విజ్ఞానరక్తవసనం వేదకల్పితనూపురమ్ । వామాంగులీయమధ్యస్థమతిప్రణవమవ్యయమ్
జ్ఞానంతో రంగు వేసిన వస్త్రాలు ధరించి, వేదాలవల్ల తయారైన నూపురాలు అలంకరించుకుని, ఎడమ చేతి మధ్యవేలిపై అమరమైన పరమ శబ్దాన్ని ధరించి ఉన్నవాడిని చూశాడు.
దృష్టవానథ తం విష్ణుః కృతకృత్యోఽభవత్తదా । అథాహ శంభుర్భో విష్ణో హృది దృష్టం త్వయా కిము
విష్ణువు అతన్ని చూసి తన కార్యం పూర్తయిందని అనుభూతిచేశాడు. అప్పుడు శంభువు ఇలా అన్నాడు: "ఓ విష్ణూ! నీవు హృదయంలో ఏమి చూశావో చెప్పు."
హరిరాహ పురా దృష్టః పురుషః శాంతవిగ్రహః । ఇత్యుదీర్య మహావిష్ణుః శివపాదే పపాత హ
హరి ఇలా అన్నాడు: "నేను ముందుగా శాంతమైన రూపాన్ని కలిగిన పురుషుడిని చూశాను." అని చెప్పి, మహావిష్ణువు శివుని పాదాల వద్ద పడిపోయాడు.
హరిరువాచ- న శక్తిం భస్మనో జానే ప్రభావం వా కుతస్తవ । నమస్తేఽస్తు నమస్తేఽస్తు త్వామేవ శరణం గతః
హరి ఇలా అన్నాడు: "ఈ బస్మానికి శక్తి ఏమిటో, దాని ప్రభావం ఎక్కడి నుంచో నాకు తెలియదు. నీకు వందనం, నీకే శరణు."
సదాశివ ఉవాచ- వరం వృణు మహాభాగ మనసా యం త్వమిచ్ఛసి । శివవాచమథాకర్ణ్య హరిర్వవ్రే వరోత్తమమ్
సదాశివుడు ఇలా అన్నాడు: "ఓ మహాభాగ్యవంతుడా! నీ మనసులో ఏ వరం కావాలనుకుంటున్నావో అడుగు." శివుని మాటలు విని, హరి అత్యుత్తమమైన వరాన్ని కోరాడు.
హరిరువాచ- త్వత్పాదయుగలే శంభో భక్తిరస్తు సదా మమ । అథ దత్వా వరం శంభురిదమాహ వచో హరిమ్
హరి ఇలా అన్నాడు: "ఓ శంభూ! నీ పాదయుగానికి నాకు ఎప్పుడూ భక్తి కలగాలని కోరుకుంటున్నాను." అప్పుడు శంభువు ఆ వరాన్ని ఇచ్చి, హరికి ఇలా అన్నాడు.
భస్మధారణసంపన్నో మమ భక్తో భవిష్యసి । దధీచ ఉవాచ- ఇత్థముక్తం మహాజ్ఞానం భస్మసంభవమాదితః
"నీవు బస్మాన్ని ధరించే నా భక్తుడవుతావు." దధీచి ఇలా అన్నాడు: "ఇలా బస్మం ఉద్భవించిన గొప్ప జ్ఞానం చెప్పబడింది."
తస్మాద్యూయం సురాః సర్వే ధారయధ్వం తదాదరాత్ । విస్మయోత్ఫుల్లనయనా దేవాశ్చాసంస్తదస్త్వితి
కాబట్టి, మీరు అందరూ దేవతలు, ఆ బస్మాన్ని గౌరవంతో ధరించండి. ఆశ్చర్యంతో కళ్లు విప్పిన దేవతలు, "అలా జరుగనీ" అని అన్నారు.
య ఇదం శృణుయాన్నిత్యం పుణ్యాఖ్యానమనుత్తమమ్ । విముక్తః సర్వపాపేభ్యో యాత్యసౌ శాంకరం పదమ్
ఈ పవిత్రమైన, అత్యుత్తమమైన కథను ఎవరైనా ప్రతిరోజూ వినితే, వారు అన్ని పాపాల నుండి విముక్తి పొంది శంకరుని లోకాన్ని చేరుతారు.
శుచిస్మితోవాచ- ఆయుష్యవర్ద్ధనం భస్మాశనం దృష్టం మహామునే । పరలోకగతిం దాతుం శక్తమేతం వదస్వ మే
శుచిస్మితా ఇలా అడిగింది: "ఓ మహామునీ! ఆయుర్దాయాన్ని పెంచే బస్మాన్ని తినడం చూశాను. అది పరలోక ప్రయాణానికి సహాయపడగలదా? దయచేసి చెప్పండి."
దధీచ ఉవాచ- అత్ర తే కథయిష్యామి ఇతిహాసం పురాతనమ్ । చిత్రగుప్తయమాభ్యాం చ యద్విఖ్యాతం బభూవ హ
దధీచి ఇలా అన్నాడు: "ఇక్కడ నేను నీకు ఒక పురాతన కథను చెబుతాను. అది చిత్రగుప్తుడు, యముడు మధ్య ప్రసిద్ధి పొందింది."
మిథిలాయాం పురా కశ్చిచ్ఛునః పర్యటతే క్షుధా । పురా జన్మశతాత్పూర్వం బ్రాహ్మణః పాపనిశ్చయః
ఒకప్పుడు మిథిలా నగరంలో ఒక కుక్క ఆకలితో తిరుగుతూ ఉండేది. చాలా కాలం క్రితం, వంద జన్మల ముందు, పాపానికి అలవాటైన ఒక బ్రాహ్మణుడు ఉండేవాడు.
పూర్వేవయసి వేదాఢ్యః శాస్త్రాఢ్యశ్చ సుబుద్ధిమాన్ । స స్నాతుం జాహ్నవీం గత్వా స్నానం కృత్వా పితౄనపి
తన చిన్న వయస్సులో వేదాలు, శాస్త్రాలు బాగా తెలిసినవాడు, మంచి బుద్ధి కలవాడు. అతను జాహ్నవీ నదికి వెళ్లి స్నానం చేసి, పితృదేవతలకు తర్పణం చేశాడు.
దేవానృషీన్సమభ్యర్చ్య యయౌ ప్రాత్తలికాపురమ్ । ప్రతిశ్రయమథో చక్రే బ్రాహ్మణస్య నివేశనే
దేవతలు, ఋషులను పూజించి, ప్రాటలికా నగరానికి వెళ్లాడు. అక్కడ ఒక బ్రాహ్మణుని ఇంట్లో ఆశ్రయం పొందాడు.
తత్రైకా క్షత్రియసుతా యౌవనస్థా హతప్రియా । భ్రష్టరాజ్యా చ షట్కోటి నిష్కద్రవ్యేణ సంయుతా
అక్కడ ఒక యువ క్షత్రియ యువతి ఉండేది. ఆమె ప్రియుడిని కోల్పోయింది, రాజ్యాన్ని కోల్పోయింది, అరవై లక్షల నాణేలు ఉన్నా అవి విలువ లేని స్థితిలో ఉంది.
భుక్త్వాథ శయితం విప్రం సర్వావయవసుందరమ్ । రాత్రౌ చంద్రోదయే శుద్ధే జ్యోత్స్నాహసితదిఙ్ముఖే
ఆ బ్రాహ్మణుడు భోజనం చేసి, అందమైన అవయవాలతో మంచంపై విశ్రాంతి తీసుకున్నాడు. ఆ రాత్రి చంద్రుడు ఉదయించి, జ్యోత్స్నతో దిక్కులు తెల్లబడినప్పుడు...
బ్రాహ్మణాభ్యాశమాగత్య తముదీక్ష్యేదమబ్రవీత్ । కుతస్త్వమాగతో విప్ర కం వా దేశం గమిష్యసి
ఆమె బ్రాహ్మణుని దగ్గరకు వచ్చి, అతన్ని చూసి ఇలా అడిగింది: "ఓ బ్రాహ్మణా! నువ్వు ఎక్కడి నుంచి వచ్చావు? ఎక్కడికి వెళ్లబోతున్నావు?"
బ్రాహ్మణ ఉవాచ- అకాలచర్యా సర్వేషాం శంకాముత్పాదయేద్ధ్రువమ్ । వయఃస్థయోర్మిథోవాదో రహస్యే హాస్యమందిరే
బ్రాహ్మణుడు ఇలా అన్నాడు: "సమయానికి తగినది కాకుండా తిరగడం అందరిలోనూ అనుమానం కలిగిస్తుంది. వయస్సులో ఉన్న ఇద్దరు రహస్యంగా మాట్లాడటం నవ్వు పుట్టించే విషయం."
క్షత్రియోవాచ- కథాప్రసంగే యాత్రాయాం తీర్థే దేశాది విప్లవే । దుర్భిక్షే గ్రామదహనే రహోవాదో న దూషితః
క్షత్రియుడు ఇలా అన్నాడు — మాటల సందర్బంలో, ప్రయాణంలో, పుణ్యక్షేత్రంలో, దేశంలో కలకలం జరిగినప్పుడు, కష్టకాలంలో, గ్రామం కాలిపోతే, ఇద్దరు ఒంటరిగా మాట్లాడటం తప్పు కాదు.
ప్రతిశ్రయస్తు మద్గేహే భవతైవ పురా కృతః । మద్గేహవాసినీ చాహం న శంకా త్విహ కస్యచిత్
మీరు ముందుగా నాకు మీ ఇంట్లో ఆశ్రయం ఇచ్చారు. నేను కూడా మీ ఇంట్లోనే నివసిస్తున్నాను. ఇక్కడ ఎవరికీ సందేహపడాల్సిన అవసరం లేదు.
బ్రాహ్మణ ఉవాచ- తూష్ణీంభావో మయా కార్యో గచ్ఛ త్వం శీఘ్రమగ్రతః । ఇత్యుక్తా బ్రాహ్మణేనాసౌ మనసేదమచింతయత్
బ్రాహ్మణుడు ఇలా అన్నాడు — నేను మౌనంగా ఉండాలి. నువ్వు త్వరగా ముందుకు పో. బ్రాహ్మణుడు ఇలా చెప్పగానే, ఆమె మనసులో ఇలా ఆలోచించింది.
అనేన సంగమో మహ్యం యథాభూయాత్తథావిధి । రోదనం తు కరిష్యామి తథా యాస్యతి సాంత్వితుమ్
మనిద్దరి కలయిక నా కోరిక మేరకు జరగాలి. నేను ఏడుస్తూ ఉంటే, అతను నన్ను ఓదార్చడానికి వస్తాడు.
మాం చ సాంత్వయితుం ప్రాప్తో మాం సముత్థాపయిష్యతి । అహముత్తిష్ఠమానైవ దోర్లతాకంఠసంగినీ
అతను నన్ను ఓదార్చేందుకు వచ్చి నన్ను లేపేందుకు ప్రయత్నిస్తాడు. నేను లేచేటప్పుడు నా చేతులను అతని మెడ చుట్టూ తిప్పుకుంటాను.
కుచయుగ్మేన తద్గాత్రం స్పర్శయంతీ విమూర్చ్ఛితా । గతభానాం హి మాం దృష్ట్వా నిషణ్ణః స్వయమేవ సః
చేతులు అతని మెడ చుట్టూ వేసి, నా వక్షోజాలను అతని శరీరానికి తాకిస్తూ, నేను అపస్మారంలో ఉన్నట్టు నటిస్తాను. నన్ను అజ్ఞానంగా చూసి, అతను కూడా పక్కనే కూర్చుంటాడు.
ఉత్సంగే మామకం దేహం నిధాస్యతి ద్విజాగ్రణీః । అచేతనేవ వసనమపాస్య రుదతీవ చ
ఆ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుడు నా శరీరాన్ని తన మడిలో పెట్టుకుంటాడు. నేను చైతన్యం లేనట్టు, వస్త్రాన్ని విడిచిపెట్టి, ఏడుస్తున్నట్టు నటిస్తాను.
సుస్నిగ్ధం రోమరహితం పక్వాశ్వత్థదలాకృతి । దర్శయిష్యామి తత్స్థానం కామగేహం సుగంధి చ
నాకు ఉన్న మృదువైన, రోమాలు లేని, పండిన అశ్వత్థ పత్రం ఆకారంలో ఉన్న, సుగంధమైన, కామానికి నిలయమైన ఆ భాగాన్ని అతనికి చూపిస్తాను.
మయైవ విలుఠంత్యాంగే తస్య వస్త్రమపాస్యతే । విలుప్యమానసం తస్య కరిష్యే స్వవశం ద్విజమ్
నేను శరీరాన్ని తిరుగుతూ ఉంటే, అతని వస్త్రాన్ని తీసేస్తాను. అతన్ని ఆకర్షిస్తూ, ఆ బ్రాహ్మణుడిని నా వశంలోకి తెచ్చుకుంటాను.
అదృష్టౌ యాదృశం చిత్తం దృష్టౌ నైతాదృశం భవేత్ । దర్శనే యాదృశం చిత్తం సంలాపే నైవ తాదృశమ్
ఎవరూ చూడని చోట మనసు ఎలా ఉంటుందో, చూస్తున్నప్పుడు అలాగే ఉండదు. చూస్తున్నప్పుడు మనసు ఎలా ఉంటుందో, మాట్లాడుతున్నప్పుడు అలాగే ఉండదు.
సంలాపే యాదృశం చిత్తం హాస్యోక్తౌ నైవ తాదృశమ్ । హాస్యోక్తౌ యాదృశం చిత్తం స్పర్శనే నైవ తాదృశమ్
మాట్లాడుతున్నప్పుడు మనసు ఎలా ఉంటుందో, నవ్వుతూ మాట్లాడేటప్పుడు అలాగే ఉండదు. నవ్వుతూ మాట్లాడేటప్పుడు మనసు ఎలా ఉంటుందో, తాకేటప్పుడు అలాగే ఉండదు.
స్పర్శనే యాదృశం చిత్తం యోనిదృష్టౌ న తాదృశమ్ । తద్దృష్టౌ యాదృశం చిత్తం యోనిస్పర్శే న తాదృశమ్
తాకేటప్పుడు మనసు ఎలా ఉంటుందో, ఆ భాగాన్ని చూస్తున్నప్పుడు అలాగే ఉండదు. చూస్తున్నప్పుడు మనసు ఎలా ఉంటుందో, తాకేటప్పుడు అలాగే ఉండదు.