దధీచ ఉవాచ- అత్ర తే కథయిష్యామి ఇతిహాసం పురాతనమ్ । చిత్రగుప్తయమాభ్యాం చ యద్విఖ్యాతం బభూవ హ
దధీచి ఇలా అన్నాడు: "ఇక్కడ నేను నీకు ఒక పురాతన కథను చెబుతాను. అది చిత్రగుప్తుడు, యముడు మధ్య ప్రసిద్ధి పొందింది."
మిథిలాయాం పురా కశ్చిచ్ఛునః పర్యటతే క్షుధా । పురా జన్మశతాత్పూర్వం బ్రాహ్మణః పాపనిశ్చయః
ఒకప్పుడు మిథిలా నగరంలో ఒక కుక్క ఆకలితో తిరుగుతూ ఉండేది. చాలా కాలం క్రితం, వంద జన్మల ముందు, పాపానికి అలవాటైన ఒక బ్రాహ్మణుడు ఉండేవాడు.
పూర్వేవయసి వేదాఢ్యః శాస్త్రాఢ్యశ్చ సుబుద్ధిమాన్ । స స్నాతుం జాహ్నవీం గత్వా స్నానం కృత్వా పితౄనపి
తన చిన్న వయస్సులో వేదాలు, శాస్త్రాలు బాగా తెలిసినవాడు, మంచి బుద్ధి కలవాడు. అతను జాహ్నవీ నదికి వెళ్లి స్నానం చేసి, పితృదేవతలకు తర్పణం చేశాడు.
దేవానృషీన్సమభ్యర్చ్య యయౌ ప్రాత్తలికాపురమ్ । ప్రతిశ్రయమథో చక్రే బ్రాహ్మణస్య నివేశనే
దేవతలు, ఋషులను పూజించి, ప్రాటలికా నగరానికి వెళ్లాడు. అక్కడ ఒక బ్రాహ్మణుని ఇంట్లో ఆశ్రయం పొందాడు.
తత్రైకా క్షత్రియసుతా యౌవనస్థా హతప్రియా । భ్రష్టరాజ్యా చ షట్కోటి నిష్కద్రవ్యేణ సంయుతా
అక్కడ ఒక యువ క్షత్రియ యువతి ఉండేది. ఆమె ప్రియుడిని కోల్పోయింది, రాజ్యాన్ని కోల్పోయింది, అరవై లక్షల నాణేలు ఉన్నా అవి విలువ లేని స్థితిలో ఉంది.
భుక్త్వాథ శయితం విప్రం సర్వావయవసుందరమ్ । రాత్రౌ చంద్రోదయే శుద్ధే జ్యోత్స్నాహసితదిఙ్ముఖే
ఆ బ్రాహ్మణుడు భోజనం చేసి, అందమైన అవయవాలతో మంచంపై విశ్రాంతి తీసుకున్నాడు. ఆ రాత్రి చంద్రుడు ఉదయించి, జ్యోత్స్నతో దిక్కులు తెల్లబడినప్పుడు...
బ్రాహ్మణాభ్యాశమాగత్య తముదీక్ష్యేదమబ్రవీత్ । కుతస్త్వమాగతో విప్ర కం వా దేశం గమిష్యసి
ఆమె బ్రాహ్మణుని దగ్గరకు వచ్చి, అతన్ని చూసి ఇలా అడిగింది: "ఓ బ్రాహ్మణా! నువ్వు ఎక్కడి నుంచి వచ్చావు? ఎక్కడికి వెళ్లబోతున్నావు?"
బ్రాహ్మణ ఉవాచ- అకాలచర్యా సర్వేషాం శంకాముత్పాదయేద్ధ్రువమ్ । వయఃస్థయోర్మిథోవాదో రహస్యే హాస్యమందిరే
బ్రాహ్మణుడు ఇలా అన్నాడు: "సమయానికి తగినది కాకుండా తిరగడం అందరిలోనూ అనుమానం కలిగిస్తుంది. వయస్సులో ఉన్న ఇద్దరు రహస్యంగా మాట్లాడటం నవ్వు పుట్టించే విషయం."
క్షత్రియోవాచ- కథాప్రసంగే యాత్రాయాం తీర్థే దేశాది విప్లవే । దుర్భిక్షే గ్రామదహనే రహోవాదో న దూషితః
క్షత్రియుడు ఇలా అన్నాడు — మాటల సందర్బంలో, ప్రయాణంలో, పుణ్యక్షేత్రంలో, దేశంలో కలకలం జరిగినప్పుడు, కష్టకాలంలో, గ్రామం కాలిపోతే, ఇద్దరు ఒంటరిగా మాట్లాడటం తప్పు కాదు.
ప్రతిశ్రయస్తు మద్గేహే భవతైవ పురా కృతః । మద్గేహవాసినీ చాహం న శంకా త్విహ కస్యచిత్
మీరు ముందుగా నాకు మీ ఇంట్లో ఆశ్రయం ఇచ్చారు. నేను కూడా మీ ఇంట్లోనే నివసిస్తున్నాను. ఇక్కడ ఎవరికీ సందేహపడాల్సిన అవసరం లేదు.
బ్రాహ్మణ ఉవాచ- తూష్ణీంభావో మయా కార్యో గచ్ఛ త్వం శీఘ్రమగ్రతః । ఇత్యుక్తా బ్రాహ్మణేనాసౌ మనసేదమచింతయత్
బ్రాహ్మణుడు ఇలా అన్నాడు — నేను మౌనంగా ఉండాలి. నువ్వు త్వరగా ముందుకు పో. బ్రాహ్మణుడు ఇలా చెప్పగానే, ఆమె మనసులో ఇలా ఆలోచించింది.
అనేన సంగమో మహ్యం యథాభూయాత్తథావిధి । రోదనం తు కరిష్యామి తథా యాస్యతి సాంత్వితుమ్
మనిద్దరి కలయిక నా కోరిక మేరకు జరగాలి. నేను ఏడుస్తూ ఉంటే, అతను నన్ను ఓదార్చడానికి వస్తాడు.
మాం చ సాంత్వయితుం ప్రాప్తో మాం సముత్థాపయిష్యతి । అహముత్తిష్ఠమానైవ దోర్లతాకంఠసంగినీ
అతను నన్ను ఓదార్చేందుకు వచ్చి నన్ను లేపేందుకు ప్రయత్నిస్తాడు. నేను లేచేటప్పుడు నా చేతులను అతని మెడ చుట్టూ తిప్పుకుంటాను.
కుచయుగ్మేన తద్గాత్రం స్పర్శయంతీ విమూర్చ్ఛితా । గతభానాం హి మాం దృష్ట్వా నిషణ్ణః స్వయమేవ సః
చేతులు అతని మెడ చుట్టూ వేసి, నా వక్షోజాలను అతని శరీరానికి తాకిస్తూ, నేను అపస్మారంలో ఉన్నట్టు నటిస్తాను. నన్ను అజ్ఞానంగా చూసి, అతను కూడా పక్కనే కూర్చుంటాడు.
ఉత్సంగే మామకం దేహం నిధాస్యతి ద్విజాగ్రణీః । అచేతనేవ వసనమపాస్య రుదతీవ చ
ఆ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుడు నా శరీరాన్ని తన మడిలో పెట్టుకుంటాడు. నేను చైతన్యం లేనట్టు, వస్త్రాన్ని విడిచిపెట్టి, ఏడుస్తున్నట్టు నటిస్తాను.
సుస్నిగ్ధం రోమరహితం పక్వాశ్వత్థదలాకృతి । దర్శయిష్యామి తత్స్థానం కామగేహం సుగంధి చ
నాకు ఉన్న మృదువైన, రోమాలు లేని, పండిన అశ్వత్థ పత్రం ఆకారంలో ఉన్న, సుగంధమైన, కామానికి నిలయమైన ఆ భాగాన్ని అతనికి చూపిస్తాను.
మయైవ విలుఠంత్యాంగే తస్య వస్త్రమపాస్యతే । విలుప్యమానసం తస్య కరిష్యే స్వవశం ద్విజమ్
నేను శరీరాన్ని తిరుగుతూ ఉంటే, అతని వస్త్రాన్ని తీసేస్తాను. అతన్ని ఆకర్షిస్తూ, ఆ బ్రాహ్మణుడిని నా వశంలోకి తెచ్చుకుంటాను.
అదృష్టౌ యాదృశం చిత్తం దృష్టౌ నైతాదృశం భవేత్ । దర్శనే యాదృశం చిత్తం సంలాపే నైవ తాదృశమ్
ఎవరూ చూడని చోట మనసు ఎలా ఉంటుందో, చూస్తున్నప్పుడు అలాగే ఉండదు. చూస్తున్నప్పుడు మనసు ఎలా ఉంటుందో, మాట్లాడుతున్నప్పుడు అలాగే ఉండదు.
సంలాపే యాదృశం చిత్తం హాస్యోక్తౌ నైవ తాదృశమ్ । హాస్యోక్తౌ యాదృశం చిత్తం స్పర్శనే నైవ తాదృశమ్
మాట్లాడుతున్నప్పుడు మనసు ఎలా ఉంటుందో, నవ్వుతూ మాట్లాడేటప్పుడు అలాగే ఉండదు. నవ్వుతూ మాట్లాడేటప్పుడు మనసు ఎలా ఉంటుందో, తాకేటప్పుడు అలాగే ఉండదు.
స్పర్శనే యాదృశం చిత్తం యోనిదృష్టౌ న తాదృశమ్ । తద్దృష్టౌ యాదృశం చిత్తం యోనిస్పర్శే న తాదృశమ్
తాకేటప్పుడు మనసు ఎలా ఉంటుందో, ఆ భాగాన్ని చూస్తున్నప్పుడు అలాగే ఉండదు. చూస్తున్నప్పుడు మనసు ఎలా ఉంటుందో, తాకేటప్పుడు అలాగే ఉండదు.
బాహుమూలకుచద్వంద్వ స్వయోనిస్పర్శదర్శనాత్ । కస్య న స్ఖలతే చేతో రేతః స్కన్నం చ నో భవేత్
చేతి మూలం, వక్షోజాలు, స్వయోని వంటి భాగాలను చూస్తే లేదా తాకితే, ఎవరి మనసు తడబడదు? ఎవరి వీర్యం జారదు?
దధీచ ఉవాచ- ఇతి సంచింత్య మనసా క్షత్రియా గృహమభ్యగాత్ । స్వగృహద్వారమాసాద్య మందం మందం రురోద వై
దధీచి ఇలా అన్నాడు — ఇలా తన మనసులో ఆలోచించి, ఆ క్షత్రియ స్త్రీ తన ఇంటికి వెళ్లింది. ఇంటి ద్వారం వద్దకు వచ్చి, మెల్లగా ఏడవడం మొదలుపెట్టింది.
చిరం కాలం చ రుదితం బ్రాహ్మణః కరుణానిధిః
ఆమె చాలా సేపు ఏడుస్తూ ఉండగా, దయామయుడైన బ్రాహ్మణుడు —
స్త్రీబాలవృద్ధాతుర రాజయోగినాం విషాగ్నితోయాద్రి నిపాతనాదినా । దుఃఖస్య చైవోద్ధరణం ప్రశస్యతే కూపస్యదానేన సమం వదంతి
స్త్రీలు, పిల్లలు, వృద్ధులు, రోగులు, రాజులు, యోగులు, విషం, అగ్ని, నీరు, పర్వతం నుంచి పడిపోవడం వంటివాటివల్ల బాధపడేవారిని రక్షించడం, బాధను తొలగించడం, బావి ఇవ్వడానికీ సమానంగా గొప్పదిగా చెప్పబడింది.
ఇత్థం విచార్య విప్రోఽసౌ శుచిర్భూతః ప్రసన్నధీః । తస్యాః సమీపమగమత్తామువాచ తతో ద్విజః
ఇలా ఆలోచించి, పవిత్రమైన, స్పష్టమైన మనస్సుతో ఉన్న ఆ బ్రాహ్మణుడు ఆమె దగ్గరకు వచ్చి, ఆమెతో మాట్లాడాడు.
అలం శోకేన మహతా ఇహాముత్ర విరోధినా । శరీరశోషణం హ్యేతచ్చిత్తవిధ్వంసనం తథా
ఈ లోకంలోనూ, పరలోకంలోనూ హానికరమైన ఈ గొప్ప శోకాన్ని ఇక చాలించు. ఇది శరీరాన్ని ఎండబెట్టేస్తుంది, మనస్సును కూడా నాశనం చేస్తుంది.
త్యజ శోకమిమం బాలే న చార్థః శోచితేన వై । శోకస్య కారణం కిం వా యేనేత్థం రుద్యతే త్వయా
బాలికా, ఈ బాధను వదిలిపెట్టు. బాధపడటం వల్ల ఏ ప్రయోజనం లేదు. నీవు ఇలా ఏడుస్తున్నదానికి అసలు కారణం ఏమిటి?
దధీచ ఉవాచ- ఏవముక్తా ద్విజేనాథ న సా కించిదువాచ హ । మూర్చ్ఛితేవాపతద్భూమౌ తమదృష్ట్వేవ వీక్షతే
దధీచి ఇలా చెప్పగా, ఆమె ఒక్క మాట కూడా చెప్పలేదు. అతన్ని చూస్తూ, ఊపిరి ఆగినట్టు నేలపై పడిపోయింది.
తామథోత్థాపయామాస బ్రాహ్మణః పరమార్థవిత్ । ఉత్థితోత్థాపితా తేన నిపపాత పునః పునః
అప్పుడు పరమార్థాన్ని తెలిసిన బ్రాహ్మణుడు ఆమెను లేపాడు. లేపినప్పటికీ, ఆమె మళ్లీ మళ్లీ పడిపోతూనే ఉంది.
పతితాం పతితాం విప్రో నిషద్యోత్థాప్య తాం పునః । అంకమారోపయామాస ప్రమమార్జ విలోచనే
ఆమె పదే పదే పడిపోతుంటే, బ్రాహ్మణుడు కూర్చుని మళ్లీ లేపాడు. తన మడిలో కూర్చోబెట్టి, ఆమె కన్నీళ్లను తుడిచాడు.