సూత ఉవాచ- శృణుధ్వం మునయః సర్వే కృష్ణస్య జగదాత్మనః । గోగోపగోపీప్రాణస్య వృన్దావనచరస్య చ
సూతుడు చెప్పాడు — మునులారా! మీరు అందరూ వినండి. కృష్ణుడు ఈ జగత్తుకు ఆత్మ, ఆవులు, గోపులు, గోపికలకు ప్రాణస్వరూపుడు, వృందావనంలో విహరిస్తాడు.
ఏకదా నారదః పృష్టో గౌతమేన ద్విజోత్తమాః । స తస్మై ప్రాహ యద్ధ్యానం తద్వక్ష్యే పాపనాశనమ్
ఒకసారి నారదుడు, ఉత్తమ ద్విజుడు అయిన గౌతముని ప్రశ్నకు సమాధానంగా, పాపాలను నశింపజేసే ధ్యానాన్ని వివరించాడు. ఇప్పుడు నేను అదే చెబుతాను.
నారద ఉవాచ- సుమప్రకరసౌరభోద్గలితమాధ్వికాద్యుల్లసత్సుశాఖినవపల్లవప్రకరనమ్ర శోభాయుతమ్ । ప్రఫుల్లనవమఞ్జరీలలితవల్లరీవేష్టితం స్మరేత సతతం శివం శితమతిః సువృన్దావనమ్
నారదుడు చెప్పాడు — ఎల్లప్పుడూ మనసులో వృందావనాన్ని ధ్యానించాలి. అక్కడ తీయని పరిమళాలు వెదజల్లే తాజా పువ్వులు, పచ్చని చెట్లు, కొత్త మొగ్గలు, అందమైన కొత్త మంజరీలతో అలంకరించబడి, సుందరమైన లతలతో చుట్టుముట్టబడి ఉంటుంది.
వికాశి సుమనోరసాస్వదనమంజులైః సంచరచ్ఛిలీముఖముఖోద్గతైర్ముఖరితాన్తరం ఝంకృతైః । కపోతశుకసారికాపరభృతాదిభిః పత్రిభిర్విరాణితమితస్తతో భుజగశత్రునృత్యాకులమ్
అందులో, పువ్వుల రసాన్ని ఆస్వాదిస్తూ, గుబురు గుబురు శబ్దాలు చేసే శుక, మైన, కోకిల, ఇతర పక్షులు అక్కడి అంతరాళాన్ని మధురంగా నిండుస్తాయి. మయూరాలు చుట్టూ నాట్యం చేస్తూ, ఆ స్థలాన్ని ఉల్లాసంగా మారుస్తాయి.
కలిన్దదుహితుశ్చ లల్లహరివిప్లుషాం వాహిభిర్వినిద్ర సరసీరుహోదరరజశ్చ యోద్ధూసరైః । ప్రదీపిత మనోభవవ్రజవిలాసినీ వాససాం విలోలనపరైర్నిషేవితమనారతం మారుతైః
అక్కడ, కలిందునందన అయిన యమునా తరంగాలతో కలిసిన నీటి తుఫాను, సరస్సులలోని పద్మాల రేణువులను ఎగురవేస్తూ, వ్రజవనితల నివాసాలను అలసట లేకుండా సేవించే మృదువైన గాలులు నిరంతరం వీచుతుంటాయి.
ప్రవాలనవపల్లవం మరకతచ్ఛదం మౌక్తికప్రభాప్రకరకోరకం కమలరాగనానాఫలమ్ । స్థవిష్ఠమఖిలర్తుభిః సతతసేవితం కామదం తదన్తరపికల్పకాఙ్ఘ్రిపముదఞ్చితం చిన్తయేత్
అందులో, ఎల్లకాలాల్లో అభిష్టదాయకంగా ఉండే, కొత్త ఎర్ర మొగ్గలు, పచ్చని ఆకులు, ముత్యాల వలె మొగ్గలు, కమలవర్ణం కలిగిన ఫలాలతో నిండిన, దివ్యులు సేవించే కల్పవృక్షాన్ని మనసులో ధ్యానించాలి.
సుహేమశిఖరాచలేఉదితభానువద్భాసురామధోఽస్య కనకస్థలీమమృతశీకరాసారిణః । ప్రదీప్తమణికుట్టిమాం కుసుమరేణుపుఞ్జోజ్జ్వలాం స్మరేత్పునరతన్ద్రితో విగతషట్తరఙ్గాంబుధః
అక్కడ, బంగారు శిఖరాలపై ఉదయించే సూర్యునిలా ప్రకాశించే బంగారు తలుపు, అమృతపు చినుకులు పారే స్థలం, మణిపర్వతాల మెరుపుతో మెరిసే నేల, పుష్పరేణువులతో వెలిగే ప్రదేశాన్ని అలసట లేకుండా, మనస్సు ప్రశాంతంగా ధ్యానించాలి.
తద్రత్నకుట్టిమనివిష్టమహిష్ఠయోగపీఠేఽష్టపత్రమరుణం కమలం విచిన్త్య । ఉద్యద్విరోచనసరోచిరముష్యమధ్యే సంచిన్తయేత్సుఖనివిష్టమథోముకున్దమ్
ఆ మణిపర్వతంపై ఉన్న ఉత్తమమైన యోగాసనాన్ని, ఎనిమిది దళాల ఎర్ర కమలాన్ని, దాని మధ్యలో ఉదయించే సూర్యుని కాంతిలా ప్రకాశించే ముకుందుడిని ఆనందంగా కూర్చుని ఉన్నట్లు మనసులో ధ్యానించాలి.
సుత్రామహేతి దలితాఞ్జనమేఘపుఞ్జప్రత్యగ్రనీలజలజన్మసమానభాసమ్ । సుస్నిగ్ధనీలఘనకుఞ్చితకేశజాలం రాజన్మనోజ్ఞశితికణ్ఠశిఖణ్డచూడమ్
ఆయన మెడలో మాల ధరించి, మేఘాల వలె నీలవర్ణంతో, తాజా నీలకమలం వంటి కాంతితో, నీలంగా, మృదువుగా, వంకరగా ఉన్న జుట్టుతో, తలపై మయూరపిచ్ఛతో అలంకరించబడి, అందంగా కనిపిస్తాడు.
రోలమ్బలాలితసురద్రుమసూనుసంపద్యుక్తం సముత్కచనవోత్పలకర్ణపూరమ్ । లోలాలిభిః స్ఫురితభాలతలప్రదీప్తగోరోచనాతిలకముజ్జ్వలచిల్లిచాపమ్
ఆయన చెవులకు నీలోత్పలాలతో అలంకరించబడి, నుదిటిపై పసుపు రంగు తిలకం ప్రకాశిస్తూ, వాలువాలుగా ఉన్న కనుబొమ్మలు తేనెటీగలతో ఆడుతూ, ఊగిపోతున్న దివ్యవృక్షపు కొమ్మలతో అలంకరించబడి ఉంటాడు.
ఆపూర్ణశారదగతాఙ్క శశాఙ్కబిమ్బకాన్తాననం కమలపత్రవిశాలనేత్రమ్ । రత్నస్ఫురన్మకరకుణ్డలరశ్మిదీప్తగణ్డస్థలీముకురమున్నతచారునాసమ్
పూర్ణ శరద్ చంద్రుని వలె ప్రకాశించే ముఖం, చంద్రబింబంలా మెరిసే వదనం, కమలదళాల్లా వెదురు కళ్లతో, రత్నాలతో అలంకరించిన మకర కుండలాల వెలుగు గల గండస్థలాలు, మెరిసే ముఖంలో ప్రతిబింబించిన ఎత్తైన అందమైన ముక్కుతో ఆయన ఉన్నాడు.
సిన్దూరసున్దరతరాధరమిన్దుకున్దమన్దారమన్దహసితద్యుతిదీపితాశమ్ । వన్యప్రవాలకుసుమప్రచయావకౢప్తగ్రైవేయకోజ్జ్వలమనోహరకమ్బుకణ్ఠమ్
సింధూరం కన్నా అందమైన పెదాలు, చంద్రుడు, మల్లె, మందార పువ్వుల వలె మృదువైన నవ్వుతో ముఖాన్ని వెలిగించేవాడు. అడవి ప్రవాళపు పువ్వులతో తయారైన హారం మెరిసే మెడను అలంకరించింది.
మత్తభ్రమద్భ్రమరఘుష్టవిలమ్బమానం సంతానకప్రసరదామపరిష్కృతాంసమ్ । హారావలీభగణరాజితపీవరోరువ్యోమస్థలీలసితకౌస్తుభభానుమన్తమ్
మత్తులో ఉన్న తేనెటీగలు చుట్టూ గుంపుగా మోగుతూ, పరమానందంగా ఉన్న దేవతా పుష్పాల హారాలతో భుజాలు అలంకరించబడి, విస్తారమైన ఛాతీపై హారాల వరుసలు, ఆకాశంలో సూర్యునిలా మెరిసే కౌస్తుభ రత్నంతో ప్రకాశించింది.
శ్రీవత్సలక్షణసులక్షితమున్నతాంసమాజానుపీనపరివృత్తసుజాతబాహుమ్ । ఆబన్ధురోదరముదారగభీరనాభిం భృఙ్గాఙ్గనాని కరమంజులరోమరాజిమ్
శ్రీవత్స లక్షణంతో అలంకరించబడిన ఎత్తైన భుజాలు, మోకాళ్ల వరకు పొడవైన, బలమైన చేతులు, సన్నని నడుము, లోతైన నాభి, తేనెటీగలు గీసినట్లు కనిపించే నల్లటి రోమాల వరుసలు ఛాతీపై అలంకరించాయి.
నానామణిప్రఘటితాఙ్గదకఙ్కణోర్మి గ్రైవేయసారసననూపురతున్దబన్ధమ్ । దివ్యాఙ్గరాగపరిపిఞ్జరితాఙ్గయష్టిమాపీతవస్త్రపరివీతనితమ్బబిమ్బమ్
వివిధ రకాల రత్నాలతో చేసిన వంకరలు, కంకణాలు, మెరిసే హారం, నూపురాలు, తుంటి బందం ధరించి, దివ్యమైన గంధాలు పూసిన శరీరం, పసుపు వస్త్రంతో నడుము చుట్టూ చుట్టబడి ఉంది.
చారూరుజానుమనువృత్తమనోజ్ఞజఙ్ఘం కాన్తోన్నతప్రపదనిన్దిత కూర్మకాన్తిమ్ । మాణిక్యదర్పణలసన్నఖరాజరాజద్రక్తాఙ్గులిచ్ఛదనుసున్దరపాదపద్మమ్
అందమైన తొడలు, మోకాళ్లు, ఆకర్షణీయమైన కాలువలు, మెరిసే పాదాలు, కూర్మాన్ని మించిపోయే కాంతితో, మాణిక్యాల్లాంటి గోళ్లు, రక్తవర్ణపు వేలులతో అలంకరించబడి ఉన్న పద్మపాదాలు ఆయనకు ఉన్నాయి.
మత్స్యాఙ్కుశారిదరకేతుయవాబ్జవజ్రైః సంలక్షితారుణకరాఙ్ఘ్రితలాభిరామమ్ । లావణ్యసారసముదాయవినిర్మితాఙ్గం సౌన్దర్యనిన్దితమనోభవ దేహకాన్తిమ్
చేతులు, పాదాలు మత్స్యం, అంకుశం, బాణం, జెండా, యవము, వజ్రం వంటి లక్షణాలతో, ఎర్రటి తళతళలాడే తళతళలాడే తళతళలాడే పాదతలాలతో, అందం యొక్క సారంతో నిర్మితమైన శరీరం, మన్మథుడిని మించిపోయే ఆకర్షణతో మెరిసింది.
ఆస్యారవిన్దపరిపూరితవేణురన్ధ్రలోలత్కరాఙ్గులిసమీరితదివ్యరాగైః । శశ్వద్భవైః కృతనివిష్టసమస్తజన్తుసంతానసంనతిమనన్తసుఖామ్బురాశిమ్
కమలముఖాన్ని వేణువుపై ఉంచి, వేళ్ళు వేణు రంధ్రాలపై చలించగా, దివ్యమైన రాగాలు పుట్టాయి. ఆ సంగీతంతో అన్ని జీవులు ఆనందాన్ని పొందగా, ఆయన అనంతమైన సుఖసముద్రంగా మారాడు.
గోభిర్ముఖామ్బుజవిలీనవిలోచనాభిరూధోభరస్ఖలితమన్థరమన్దగాభిః । దన్తాగ్రదష్టపరిశిష్టతృణాఙ్కురాభిరాలమ్బివాలధిలతాభిరథాభివీతమ్
కమలముఖాన్ని తిలకిస్తూ, పూర్ణ ఉధరాలతో నెమ్మదిగా నడిచే ఆవులు చుట్టూ ఉన్నారు. అవి పచ్చికను పళ్లతో మెల్లగా తింటూ, తోకలతో నేలని మృదువుగా తడుముతూ ఉన్నాయి.
సంప్రస్నుతస్తనవిభూషణపూర్ణనిశ్చలాస్యాద్దృఢక్షరితఫేనిలదుగ్ధముగ్ధైః । వేణుప్రవర్తితమనోహరమన్దగీతదత్తోచ్చకర్ణయుగలైరపితర్ణకైశ్చ
విభూషణాలతో అలంకరించిన ఆవుల ఉధరాల నుంచి, నిశ్చలంగా, నురుగు పాలు ప్రవహించాయి. వేణువు మృదువుగా మోగుతుంటే, ఆవులు చెవులు పైకి ఎత్తి, వాటి పిల్లలు ఆనందంగా పాలను పీల్చాయి.
ప్రత్యగ్రశృఙ్గమృదుమస్తకసంప్రహారసంరమ్భభావనవిలోలఖురాగ్రపాతైః । ఆమేదురైర్బహులసాస్నగలైరుదగ్రపుచ్ఛైశ్చ వత్సతరవత్సతరీనికాయైః
కొత్త కొమ్మలు, మృదువైన తలలతో ఉన్న పిల్లలు పరస్పరం ఆటలాడుతూ, కాళ్లతో నేలని తడుముతూ, మందంగా వేలాడే సాసనాలతో, పైకి లేచిన తోకలతో, గుంపుగా చేరాయి.
హమ్భారవక్షుభితదిగ్వలయైర్మహద్భిరధ్యుక్షభిః పృథుకకుద్భరభారఖిన్నైః । ఉత్తమ్భితశ్రుతిపుటీపరిపీతవంశధ్వానామృతోద్ధతవికాసివిశాలఘోణైః
పెద్ద ఎద్దులు గంభీరంగా అరుస్తూ, భారీ కుంభాలతో మెల్లగా నడుస్తూ, వేణువు స్వరాన్ని ఆస్వాదిస్తూ, విశాలమైన ముక్కు రంధ్రాలు విప్పి, చెవులు పైకి ఎత్తి ఉన్నారు.
గోపైః సమానగుణశీలవయోవిలాసవేశైశ్చ మూర్ఛితకలస్వనవేణువీణైః । మన్దోచ్చతారపటుగానపరైర్విలోలదోర్వల్లరీలలితలాస్యవిధానదక్షైః
సద్గుణాలు, స్వభావం, వయస్సు, రూపం సమానమైన గోపులతో ఆయన చుట్టూ ఉన్నారు. వారు మధురమైన వేణువు, వీణలు మోగిస్తూ, మృదువుగా, ఎత్తుగా పాడుతూ, చేతులను అలరార్చుతూ నాట్యంలో నిపుణులు.
జఙ్ఘాన్తపీవరకటీరతటీనిబద్ధవ్యాలోలకిఙ్కిణిఘటారణితైరటద్భిః । ముగ్ధైస్తరక్షునఖకల్పితకాన్తభూషైరవ్యక్తమంజువచనైః పృథుకైః పరీతమ్
ముద్దైన బాలురు, మందంగా ఉన్న నడుము చుట్టూ కింకిణీలను కట్టుకుని, అవి మోగుతుండగా, పులి పంజా అలంకారాలు ధరించి, మధురంగా, స్పష్టంగా కాని మాటలు పలుకుతూ చుట్టూ ఉన్నారు.
అథ సులలితగోపసున్దరీణాం పృథుకబరీషనితమ్బమన్థరాణామ్ । గురుకుచభరభంగురావలగ్నత్రివలివిజృమ్భితరోమరాజిభాజామ్
తరువాత, సొగసైన గోపికలు, దట్టమైన జుట్టుతో, ఊగే నితంబాలతో, భారమైన వక్షోజాలు నడుమును ఒత్తుతూ, శరీరాన్ని మెరిసే నల్లటి రోమాల వరుసలతో అలంకరించుకున్నవారు అక్కడ ఉన్నారు.
తదతిరుచిరచారువేణువాద్యామృతరసపల్లవితాఙ్గజాఙ్ఘ్రిపస్య । ముకులవిమలరమ్యరూఢరోమోద్గమసమలంకృతగాత్రవల్లరీణామ్
అత్యంత అందమైన వేణువు సంగీతం అమృతంలా ప్రవహించగా, గోపికల శరీరాలు, కొత్తగా మొలిచిన, నిర్మలమైన, ముద్దైన రోమాంచాలతో అలంకరించబడి, సొగసుగా మారాయి.
తదతిరుచిర మన్దహాసచన్ద్రాతపపరిజృమ్భితరాగవారిరాశేః । తరలతరతరఙ్గభఙ్గవిప్రుట్ప్రకరఘనశ్రమబిన్దుసంతతానామ్
అత్యంత మధురమైన, చంద్రకాంతి వంటి మృదువైన నవ్వుతో, ప్రేమతో నిండిన హృదయం నుంచి, అలజడి కలిగించే తరంగాల్లా, శరీరంపై దట్టమైన చెమటబిందువులు మెరుస్తూ కనిపించాయి.
తదతిలలితమన్దచిల్లిచాపచ్యుతనిశితేక్షణమారబాణవృష్ట్యా । దలితసకలమర్మవిహ్వలాఙ్గప్రవిసృతదుఃసహవేపథువ్యథానామ్
మృదువుగా, చిలిపిగా పక్క చూపులతో విసిరిన చూపులు బాణాల వర్షంలా పడగా, వారి శరీరమంతా వణికిపోయింది, అవయవాలు బలహీనమై, తట్టుకోలేని కంపు వ్యాపించింది.
తదతిరుచిరవేషరూపశోభామృతరసపానవిధానలాలసానామ్ । ప్రణయసలిలపూరవాహినీనామలసవిలోలవిలోచనామ్బుజానామ్
అత్యంత ఆకర్షణీయమైన వేషధారణతో, ఆనందామృతాన్ని ఆస్వాదించాలనే తపనతో, ప్రేమతో నిండిన నీటి ప్రవాహంలా మృదువుగా కదిలే కమలపుష్పపు కన్నులతో ఉన్నవారి గురించి చెప్పబడింది.
విస్రంసత్కబరీకలాపవిగలత్ఫుల్లత్ప్రసూనాస్రవన్ । మాధ్వీలమ్పటచఞ్చరీకఘటయాసంసేవితానాం ముహుః । మారోన్మాదమదస్ఖలన్మృదుగిరామాలోలకాఞ్చ్యుల్లస-। న్నీవీవిశ్లథమానచీనసిచయాన్తార్చిర్నితమ్బత్విషామ్
విడి విడిగా జారిపడుతున్న పుష్పాలతో అలంకరించబడిన తలపాగులతో, తేనె కోరికతో మధుపురుషులు చుట్టూ తిరుగుతూ, మధురమైన ప్రేమతో తడబడే మృదువైన మాటలతో, మెరిసే నడుము బెల్టులు, సడలిన వస్త్రాలతో, మెరిసే నడుము అలంకారాలతో ఉన్న వారి వర్ణన.