ఐశ్వర్యస్యాభిజాత్యస్య గుణానాం సుకృతస్య చ । సంతః ఫలం హి గణ్యంతే యద్భీతపరిరక్షణమ్
ధనం, ఉన్నత కులం, గుణాలు, పుణ్యఫలాల్లో, మంచి వారు పరిగణించేది భయపడే వారికి రక్షణ కల్పించడమే.
యద్యస్తి సుకృతం కించిన్మమ తేనైవ జంతవః । స్వర్గే గచ్ఛంతు ముక్తౌఘాః స్థానే తేషాం వసామ్యహమ్
నాకు ఏదైనా పుణ్యం ఉంటే, దాని వలన ఈ బంధనాల నుంచి విముక్తులైన జీవులు స్వర్గానికి పోయాలి. వారి స్థానంలో నేను ఉంటాను.
ఏవం భూపవచః శ్రుత్వా తస్య సత్యవతో హి తే । ధ్యాయంతః సత్యమౌదార్యమబ్రువంస్తే వచో నృపమ్
రాజు మాటలు విని, సత్యవంతులైన వారు అతని సత్యాన్ని, ఉదారతను ఆలోచించి, రాజును ఇలా ఉద్దేశించి పలికారు.
దూతా ఊచు- అనేన తవ కారుణ్యకర్మణా వచసా నృప । బభూవ వృద్ధిర్ధర్మస్య సంచితస్య విశేషతః
దూతలు అన్నారు— రాజా! నీ ఈ కరుణా కార్యం, మాటల వలన, ముఖ్యంగా నీ సేకరించిన ధర్మఫలం మరింత పెరిగింది.
స్నానం దానం జపో హోమస్తపో దేవార్చనాదికమ్ । కృతం యన్మాధవే మాసి తదనంతఫలం విదుః
స్నానం, దానం, జపం, హోమం, తపస్సు, దేవతార్చన మొదలైనవి మాధవ మాసంలో చేసినవి అనంత ఫలితాన్ని ఇస్తాయని తెలుసు.
స్వర్గే యజ్వా చ దాతా చ క్రీడతే త్రిదశైః సహ । వాపీషు హేమపద్మాసు కల్పవృక్షతలేఽపి చ
స్వర్గంలో యజ్ఞం చేసినవాడు, దానం చేసినవాడు దేవతలతో కలిసి, బంగారు పద్మాలతో ఉన్న చెరువుల్లో, కల్పవృక్షాల నీడలో ఆనందంగా విహరిస్తారు.
గీయమానో ముదం యాతి గీర్వాణరమణీగణైః । జలాన్నదానతో లోకం లభతే వారుణం శుభమ్
ఈ పాట పాడినప్పుడు దేవతా స్త్రీలు ఆనందంతో ఉప్పొంగుతారు. నీరు లేదా అన్నం దానం చేస్తే, మనిషి పవిత్రమైన వరుణ లోకాన్ని పొందుతాడు.
కులాని హేలయా సప్త సంతారయతి గోప్రదః । హయం దత్వా రవేర్లోకం యాతి విద్యాప్రదో నరః
ఒకడు గోవును నిర్లక్ష్యంగా అయినా దానం చేస్తే, తన వంశంలో ఏడు తరాలు పునీతులవుతాయి. గుర్రాన్ని దానం చేస్తే సూర్య లోకాన్ని, విద్యను దానం చేస్తే విద్యా లోకాన్ని పొందుతాడు.
బ్రహ్మలోకం తథా హేమదానాద్యాతి సురాలయే । యో దదాతి తథా కన్యాం విష్ణులోకం స గచ్ఛతి
బంగారం దానం చేస్తే బ్రహ్మ లోకాన్ని, దేవతల నివాసాన్ని పొందుతారు. అలాగే, కన్యను వివాహానికి ఇచ్చినవాడు విష్ణు లోకాన్ని చేరుతాడు.
మాధవేమాసి యః స్నాత్వా దత్వా సంపూజ్య మాధవమ్ । అవాప్య సకలాన్కామాన్ప్రయాతి పదమవ్యయమ్
మాధవ మాసంలో స్నానం చేసి, దానం చేసి, మాధవుని పూజించినవాడు అన్ని కోరికలు తీరిపోతూ, నశించని స్థానం పొందుతాడు.
ఏకతోఽపి తపో దాన క్రతు సుత్యాదికాః క్రియాః । ఏకతో విధివన్మాసో మాధవశ్చరితో మహాన్
ఒకవైపు తపస్సు, దానం, యజ్ఞాలు, సోమయాగాలు వంటి క్రియలు ఉంటే, మరోవైపు నియమంగా ఆచరించే మాధవ మాసం గొప్పది.
తస్య మాధవమాసస్య దినైకస్యాపి భూపతే । కృతం యత్సుకృతం తత్తే సర్వదానాధికం పురా
ఓ రాజా, మాధవ మాసంలో ఒక్క రోజు చేసిన పుణ్య కార్యం గతంలో చేసిన అన్ని దానాలకన్నా గొప్పది.
కారుణ్యేన దినైకస్య పుణ్యం దేహి ధరాపతే । నిరయే పచ్యమానేభ్యో దుఃఖితేభ్యో దయానిధే
ఓ భూమిపతి, నరకంలో బాధపడుతున్నవారికి, ఓ దయాసముద్రా, ఒక్క రోజు పుణ్యాన్ని కరుణతో ఇవ్వుము.
న దయాసదృశో ధర్మో న దయాసదృశం తపః । న దయాసదృశం దానం న దయాసదృశః సఖా
దయకు సమానమైన ధర్మం లేదు, దయకు సమానమైన తపస్సు లేదు, దయకు సమానమైన దానం లేదు, దయకు సమానమైన మిత్రుడు లేదు.
పుణ్యదః పుణ్యమాప్నోతి నరో లక్షగుణం సదా । కారుణ్యేన విశేషాత్తే ధర్మవృద్ధిస్తతో భవేత్
పుణ్యాన్ని ఇచ్చినవాడు లక్ష రెట్లు పుణ్యాన్ని పొందుతాడు. ముఖ్యంగా కరుణ వల్ల ధర్మం పెరుగుతుంది.
దుఃఖితానాం హి భూతానాం దుఃఖోద్ధర్త్తా నరో హి యః । స ఏవ సుకృతీ లోకే జ్ఞేయో నారాయణాంశజః
బాధపడుతున్న ప్రాణులకు బాధను తొలగించే వాడే నిజమైన సత్కార్యశీలి, నారాయణుని భాగమై ఈ లోకంలో ప్రసిద్ధి చెందుతాడు.
వైశాఖే మాసి పూర్ణాయాం స్నానదానాదికం త్వయా । యత్తీర్థే విహితం వీర సర్వాఘవినిషూదనమ్
వైశాఖ మాసపు పౌర్ణమి రోజున పవిత్ర తీర్థంలో నీవు చేసిన స్నానం, దానం, ఇతర క్రియలు అన్నీ పాపాలను నశింపజేస్తాయి.
తదేభ్యో దేహి విధివత్కృత్వా సాక్ష్యే హరిం ప్రభుమ్ । త్రివాచికం చ నిరయాద్యేనామీ స్వర్గమాప్నుయుః
హరి ప్రభువు సాక్షిగా, నియమంగా ఆచరించి, ఈ పుణ్యాలను వీరికి ఇవ్వుము. అప్పుడు ఈ మూడుసార్లు ప్రతిజ్ఞతో, వారు నరకం నుంచి స్వర్గానికి చేరుతారు.
కపోతార్థం స్వమాంసాని కారుణ్యేన పురా శిబిః । దత్వా దయానిధిః స్వర్గే రాజతే కీర్తివారిధిః
పూర్వం శిబి మహారాజు, పావురం కోసం తన మాంసాన్ని కరుణతో ఇచ్చాడు. ఆయన దయాసముద్రుడై, ఖ్యాతిసముద్రుడై స్వర్గంలో ప్రకాశిస్తున్నాడు.
దధీచిరపి రాజర్షిర్దత్వాస్థి చ యమాత్మనః । త్రైలోక్యకౌముదీం కీర్తిం లబ్ధవాన్స్వర్గమక్షయమ్
దధీచి మహర్షి కూడా తన ఎముకలను ఇచ్చి, మూడు లోకాలను ప్రకాశింపజేసే కీర్తిని, నశించని స్వర్గాన్ని పొందాడు.
సహస్రజిచ్చ రాజర్షిః ప్రాణానిష్టాన్మహాయశాః । బ్రాహ్మణార్థే పరిత్యజ్య గతో లోకాననుత్తమాన్
మహాప్రతిష్ఠ కలిగిన సహస్రజిత్ అనే రాజర్షి, బ్రాహ్మణుని కోసం తన ప్రాణాలను త్యాగం చేసి, అపూర్వమైన లోకాలను పొందాడు.
న స్వర్గే నాపవర్గేఽపి తత్సుఖం లభతే నరః । యదార్తజంతునిర్వ్వాణదానోత్థమితి నో మతిః
నరకస్థులకు ఉపశమనం కలిగించడంవల్ల కలిగే ఆనందం, స్వర్గంలో లేదా మోక్షంలో కూడా లభించదు — ఇదే మా నమ్మకం.
సర్వేషు దాతృజాతేషు పురా జాతోసి భూపతే । కర్మణానేన సంఖ్యాసు ధీర ధైర్యం నియోజ్య చ
ఓ రాజా, అన్ని దాతలలో నీవు పూర్వ జన్మలో జన్మించావు. ఈ కార్యంతో ధైర్యంగా, స్థిరంగా ఉండుము.
దృష్ట్వా తవధియం ధర్మ దయా దానం సునిశ్చలమ్ । అస్మాభిరపి తూత్సాహః క్రియతే ధర్మ్మవాదిభిః
నీ ధర్మం, దయ, దానం ఎంత అచంచలంగా ఉందో చూసి, మేము ధర్మాన్ని బోధించే వారమూ ఉత్సాహంతో సత్సంకల్పాలు చేయాలని ప్రేరణ పొందుతున్నాము.
యది తే రోచతే రాజన్న విలంబతయా తతః । తదేభ్యో దేహి తత్పుణ్యం యాతనాదుఃఖదాహకమ్
ఓ రాజా! నీకు ఇష్టమైతే ఆలస్యం చేయకుండా, ఈ ప్రాణులకు బాధను తొలగించే పుణ్యాన్ని ఇవ్వు.
ఇత్యుక్తః స తదా దేవం కృత్వా సాక్ష్యే గదాధరమ్ । తేభ్యస్త్రివాచికం పుణ్యం దయావాన్విధినా దదౌ
అలా చెప్పగానే, అతడు దయతో గదాధరుణ్ని సాక్షిగా పెట్టి, వారికి మూడు ఉపవాసాల పుణ్యాన్ని యథావిధిగా ఇచ్చాడు.
దత్తే మాధవమాసస్య తస్మిన్నేకదినోద్భవే । స్వకృతే జంతవో యామ్యయాతనాపరివర్జితాః
మాధవ మాసంలో ఆ ఒక్క రోజున ఇచ్చిన దానంతో, అతని చేత వల్ల, ఆ జంతువులు యముని యాతనల నుండి విముక్తులయ్యారు.
విమానవరమారూఢాః సర్వే తే త్రిదివం యయుః । ప్రణమంతః స్తువంతశ్చ పశ్యంతస్తం ప్రహర్షితాః
వారు అందరూ అద్భుతమైన విమానాలలో ఎక్కి, ఆనందంతో అతనిని చూస్తూ, నమస్కరిస్తూ, స్తుతిస్తూ స్వర్గానికి వెళ్లారు.
నృపేణ దత్తం తదవాప్య పుణ్యం వైశాఖమాసైకదినాభిజాతమ్ । సర్వే యయుస్తే నరకాద్విముక్తా దివం విమానాధిగతా హి చిత్రమ్
రాజు ఇచ్చిన, వైశాఖ మాసంలో ఒక్క రోజున కలిగిన ఆ పుణ్యాన్ని పొంది, అందరూ నరకం నుండి విముక్తులై, అద్భుతమైన విమానాల్లో స్వర్గానికి చేరుకున్నారు.
నూనం విచిత్రో భువి భూతవర్గః సంభూతభావో బహుధా విచిత్రః । తథా విచిత్రోఽఖిలకర్మయోగస్తత్కర్మశక్తిప్రచయో విచిత్రః
ఈ భూమిపై జీవుల సమూహం ఎంత విచిత్రంగా ఉందో, వాటి జననాలు ఎన్నో విధాలుగా ఉంటాయి. అలాగే, అన్ని కర్మలు, వాటి ఫలితాలు కూడా ఎంతో వైవిధ్యంగా ఉంటాయి.