్పేణ తస్మిన్న్యగ్రోధపాదపే
ఆ చెట్టులో గూడు కట్టి, నీవు అక్కడే నివాసం ఏర్పరచుకున్నావు. ఒక రోజు, ఆ మర్రిచెట్టులోకి ఒక నల్ల పాము వచ్చింది.
నీడం ప్రవిశ్య దష్టా త్వం సహసా పంచతాం గతా । క్రవ్యాణి తవ సర్వాణి స సర్పో భక్షయత్క్రుధా
ఆ పాము గూడు లోపలికి వచ్చి, నిన్ను కాటేసింది. నువ్వు అక్కడే ప్రాణాలు కోల్పోయావు. ఆ పాము కోపంతో నీ మాంసాన్ని మొత్తం తినేసింది.
స్థితాని తత్రైవాస్థీని నిర్మాంసాని వరాననే । కదాచిత్పవనైర్భద్రే మహద్భిః స చ పాతితః
అందంగా ఉన్నావు, నీ ఎముకలు అక్కడే మిగిలిపోయాయి, మాంసం లేనివిగా. ఒకసారి, పెద్ద గాలులతో ఆ పాము కూడా పడిపోయింది.
భగ్నః పపాత గఙ్గాయాం సమూలోఽపి వరాంగనే । గఙ్గాయాం పతితే తస్మిన్న్యగ్రోధే ధరణీరుహే
ఆ పాము విరిగి, వేర్లతో సహా గంగలో పడిపోయింది, అందమైనవాడా. ఆ మర్రిచెట్టు గంగలో పడిపోయినప్పుడు, భూమిపై ఉన్న చెట్టు—
గఙ్గాజలైః ప్లావితాని తాన్యస్థీని తవోత్తమే । యావదస్థీని గఙ్గాయాం తావత్తిష్ఠంతి తాని చ
నీ ఉత్తమమైన ఎముకలు గంగ జలాలతో కడుగబడ్డాయి. నీ ఎముకలు గంగలో ఉన్నంతకాలం అవి అక్కడే ఉంటాయి.
తావత్త్వం స్వామిసుభగా భవిష్యసి సదైవ హి । ఇతి తే కథితం సర్వం పద్మగంధే మయాధునా
అంతవరకు నువ్వు ఎప్పుడూ నీ భర్తకు ప్రియమైనవే. పద్మగంధే, ఇవన్నీ నేను నీకు ఇప్పుడు చెప్పాను.
యేన పుణ్యప్రభావేణ శక్రోఽపి వశగస్తవ । ధన్యా తు జాహ్నవీ దేవీ క్రౌంచీ యస్యాః ప్రసాదతః
ఎంతటి పుణ్యబలం వల్ల శక్రుడే నీకు వశమయ్యాడో, ఆ జాహ్నవీ దేవి నిజంగా ధన్యురాలు, క్రౌంచీ, ఆమె అనుగ్రహంతో నీకు ఇది సాధ్యమైంది.
త్వమస్పృశ్యాసి చాణ్డాలైరంకేస్వపిషి వజ్రిణః । తేనాపమానితా సాధ్వీ శక్రేణాపి పులోమజా
ఇంద్రుని వర్గంలో ఉన్న చండాళులు కూడా నిన్ను తాకలేరు. ఆ పులోమజా అయిన సతీమణిని శక్రుడే అవమానించాడు.
పరిమ్లానముఖాంభోజా సా జగామ యథాగతా । శక్రాంక ఏవ సా తస్థౌ పద్మగన్ధా వరాంగనా
ఆమె ముఖంలోని పద్మం వాడిపోయింది, ఆమె ఎలా వచ్చిందో అలాగే వెళ్లిపోయింది. పద్మగంధ అనే అందమైనది మాత్రం ఇంద్రుని వాసంలోనే ఉండిపోయింది.
తద్వాక్యం హృదయే తస్యా జాగరూకమివస్థితమ్ । అథైకదా సురాధీశః సుప్రీతస్తద్గుణైర్ద్విజ
ఆ మాటలు ఆమె హృదయంలో ఎప్పుడూ మేల్కొన్నట్టే నిలిచిపోయాయి. అప్పుడు ఒక రోజు, ద్విజుడా, ఆమె గుణాలకు సంతోషించిన దేవేంద్రుడు—
వరం వరయ సుశ్రోణి స్వయం తామిత్యువాచ హ । పద్మగంధోవాచ । త్వం సర్వదేవతాధీశో నారీకోటిపతిస్థతా
‘ఓ సుందరీ, నువ్వు కోరుకున్న వరాన్ని ఎంచుకో’ అని అన్నాడు. పద్మగంధ ఇలా చెప్పింది: ‘నువ్వు అన్ని దేవతలకు అధిపతి, అనేక స్త్రీలకు పాలకుడవు—’
తథాప్యసి మమాధీనః స్వామిన్కిమపరైర్వరైః । తథాపి త్వం వరం దిత్సుర్యదా నూనం సురోత్తమ
అయినా నువ్వు నా ఆధీనంలో ఉన్నావు, ప్రభూ; మరే ఇతర వరాలు నాకు అవసరం లేదు. అయినా, నువ్వు వరం ఇవ్వాలని అనుకుంటే, ఓ ఉత్తమ దేవా—
కర్మణా మనసా వాచా ప్రతిజ్ఞాం కురు మత్పురః । ఇంద్ర ఉవాచ- జీవితం చ ధనం చైవ రాజ్యం చైవ పరిచ్ఛదమ్
కార్యంగా, మనసుగా, మాటగా నా ముందే ప్రతిజ్ఞ చేయు.’ ఇంద్రుడు ఇలా అన్నాడు: ‘జీవితం, ధనం, రాజ్యం, సేవకులు—’
ఆజ్ఞాపయ కిమేతద్వై తుభ్యం దాస్యామి సుందరి । సత్యం సత్యం పునః సత్యం సందేహో నాత్ర విద్యతే
‘ఏది కావాలంటే చెప్పు, సుందరీ, నీకు ఇస్తాను. ఇది నిజం, నిజం, మళ్లీ నిజమే—ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.’
యదీచ్ఛసి మృగీనేత్రే తత్తే దాస్యామ్యహం ధ్రువమ్ । పద్మగంధోవాచ- నూనమేవ ప్రసన్నోఽసి యది త్వం త్రిదశేశ్వర
‘ఏది నువ్వు కోరుకుంటే, మృగనేత్రా, అది తప్పకుండా ఇస్తాను’ అన్నాడు. పద్మగంధ ఇలా చెప్పింది: ‘నువ్వు, దేవతల అధిపతి, నిజంగా సంతోషంగా ఉంటే—’
జన్మ మే హస్తియోనౌ చ భూయో దేహీతి మే వరమ్ । ఇంద్ర ఉవాచ- కృతప్రతిజ్ఞః సుశ్రోణి వరం తేఽహం దదామి వై
నా జన్మం మళ్లీ ఏనుగు గర్భంలో కలగాలని కోరుతున్నాను. ఇంద్రుడు ఇలా అన్నాడు— 'ఓ సుందరీ! నేను మాటిచ్చాను, నీకు ఈ వరం తప్పకుండా ఇస్తాను.'
కింతు దుఃఖాని యాతాని బహూని హృదయే మమ । త్వామదృష్ట్వా వరారోహే ప్రీతిర్న ప్రాప్యతే క్షణమ్
అయితే, నా హృదయంలో ఎన్నో బాధలు దాటి పోయాయి. ఓ అందమైనవాడా! నిన్ను చూడకపోతే ఒక్క క్షణం కూడా నాకు ఆనందం కలగదు.
కథం తే చిరవిచ్ఛేదం సోఢుం శక్నోమి దుఃసహమ్ । యదా మయ్యనుకంపాస్తి తవ పీనపయోధరే
నిన్ను ఇంత కాలం దూరంగా ఉండటం ఎలా భరించగలను? ఇది నాకు తట్టుకోలేనిది. నీకు నా మీద దయ కలిగినప్పుడు—
తదా కియద్దినం తిష్ఠ మయా సహ వరాఙ్గనే । తతో దేవాధిరాజస్య వదంతీ బహుసంపదమ్
అప్పుడు, ఓ సుందరీ! కొంతకాలం నా వెంట ఉండు. ఆ తరువాత దేవేంద్రుని గొప్ప ఐశ్వర్యాన్ని వివరించు.
వర్షాణామయుతం తస్థౌ సా దేవనిలయే సతీ । పద్మగన్ధోవాచ- ఆజ్ఞాం దేహి సురాధీశ సాధితుం సుమనోరథమ్
ఆమె దేవతల లోకంలో పది వేల సంవత్సరాలు ఉండింది. పద్మగంధా ఇలా అంది— 'ఓ దేవేంద్రా! నా మనసులోని కోరిక నెరవేర్చడానికి అనుమతి ఇవ్వు.'
వ్రజామ్యహం కర్మభూమిం వందే పాదద్వయం తవ । ఇన్ద్ర ఉవాచ- త్వత్ప్రేమసింధుమానేన మయా చన్ద్రనిభాననే
నేను కర్మభూమికి వెళ్తాను. నీ రెండు పాదాలకు వందనం. ఇంద్రుడు ఇలా అన్నాడు— 'ఓ చంద్రవదనా! నాపై నీ ప్రేమ సముద్రం గొప్పదిగా ఉండడం వల్ల—'
స్థిత్వా కతిదినం పశ్చాద్గమిష్యసి యథాసుఖమ్ । తతస్తుకౌతుకాగారే తేన సార్ద్ధమహర్నిశమ్
కొన్ని రోజులు ఇక్కడ ఉండి, ఆ తరువాత నీ ఇష్టానుసారం వెళ్ళవచ్చు. తరువాత, ఆ వినోదాల గృహంలో అతనితో కలిసి రాత్రింబవళ్ళు గడిపింది.
క్రీడంతీ పద్మగంధా సా తస్థౌ వర్షాయుతత్రయమ్ । సురాధీశం తతః సేతి తదా ప్రాహ ముదాన్వితా
పద్మగంధా అక్కడ ఆనందంగా ఆడుతూ, ముప్పది వేల సంవత్సరాలు అక్కడే ఉండింది. ఆ తరువాత, ఆమె ఆనందంతో దేవేంద్రుని ఇలా ఉద్దేశించి చెప్పింది.
ఆదేశం కురు గచ్ఛామి పృథివీం ప్రతి సంప్రతి । ఇంద్ర ఉవాచ- జాడ్యం జహీహి సుశ్రోణి తిష్ఠాత్రైవ మయా సహ
'ఇప్పుడు భూమికి వెళ్ళడానికి అనుమతి ఇవ్వు.' ఇంద్రుడు ఇలా అన్నాడు— 'ఓ సుందరీ! నీ మాంద్యాన్ని వదిలిపెట్టి, నా వెంట ఇక్కడే ఉండు.'
త్వాం త్యక్తుం న హి శక్నోమి ప్రాణేభ్యోఽపి గరీయసీమ్ । పద్మగన్ధోవాచ- పుణ్యక్షయే సురాధీశ యదా యాస్యామ్యహం భువి
'నిన్ను వదిలిపెట్టడం నాకు సాధ్యపడదు, నీవు నా ప్రాణాలకన్నా మిన్న.' పద్మగంధా ఇలా అంది— 'ఓ దేవేంద్రా! నా పుణ్యం ముగిసినప్పుడు నేనూ భూమికి వెళ్తాను.'
తదా చిరం తే విచ్ఛేదో భవిష్యతి మయా సహ । యద్విచ్ఛేదే మయా నాథ పునర్గంతుం భువం ప్రతి
అప్పుడు నీకు నాతో విడిపోవడం చాలా కాలం జరుగుతుంది. ఓ నాథా! నీతో విడిపోయినప్పుడు మళ్లీ భూమికి రావాలని నాకు ఉంటుంది.
ఇచ్ఛామ్యహం పునర్ద్యౌశ్చ పుణ్యోపార్జనహేతవే । కర్మభూమిమహం గత్వా యేనోపాయేన వాసవ
పుణ్యాన్ని సంపాదించేందుకు మళ్లీ స్వర్గానికి రావాలని నేను కోరుకుంటున్నాను. ఓ వాసవా! కర్మభూమికి వెళ్లి, ఏ మార్గంలోనైనా—