తృతీయఘటికాయాం తు శివపూజాం సమాచరేత్ । కుబేరసమ తేజస్వీ శివలోకే మహీయతే
మూడవ ఘటికాలో శివపూజ చేసినవాడు కుబేరుని తేజస్సుతో ప్రకాశించి, శివలోకంలో ఘనత పొందుతాడు.
తృతీయఘటికాయాం తు శివపూజాం సమాచరేత్ । కుబేరసమ తేజస్వీ శివలోకే మహీయతే
మూడవ ఘటికాలో శివపూజ చేసినవాడు కుబేరుని తేజస్సుతో ప్రకాశించి, శివలోకంలో ఘనత పొందుతాడు.
చతుర్థీపంచమీషష్ఠీసప్తమీ ఘటికాసు యః । శివం పూజయతే భక్త్యా శివలోకే మరుత్సమః
నాలుగవ, ఐదవ, ఆరవ, ఏడవ ఘటికాల్లో భక్తితో శివుని పూజించినవాడు శివలోకంలో మరుత్సమానుడవుతాడు.
తత్కాల ఏవ క్రియతే పూజా యత్కాలనోదితా । యథా ప్రతిజ్ఞమథవా గృహీత నియమో యజేత్
ఏ సమయాన పూజ చేయబడితే, ఆ కాలానికి అనుగుణంగా, తన ప్రతిజ్ఞ ప్రకారం లేదా ముందే తీసుకున్న నియమం ప్రకారం పూజ చేయాలి.
ఉపచారేషు శక్త్యా వై నియమం పరిపాలయేత్ । నియమాతిక్రమే వాపి యాగశ్చ స్యాద్విభోర్యది
శక్తికి అనుగుణంగా ఉపచారాల్లో నియమాన్ని పాటించాలి. నియమం కొంతవరకు తప్పినా, ఆ యాగం పరమేశ్వరునికైతే అది ఫలిస్తుంది.
శ్రీరామ ఉవాచ- క్వ పూజా దేవదేవస్య శంకరస్యామితౌజసః । స్మరణాత్పాపనాశస్య స్మరణాన్మోక్షదస్య చ
శ్రీరాముడు ఇలా అడిగాడు — పాపాలను కేవలం స్మరణతోనే నశింపజేసే, స్మరణతోనే మోక్షమిచ్చే, అపారశక్తి కలిగిన దేవతల దేవుడైన శంకరుని పూజ ఎక్కడ ఉంది?
శివస్య శివరూపస్య శివతత్త్వార్థవేదినః । సోమస్య సోమభూషస్య సోమనేత్రస్య రాజితుః
శివుడు శుభరూపుడు, శుభతత్త్వాన్ని తెలిసినవాడు, చంద్రుడై, చంద్రాభరణుడై, చంద్రనేత్రుడై, జగతికి అధిపతిగా ఉన్నాడు.
వేదమూర్తేరమూర్తేశ్చ వేదసారస్య వేదినః । వేదవేదాంగవిత్తస్య వేద్యావేద్యస్య యోగినః
వేదమూర్తి, రూపరహితుడు, వేదసారాన్ని తెలిసినవాడు, వేదాలు మరియు వాటి అంగాలను తెలిసినవాడు, తెలుసుకోవలసినదాన్ని తెలుసుకునేవాడు, యోగి.
గోక్షీరసమదేహస్య గోక్షీరస్నానమోదినః । గోపాలినస్త్రినేత్రస్య త్రయీనేత్రస్య మాయినః
ఆయన శరీరం పాలు లాంటి తెలుపుగా, పాలతో అభిషేకం చేయడం ఆనందంగా అనిపించేవాడు, గోవులను కాపాడేవాడు, మూడు కళ్ళవాడు, మూడు వేదాలను తెలిసినవాడు, మాయలో నిపుణుడు.
ప్రశ్నమధ్యే తథా రామం శివజ్ఞానమథాదిశత్ । స్థాణుభూతఇవాసీనో నాసాగ్రన్యస్తలోచనః
ఆ ప్రశ్న మధ్యలోనే, స్థిరంగా కూర్చుని, ముక్కు చివర చూపు నిలిపి, రామునికి శివజ్ఞానాన్ని ఉపదేశించాడు.
ఆనందనిష్యందవిలోచనాశ్రు ప్రవాహసంస్పృష్టకపోలదేశః । దధార దేవం గిరిశం హృదంబుజే గోక్షీరసుస్నిగ్ధసుచారుగాత్రమ్
ఆనందభాష్పాలు కన్నుల నుంచి పారుతూ చెంపలను తడిపాయి; హృదయ పద్మంలో, పాలు లాంటి మెరిసే అందమైన శరీరంతో గిరిశుని దర్శించాడు.
ప్రతిబింబమథో గాత్రే రామస్య సమదృశ్యత । దృష్ట్వైవ బింబితం శంభుం చతుర్బాహుం త్రిలోచనమ్
ఆ తర్వాత రాముని శరీరంపై ఒక ప్రతిబింబం కనిపించింది; అందులో నాలుగు చేతులు, మూడు కళ్ళతో ఉన్న శంభుని రూపాన్ని చూశాడు.
విస్మయం పరమం యాతాః సర్వే మునిహరీశ్వరాః । శంభోర్వక్షఃస్థితం రామం దృష్ట్వా దీప్తాకృతిం శుభమ్
అన్ని మునులు, వానరాధిపతులు రాముడు శుభంగా, ప్రకాశంగా శంభువు హృదయంలో ఉన్నదాన్ని చూసి పరమాశ్చర్యానికి గురయ్యారు.
తూష్ణీం బభూవుర్యామార్ద్ధమథ రామముదైక్షత । స్వప్రశ్నమనుసంధాయ ప్రాహ సర్వం వదేతి చ
వారు అర యామం నిశ్శబ్దంగా ఉండి, ఆ తరువాత రాముణ్ణి చూశారు; తమ ప్రశ్నను గుర్తు చేసుకుని, 'అన్నీ వివరంగా చెప్పు' అని అన్నారు.
శంభురువాచ- అచలే యా సదా పూజా చలే వాపి యథేచ్ఛయా । లింగసంపూజనం ముఖ్యమలాభే ప్రతిమాదిషు
శంభుడు ఇలా చెప్పాడు — ఎప్పుడూ స్థిరంగా చేసే పూజ అయినా, మనసుకు అనుగుణంగా చేసే పూజ అయినా, లింగపూజే ప్రధానమైనది; అది సాధ్యం కాకపోతే విగ్రహాదుల్లో చేయాలి.
అధికారవిశేషేణ తత్రతత్రాపి పూజనమ్ । విగుణం సగుణం వాపి సఫలం లింగపూజనమ్
ప్రతి సందర్భంలో తన శక్తికి తగినట్టు పూజ చేయాలి; గుణాలతోనో లేకపోతే గుణరహితంగానో చేసినా, లింగపూజ ఫలిస్తుంది.
ప్రతిమాదికృతాపూజా విగుణా సఫలా నహి । అచలే వా చలే వాపి పూజా లింగే ప్రశస్యతే
విగ్రహాది ద్వారా చేసిన పూజలో గుణాలు లేకపోతే ఫలితం ఉండదు; స్థిరమైనదైనా, చలించేదైనా, లింగపూజే ప్రశంసనీయమైనది.
చలస్య పూజనం వక్ష్యే స్థాపనోద్వాసనే తథా । తే ఉభేన విజానాతి కశ్చిన్మునిరపి క్వచిత్
చలించేదానికి పూజ, స్థాపన, ఉత్సవం ఎలా చేయాలో నేను చెప్పుతాను; కొన్నిసార్లు మునులు ఇద్దింటినీ తెలుసుంటారు.
స్థాపయంతి హృదబ్జే వై గోపయంతి యజంతి చ । ఉద్వాసయంతి దేవేశం శంకరం యోగినః సదా
యోగులు ఎప్పుడూ హృదయ పద్మంలో స్థాపించి, దాచిపెట్టి, పూజ చేసి, దేవేశ్వరుడైన శంకరుని ఉత్సవం చేస్తారు.
క్రియా చాతీవ హోతౄణాం వహ్నౌ దేవం త్రియంబకమ్ । పూజకానామశేషాణాం శివలింగే మహేశ్వరమ్
హోతృవర్గానికి, త్రినేత్రుడైన దేవుణ్ణి అగ్నిలో అర్పించడం కర్మ; అందరు భక్తులకు శివలింగంలో మహేశ్వరుని పూజించడమే కర్తవ్యం.
లింగస్య స్థాపనం పూజా ఉద్వాసనమథైవ చ । ధారణం శంకరస్యైవ లింగమేవ మహేశ్వరమ్
లింగాన్ని స్థాపించడం, పూజించడం, ఉత్సవం చేయడం, శంకరుని లింగాన్ని ధరించడం — ఇవన్నీ మహేశ్వరుని ఆరాధన.
సజ్జికం పరమోత్కృష్టం స్వర్ణం చైవ వినిర్మితమ్ । రాజతైర్వా దలైః కార్యం రాజతైర్వైణవైస్తు యత్
సరిగ్గా తయారుచేసినదే అత్యుత్తమం; లేకపోతే బంగారంతో చేసినదైనా, వెండిపత్రాలతో చేసినదైనా, వెండిని ఇష్టపడేవారు చేసినదైనా పూజకు యోగ్యం.
లతాసూత్రైరథో వాపి రచితం దారుణాథవా । వస్త్రేణ వాథ రచితం మృదావిరచితం భవేత్
ఆ విగ్రహాన్ని తాడుపొదల తాడులతో, లేకపోతే కలపతో, లేదా బట్టతో, లేక మట్టితో తయారు చేయవచ్చు.
తత్ర సంవేష్ట్య వస్త్రేణ సుగంధేన సమన్వితే । ధౌతవస్త్రయుగే శుద్ధే మృద్వాసన సమన్వితే
అక్కడ ఆ విగ్రహాన్ని సువాసనతో కూడిన శుభ్రమైన బట్టతో చుట్టి, కడిగిన రెండు మృదువైన బట్టలు వేసి, మృదువైన మట్టితో చేసిన ఆసనాన్ని ఏర్పరచాలి.
శీతోష్ణరహితే పాదచతుష్టయసమన్వితే । ప్రావృతిచ్ఛేదనోపేతే క్రిమికీటవివర్జితే
ఆ ఆసనం చల్లదనం, వేడిమి లేకుండా ఉండాలి; నాలుగు కాళ్లు కలిగి ఉండాలి; వర్షాకాలంలో కప్పే వస్త్రాలు ఉండాలి; పురుగులు, కీటకాలు లేకుండా చూడాలి.
ధౌతేన మృదువస్త్రేణ సర్వతో వేష్ట్య తం శివమ్ । విన్యస్య సజ్జికామధ్యే ప్రావృత్య చ పునర్విభుమ్
ఆ పవిత్రమైన విగ్రహాన్ని పూర్తిగా కడిగిన మృదువైన బట్టతో చుట్టి, మంటపం మధ్యలో ఉంచి, మళ్లీ దాన్ని కప్పాలి.
ఏషా హి సజ్జికా రామ దేవస్యాగ్రేతి కీర్తితా । తస్య చ స్థాపనం పాఠో రహస్యే చ మహేశితుః
రామా! ఈ మంటపం దేవుని ముందు ఉండేలా చెప్పబడింది. దాని ప్రతిష్ఠన, పఠనం కూడా పరమేశ్వరునికి రహస్యంగా చేయాలి.
అథవా భిత్తిమూలే స్యాద్దేవవేద్యామథాపి వా । సురక్షితే తథా దేశే రక్షకం చ నియోజయేత్
లేకపోతే, గోడ అడుగునా, దేవతలకు కట్టిన స్థలంలోనూ, లేక భద్రమైన ప్రదేశంలోనూ పెట్టవచ్చు. అక్కడ ఒకరిని కాపలా కోసం నియమించాలి.
ప్రాణాదేరవినాభావం కుర్వీత నియమైః సహ । ఏతద్ధి రాజసం ప్రోక్తం స్థాపనం పరమాత్మనః
ప్రాణాదుల నుంచి వేరుపడకుండా, నియమాలతో కలిపి ఆ విగ్రహాన్ని ఉంచాలి. ఇది పరమాత్ముని రాజసమయంగా చెప్పబడింది.
సాత్వికం స్వసమీపస్థం ధారణం తామసం పునః । ధారణం గాత్రసంస్పర్శమశేషదేహగోపనమ్
సాత్విక రూపాన్ని దగ్గరగా ఉంచుతారు; తామస రూపాన్ని శరీరంపై ధరించి, మొత్తం శరీరాన్ని కప్పుతారు.