స్వకర్మైవోపజీవంతి మోహస్థానం న విద్యతే । యైర్న దత్తం న చ హుతం తీర్థే స్నానం న వా కృతమ్
వారు తమ కర్మఫలంతోనే జీవిస్తున్నారు; అక్కడ మాయకు స్థానం లేదు. ఎవరు దానం చేయలేదు, హవనం చేయలేదు, తీర్థాలలో స్నానం చేయలేదు,
పునర్నోపకృతం భక్త్యా సుకృతం న కృతం పరమ్ । నేష్టం న తప్తం నో జప్తం యైర్న హృష్టతయా నృప
భక్తితో ఇతరులకు ఉపకారం చేయలేదు, గొప్ప పుణ్య కార్యాలు చేయలేదు, ఇష్టార్చన చేయలేదు, తపస్సు చేయలేదు, ఆనందంగా జపం చేయలేదు, ఓ రాజా,
పరస్మిన్నిహ ఘోరేషు పచ్యంతే నిరయేషు తే । దుఃశీలా యే దురాచారా విహారాహారనిందితాః
అలాంటి వారు ఈ భయంకరమైన నరకాల్లో ఉడికిపోతారు. చెడు ప్రవర్తన కలవారు, చెడు అలవాట్లు ఉన్నవారు, భోజనంలో, వినోదంలో తప్పు చేసే వారు,
పరాపకారిణః పాపకారిణో దుర్విహారిణః । విదారిణో హి మర్మోక్త్యా పాపాః పరహృదాం హి యే
ఇతరులకు హాని చేసే వారు, పాపకార్యాలు చేసే వారు, చెడు అలవాట్లు ఉన్నవారు, కఠినమైన మాటలతో హృదయాన్ని బాధించే వారు, ఇతరుల మనసులో పాపంగా ఉండేవారు,
నిరయే తే విపచ్యంతే యే పరస్త్రీవిహారిణః । ఏహి నూనం మహీపాల గచ్ఛామో హరిమందిరమ్
ఇతరుల భార్యలతో సంబంధం పెట్టుకునేవారు నరకంలో ఉడికిపోతారు. రా మహారాజా, మనం హరి ఆలయానికి వెళ్ళుదాం.
న తే పుణ్యవతా యుక్తమిహస్థా తు మతః పరమ్ । రాజోవాచ- యద్యహం సుకృతీ దూతాః కస్మాదస్మిన్మహాభయే
పుణ్యశీలులు ఇక్కడ ఉండడం సరికాదు, ఇదే శ్రేష్ఠమైన అభిప్రాయం. రాజు అన్నాడు— నేను పుణ్యవంతుడైతే, ఓ దూతలారా, ఈ మహా భయంకరమైన మార్గంలో నన్నెందుకు తీసుకెళ్తున్నారు,
నారకే పథి వా నీతః కిం వా మే సుకృతం పరమ్ । మయాపి న కృతం తాదృక్సుకృతం కామశాలినా
లేక నరక మార్గంలో నన్నెందుకు తీసుకెళ్తున్నారు? నేను ఏ గొప్ప పుణ్యం చేసాను? కామానికి లోనై, నేను కూడా అలాంటి గొప్ప పనులు చేయలేదు.
కథం పురి హరేర్గంతా సంశయానోఽహమస్మి వై । దూతా ఊచు- సుకృతం న కృతం సత్యం త్వయా కామవశాత్మనా
హరి నగరానికి నేను ఎలా వెళ్ళగలను? నాకు సందేహమే. దూతలు చెప్పారు— నిజమే, నీవు కామానికి లోనై పుణ్యకార్యాలు చేయలేదు.
నేష్టం యజ్ఞైర్న వా యజ్ఞావశిష్టం భవతాశితమ్ । కింతు మాధవమాసే యద్విధినా వత్సరత్రయమ్
యజ్ఞాల్లో సమర్పించినదీ, యజ్ఞం మిగిలినదీ నీవు తినినదీ నాకు ఇష్టమవ్వదు. కానీ మాధవ మాసంలో మూడు సంవత్సరాలు నియమంగా చేసినదే నాకు ప్రీతికరం.
ప్రాతః స్నాత్వా గురువచః ప్రేరితేన పురా త్వయా । భక్త్యా సంపూజితో విష్ణుర్విశ్వేశో మధుసూదనః
నీవు ఉదయాన్నే స్నానం చేసి, గురువు చెప్పినట్లు భక్తితో విశ్వేశ్వరుడు అయిన మధుసూదనుడు, విష్ణువును పూజించావు.
మహాపాపాతిపాపౌఘ నిహంతా భక్తవత్సలః । సర్వధర్మైకసారేణ తేనైకేన నరేశ్వర
భక్తులను ఎంతో ప్రేమించే ఆయన, ఎంతటి ఘోరమైన పాపాలనైనా నాశనం చేస్తాడు. రాజా! అన్ని ధర్మాల సారమైన ఆ ఒక్క కార్యంతోనే ఇది సాధ్యం.
నీయతే పుణ్యభవనం పూజ్యమానో మరుద్గణైః । మహతామపి పాపానాం నిహంతా మాధవోఽర్చితః
మరుద్గణులు పూజిస్తూ, అతడిని పుణ్యలోకానికి తీసుకెళ్తారు. మాధవుడిని పూజిస్తే, గొప్పవారి పాపాలనైనా ఆయన తొలగిస్తాడు.
తథైవ మాధవో మాసో మర్త్యానాం విధినోదితః । యథైవ విస్ఫులింగేన జ్వాల్యతే తృణసంచయః
అలాగే మాధవ మాసం మానవులకు నియమించినది. అది పొయ్యలోని పొయ్యిలాంటి పాపాలను ఒక్క చిన్ని నిప్పురవ్వ తగిలినట్టు కాల్చేస్తుంది.
ప్రాతఃస్నానేన వైశాఖే తథాఘౌఘోఽపి దహ్యతే । తావద్వపుషి పాపాని ప్రభవంతి మహాన్త్యపి
వైశాఖ మాసంలో ఉదయాన్నే స్నానం చేస్తే, పాపాల గుంపు కూడా అలాగే కాలిపోతుంది. అప్పటివరకు ఎంతటి పెద్ద పాపాలైనా శరీరంలో ఉంటాయి.
యావన్న మాధవే మాసి తీర్థే మజ్జతి చోషసి । వైశాఖే మాసి యో యుక్తో యథోక్తనియమైర్నరః
మాధవ మాసంలో తీర్థంలో స్నానం చేయకపోతే పాపాలు ఉంటాయి. కానీ వైశాఖ మాసంలో నియమాలు పాటిస్తూ స్నానం చేసినవాడు—
హరిభక్త్యైవ పాపౌఘైర్ముక్తోఽచ్యుతగృహం వ్రజేత్ । ఆజన్మనో హి సుకృతం యత్త్వయా న పురా కృతమ్
హరిభక్తితో పాపాల భారాన్ని విడిచిపట్టి, అచ్యుతుని గృహానికి చేరుకుంటాడు. జన్మనుంచి నీవు చేయని శుభకార్యాలు కూడా—
తేన త్వం నిరయస్థానమార్గం నీతో నరేశ్వర । అథ భూమిపతే తూర్ణమస్మాభిస్తు మరుద్గణైః
అవి చేయకపోవడం వల్ల, రాజా! నీవు నరక మార్గంలోకి నడిపించబడ్డావు. కానీ భూమిపతి! ఇప్పుడు మేము, మరుద్గణులతో కలిసి త్వరగా—
స్తూయమానో విమానేన గచ్ఛ గోవిందమందిరమ్
పూజలు అందుకుంటూ, విమానంలో ఎక్కి, గోవిందుని మందిరానికి వెళ్ళు.
ఇతి శ్రీపద్మపురాణే పాతాలఖండే వైశాఖమాసమాహాత్మ్యే । ఏకోత్తరశతతమోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీపద్మపురాణంలో, పాతాళఖండంలో, వైశాఖ మాస మహత్యంలో, నూట ఒకటవ అధ్యాయం ముగిసింది.
యమ ఉవాచ- తతస్తు కరుణావార్ధిస్తేషాం శోకేన పీడితః । భూపతిః శ్రీహరేర్దూతాన్వినయేనాహ వాడవ
యముడు ఇలా అన్నాడు— అప్పుడు వారి దుఃఖంతో బాధపడి, దయతో నిండిన రాజు, వినయంగా శ్రీహరి దూతలను ఇలా అడిగాడు, వాడవా!
ఐశ్వర్యస్యాభిజాత్యస్య గుణానాం సుకృతస్య చ । సంతః ఫలం హి గణ్యంతే యద్భీతపరిరక్షణమ్
ధనం, ఉన్నత కులం, గుణాలు, పుణ్యఫలాల్లో, మంచి వారు పరిగణించేది భయపడే వారికి రక్షణ కల్పించడమే.
యద్యస్తి సుకృతం కించిన్మమ తేనైవ జంతవః । స్వర్గే గచ్ఛంతు ముక్తౌఘాః స్థానే తేషాం వసామ్యహమ్
నాకు ఏదైనా పుణ్యం ఉంటే, దాని వలన ఈ బంధనాల నుంచి విముక్తులైన జీవులు స్వర్గానికి పోయాలి. వారి స్థానంలో నేను ఉంటాను.
ఏవం భూపవచః శ్రుత్వా తస్య సత్యవతో హి తే । ధ్యాయంతః సత్యమౌదార్యమబ్రువంస్తే వచో నృపమ్
రాజు మాటలు విని, సత్యవంతులైన వారు అతని సత్యాన్ని, ఉదారతను ఆలోచించి, రాజును ఇలా ఉద్దేశించి పలికారు.
దూతా ఊచు- అనేన తవ కారుణ్యకర్మణా వచసా నృప । బభూవ వృద్ధిర్ధర్మస్య సంచితస్య విశేషతః
దూతలు అన్నారు— రాజా! నీ ఈ కరుణా కార్యం, మాటల వలన, ముఖ్యంగా నీ సేకరించిన ధర్మఫలం మరింత పెరిగింది.
స్నానం దానం జపో హోమస్తపో దేవార్చనాదికమ్ । కృతం యన్మాధవే మాసి తదనంతఫలం విదుః
స్నానం, దానం, జపం, హోమం, తపస్సు, దేవతార్చన మొదలైనవి మాధవ మాసంలో చేసినవి అనంత ఫలితాన్ని ఇస్తాయని తెలుసు.
స్వర్గే యజ్వా చ దాతా చ క్రీడతే త్రిదశైః సహ । వాపీషు హేమపద్మాసు కల్పవృక్షతలేఽపి చ
స్వర్గంలో యజ్ఞం చేసినవాడు, దానం చేసినవాడు దేవతలతో కలిసి, బంగారు పద్మాలతో ఉన్న చెరువుల్లో, కల్పవృక్షాల నీడలో ఆనందంగా విహరిస్తారు.
గీయమానో ముదం యాతి గీర్వాణరమణీగణైః । జలాన్నదానతో లోకం లభతే వారుణం శుభమ్
ఈ పాట పాడినప్పుడు దేవతా స్త్రీలు ఆనందంతో ఉప్పొంగుతారు. నీరు లేదా అన్నం దానం చేస్తే, మనిషి పవిత్రమైన వరుణ లోకాన్ని పొందుతాడు.
కులాని హేలయా సప్త సంతారయతి గోప్రదః । హయం దత్వా రవేర్లోకం యాతి విద్యాప్రదో నరః
ఒకడు గోవును నిర్లక్ష్యంగా అయినా దానం చేస్తే, తన వంశంలో ఏడు తరాలు పునీతులవుతాయి. గుర్రాన్ని దానం చేస్తే సూర్య లోకాన్ని, విద్యను దానం చేస్తే విద్యా లోకాన్ని పొందుతాడు.
బ్రహ్మలోకం తథా హేమదానాద్యాతి సురాలయే । యో దదాతి తథా కన్యాం విష్ణులోకం స గచ్ఛతి
బంగారం దానం చేస్తే బ్రహ్మ లోకాన్ని, దేవతల నివాసాన్ని పొందుతారు. అలాగే, కన్యను వివాహానికి ఇచ్చినవాడు విష్ణు లోకాన్ని చేరుతాడు.
మాధవేమాసి యః స్నాత్వా దత్వా సంపూజ్య మాధవమ్ । అవాప్య సకలాన్కామాన్ప్రయాతి పదమవ్యయమ్
మాధవ మాసంలో స్నానం చేసి, దానం చేసి, మాధవుని పూజించినవాడు అన్ని కోరికలు తీరిపోతూ, నశించని స్థానం పొందుతాడు.