ఏకతోఽపి తపో దాన క్రతు సుత్యాదికాః క్రియాః । ఏకతో విధివన్మాసో మాధవశ్చరితో మహాన్
ఒకవైపు తపస్సు, దానం, యజ్ఞాలు, సోమయాగాలు వంటి క్రియలు ఉంటే, మరోవైపు నియమంగా ఆచరించే మాధవ మాసం గొప్పది.
తస్య మాధవమాసస్య దినైకస్యాపి భూపతే । కృతం యత్సుకృతం తత్తే సర్వదానాధికం పురా
ఓ రాజా, మాధవ మాసంలో ఒక్క రోజు చేసిన పుణ్య కార్యం గతంలో చేసిన అన్ని దానాలకన్నా గొప్పది.
కారుణ్యేన దినైకస్య పుణ్యం దేహి ధరాపతే । నిరయే పచ్యమానేభ్యో దుఃఖితేభ్యో దయానిధే
ఓ భూమిపతి, నరకంలో బాధపడుతున్నవారికి, ఓ దయాసముద్రా, ఒక్క రోజు పుణ్యాన్ని కరుణతో ఇవ్వుము.
న దయాసదృశో ధర్మో న దయాసదృశం తపః । న దయాసదృశం దానం న దయాసదృశః సఖా
దయకు సమానమైన ధర్మం లేదు, దయకు సమానమైన తపస్సు లేదు, దయకు సమానమైన దానం లేదు, దయకు సమానమైన మిత్రుడు లేదు.
పుణ్యదః పుణ్యమాప్నోతి నరో లక్షగుణం సదా । కారుణ్యేన విశేషాత్తే ధర్మవృద్ధిస్తతో భవేత్
పుణ్యాన్ని ఇచ్చినవాడు లక్ష రెట్లు పుణ్యాన్ని పొందుతాడు. ముఖ్యంగా కరుణ వల్ల ధర్మం పెరుగుతుంది.
దుఃఖితానాం హి భూతానాం దుఃఖోద్ధర్త్తా నరో హి యః । స ఏవ సుకృతీ లోకే జ్ఞేయో నారాయణాంశజః
బాధపడుతున్న ప్రాణులకు బాధను తొలగించే వాడే నిజమైన సత్కార్యశీలి, నారాయణుని భాగమై ఈ లోకంలో ప్రసిద్ధి చెందుతాడు.
వైశాఖే మాసి పూర్ణాయాం స్నానదానాదికం త్వయా । యత్తీర్థే విహితం వీర సర్వాఘవినిషూదనమ్
వైశాఖ మాసపు పౌర్ణమి రోజున పవిత్ర తీర్థంలో నీవు చేసిన స్నానం, దానం, ఇతర క్రియలు అన్నీ పాపాలను నశింపజేస్తాయి.
తదేభ్యో దేహి విధివత్కృత్వా సాక్ష్యే హరిం ప్రభుమ్ । త్రివాచికం చ నిరయాద్యేనామీ స్వర్గమాప్నుయుః
హరి ప్రభువు సాక్షిగా, నియమంగా ఆచరించి, ఈ పుణ్యాలను వీరికి ఇవ్వుము. అప్పుడు ఈ మూడుసార్లు ప్రతిజ్ఞతో, వారు నరకం నుంచి స్వర్గానికి చేరుతారు.
కపోతార్థం స్వమాంసాని కారుణ్యేన పురా శిబిః । దత్వా దయానిధిః స్వర్గే రాజతే కీర్తివారిధిః
పూర్వం శిబి మహారాజు, పావురం కోసం తన మాంసాన్ని కరుణతో ఇచ్చాడు. ఆయన దయాసముద్రుడై, ఖ్యాతిసముద్రుడై స్వర్గంలో ప్రకాశిస్తున్నాడు.
దధీచిరపి రాజర్షిర్దత్వాస్థి చ యమాత్మనః । త్రైలోక్యకౌముదీం కీర్తిం లబ్ధవాన్స్వర్గమక్షయమ్
దధీచి మహర్షి కూడా తన ఎముకలను ఇచ్చి, మూడు లోకాలను ప్రకాశింపజేసే కీర్తిని, నశించని స్వర్గాన్ని పొందాడు.
సహస్రజిచ్చ రాజర్షిః ప్రాణానిష్టాన్మహాయశాః । బ్రాహ్మణార్థే పరిత్యజ్య గతో లోకాననుత్తమాన్
మహాప్రతిష్ఠ కలిగిన సహస్రజిత్ అనే రాజర్షి, బ్రాహ్మణుని కోసం తన ప్రాణాలను త్యాగం చేసి, అపూర్వమైన లోకాలను పొందాడు.
న స్వర్గే నాపవర్గేఽపి తత్సుఖం లభతే నరః । యదార్తజంతునిర్వ్వాణదానోత్థమితి నో మతిః
నరకస్థులకు ఉపశమనం కలిగించడంవల్ల కలిగే ఆనందం, స్వర్గంలో లేదా మోక్షంలో కూడా లభించదు — ఇదే మా నమ్మకం.
సర్వేషు దాతృజాతేషు పురా జాతోసి భూపతే । కర్మణానేన సంఖ్యాసు ధీర ధైర్యం నియోజ్య చ
ఓ రాజా, అన్ని దాతలలో నీవు పూర్వ జన్మలో జన్మించావు. ఈ కార్యంతో ధైర్యంగా, స్థిరంగా ఉండుము.
దృష్ట్వా తవధియం ధర్మ దయా దానం సునిశ్చలమ్ । అస్మాభిరపి తూత్సాహః క్రియతే ధర్మ్మవాదిభిః
నీ ధర్మం, దయ, దానం ఎంత అచంచలంగా ఉందో చూసి, మేము ధర్మాన్ని బోధించే వారమూ ఉత్సాహంతో సత్సంకల్పాలు చేయాలని ప్రేరణ పొందుతున్నాము.
యది తే రోచతే రాజన్న విలంబతయా తతః । తదేభ్యో దేహి తత్పుణ్యం యాతనాదుఃఖదాహకమ్
ఓ రాజా! నీకు ఇష్టమైతే ఆలస్యం చేయకుండా, ఈ ప్రాణులకు బాధను తొలగించే పుణ్యాన్ని ఇవ్వు.
ఇత్యుక్తః స తదా దేవం కృత్వా సాక్ష్యే గదాధరమ్ । తేభ్యస్త్రివాచికం పుణ్యం దయావాన్విధినా దదౌ
అలా చెప్పగానే, అతడు దయతో గదాధరుణ్ని సాక్షిగా పెట్టి, వారికి మూడు ఉపవాసాల పుణ్యాన్ని యథావిధిగా ఇచ్చాడు.
దత్తే మాధవమాసస్య తస్మిన్నేకదినోద్భవే । స్వకృతే జంతవో యామ్యయాతనాపరివర్జితాః
మాధవ మాసంలో ఆ ఒక్క రోజున ఇచ్చిన దానంతో, అతని చేత వల్ల, ఆ జంతువులు యముని యాతనల నుండి విముక్తులయ్యారు.
విమానవరమారూఢాః సర్వే తే త్రిదివం యయుః । ప్రణమంతః స్తువంతశ్చ పశ్యంతస్తం ప్రహర్షితాః
వారు అందరూ అద్భుతమైన విమానాలలో ఎక్కి, ఆనందంతో అతనిని చూస్తూ, నమస్కరిస్తూ, స్తుతిస్తూ స్వర్గానికి వెళ్లారు.
నృపేణ దత్తం తదవాప్య పుణ్యం వైశాఖమాసైకదినాభిజాతమ్ । సర్వే యయుస్తే నరకాద్విముక్తా దివం విమానాధిగతా హి చిత్రమ్
రాజు ఇచ్చిన, వైశాఖ మాసంలో ఒక్క రోజున కలిగిన ఆ పుణ్యాన్ని పొంది, అందరూ నరకం నుండి విముక్తులై, అద్భుతమైన విమానాల్లో స్వర్గానికి చేరుకున్నారు.
నూనం విచిత్రో భువి భూతవర్గః సంభూతభావో బహుధా విచిత్రః । తథా విచిత్రోఽఖిలకర్మయోగస్తత్కర్మశక్తిప్రచయో విచిత్రః
ఈ భూమిపై జీవుల సమూహం ఎంత విచిత్రంగా ఉందో, వాటి జననాలు ఎన్నో విధాలుగా ఉంటాయి. అలాగే, అన్ని కర్మలు, వాటి ఫలితాలు కూడా ఎంతో వైవిధ్యంగా ఉంటాయి.
సంస్తూయమానో మునిదేవసంఘైర్యస్తద్విశేషాధికలబ్ధపుణ్యః । పరం పదం యోగివరైరలభ్యం యయౌ జగన్నాథగణాభివంద్యః
మునులు, దేవతల సమూహాలు స్తుతించిన అతడు, ప్రత్యేకమైన పుణ్యాన్ని పొంది, మహాయోగులకు కూడా అందని పరమపదాన్ని చేరి, జగన్నాథుని సేవకులచే ఘనంగా పూజించబడ్డాడు.
ఇతి శ్రీపద్మపురాణే పాతాలఖండే వైశాఖమాసమాహాత్మ్యే । ద్వ్యుత్తరశతతమోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీపద్మపురాణంలో, పాతాళఖండంలో, వైశాఖ మాస మహాత్మ్యంలో, నూరవ రెండవ అధ్యాయం పూర్తయింది.
యమ ఉవాచ- ఏతన్మాధవమాసస్య సమాసాత్కించిదీరితమ్ । మాహాత్మ్యం పూర్ణిమాయాశ్చ విశేషాద్ద్విజసత్తమ
యముడు ఇలా అన్నాడు — మాధవ మాస మహాత్మ్యాన్ని, ముఖ్యంగా పూర్ణిమ విశేషాన్ని సంక్షిప్తంగా చెప్పాను, ఓ ఉత్తమ ద్విజుడా!
వైశాఖమాసే మధుసూదనస్య ప్రియం య ఏనం పఠతీతిహాసమ్ । స యాతి కృష్ణాలయమాశుపూతః కల్పాననేకానిహ మోదతే చ
వైశాఖ మాసంలో మధుసూదనుడికి ప్రియమైన ఈ ఇతిహాసాన్ని ఎవరు చదువుతారో, వారు త్వరగా పవిత్రులై, కృష్ణుని లోకానికి వెళ్లి, అక్కడ అనేక యుగాలు సుఖంగా ఉంటారు.
ధన్యం యశస్యమాయుష్యమిదం స్వస్త్యయనం మహత్ । స్వర్గ్యం శ్రీదం సౌమనస్యం ప్రశస్యమఘమర్షణమ్
ఇది ధన్యమైనది, కీర్తిని, ఆయుర్దాయాన్ని, శుభాన్ని ఇస్తుంది. స్వర్గప్రాప్తిని, శ్రీను, ఆనందాన్ని ఇస్తుంది. ఇది ప్రశంసనీయం, పాపాలను నశింపజేస్తుంది.
ఇదం మాధవమాసస్య మాహాత్మ్యం మాధవప్రియమ్ । చరిత్రం భూపతేస్తస్య సంవాదం చావయోరపి
ఇది మాధవ మాస మహాత్మ్యం, మాధవునికి ప్రియమైనది, ఆ రాజుని చరిత్ర, మన ఇద్దరి సంభాషణ కూడా.
శ్రుత్వా పఠిత్వా విధివదనుమోద్య మనఃప్రియమ్ । భవేద్భక్తిర్భగవతి యయా స్యాత్పాపసంక్షయః
ఇది వినిపించి, చదివి, యథావిధిగా ఆనందంగా ఆమోదిస్తే, భగవంతునికి భక్తి కలుగుతుంది. దాంతో పాపాలు నశిస్తాయి.
అథ గచ్ఛ మహీదేవ దేవలోకాద్యథేచ్ఛయా । నిపాత్య భువి వైదేహం రుదంత్యద్యాపి బాంధవాః
ఇప్పుడు, ఓ భూపాలకా! నీ ఇష్టానుసారం దేవలోకానికి వెళ్ళు. భూమిపై శరీరాన్ని విడిచిన తర్వాత, నీ బంధువులు ఇప్పటికీ ఏడుస్తున్నారు.
విలప్యమానైరపి బంధుభిస్తైర్న యావదగ్నౌ తవ తచ్ఛరీరమ్ । ప్రక్షిప్యతే హంత జవైర్న తావద్యాహి స్వయం సుప్త ఇవ ప్రబుద్ధః
నీ బంధువులు ఎంతగా విలపించినా, నీ శరీరాన్ని అగ్నిలో పెట్టేవరకు, నీవు నిద్రలేచినట్టు త్వరగా వెళ్ళిపోకూడదు.
మమప్రసాదాదిహ పుణ్యయోగః శ్రుతో యథావత్తమిమం విధేహి । విధానతో వై సమయే సమంతే సమాగమోంఽతే భవితా సురైశ్చ
నా అనుగ్రహంతో, ఇక్కడ పుణ్యయోగాన్ని యథావిధిగా వినావు. దాన్ని విధిగా నెరవేర్చు. సమయం వచ్చినప్పుడు, చివరికి దేవతలతో కలిసే అవకాశం కలుగుతుంది.