స్వబలేనాపి తస్యైవ కంపితా నాడికా క్షణమ్ । కామకండూర్భవేద్రాజన్సర్వేషాం ప్రాణినాం కిల
స్వంత శక్తితోనే ఆ నాడి ఒక క్షణం కంపిస్తుంది. రాజా! కామవాసన వల్ల కలిగే మంట ప్రతి జీవిలోనూ తప్పకుండా వస్తుంది.
నరస్య స్ఫుటతే లిగం నార్యా యోనిశ్చ భూపతే । స్త్రీనరౌ చ ప్రమత్తౌ తౌ గచ్ఛతః సంగమం తతః
పురుషుని లింగం, స్త్రీ యోని రెండూ ఉల్లాసంతో ఉప్పొంగుతాయి. రాజా! ఇద్దరూ మత్తులో కలిసిపోతారు.
కాయేన కాయం సంఘృష్య మైథునేన హి జాయతే । క్షణమాత్రం సుఖం తత్ర పునః కండూశ్చ తాదృశీ
ఒకరి శరీరాన్ని మరొకరి శరీరానికి రుద్దుతూ సంయోగం జరుగుతుంది. అక్కడ కేవలం క్షణకాలం ఆనందం ఉంటుంది, వెంటనే మళ్ళీ అదే మంట మొదలవుతుంది.
సర్వత్ర దృశ్యతే వీర భావ ఏవంవిధః కిల । విరసః పరిపాకోఽయం విషయస్య న సంశయః
ప్రతిచోటా ఇలాంటి స్థితి కనిపిస్తుంది, వీరా! ఇంద్రియ సుఖానికి చివర్లో రుచి మిగలదు, ఇది సందేహమే లేదు.
ధర్మ ఏవ పునః శ్రేయాన్విధినా సమనుష్ఠితః । ధైర్యమాలంబ్య చ తతో ధర్మమేవ సమాచర
ధర్మాన్ని నియమానుసారం ఆచరించడమే మేలైనది. ధైర్యంగా ఉండి, నీవు ఎప్పుడూ ధర్మాన్నే ఆచరించు.
శ్వాస ఏష చపలః క్షణమధ్యే యో గతాగత శతాని విధత్తే । జీవితం తనుభృతాం తదధీనం కః సమాచరతి ధర్మవిలంబమ్
ఈ ఊపిరి చాలా చంచలంగా, ఒక్క క్షణంలో వందసార్లు లోపలికి వెలుపలికి పోతుంది. జీవుల ప్రాణం దానిపైనే ఆధారపడి ఉంది. మరి ధర్మాన్ని ఆలస్యం చేయడంలో ఎవరికీ ప్రయోజనం లేదు.
దశమీమపి యాతస్య చేతో నాద్యాపి భూపతే । విషయేభ్యో నిషిద్ధేభ్యో హాహా న విరమేచ్చలమ్
పది పదుల వయస్సు వచ్చినా, రాజా! మనస్సు నిషిద్ధ విషయాల పట్ల ఆగదు. హాయ్! అది ఇంకా చంచలంగానే ఉంటుంది.
న జాతుకామః కామానాముపభోగేన శామ్యతి । హవిషా కృష్ణవర్త్మేవ భూయ ఏవాభివర్ద్ధతే
కామాన్ని అనుభవంతో ఎప్పుడూ తీరదు. నెయ్యి పోసిన అగ్ని ఎలా పెరుగుతుందో, అదేలా అది మరింత పెరుగుతుంది.
పుంశ్చల్యాపహృతం చిత్తం కశ్చాన్యో మోచితుం క్షమః । ఆత్మారామేశ్వరమృతే భగవంతం చ మాధవమ్
ఒక వేశ్య మనసును అపహరించినప్పుడు, ఆత్మలో ఆనందించే భగవంతుడు, మాధవుడు తప్ప మరెవ్వరూ దాన్ని విడిపించలేరు.
తస్మాత్సర్వం నిష్ఫలత్వం ప్రయాతం కామకశ్మలాత్ । వయస్తేఽప్యధునా భూప సమాచర హితం నిజమ్
కాబట్టి, కామదోషం వల్ల అన్నీ ఫలహీనమవుతాయి. రాజా! ఇప్పుడు నీవు నీకు మేలు చేసే పనులు చేయు.
వదామ్యహం తవ నృపహితం సర్వోత్తమోత్తమమ్ । పురోహితో యతస్తేఽహం సదసత్కర్మభాగపి
రాజా! నీకు మేలు చేసే అత్యుత్తమమైన విషయాన్ని నేను చెబుతున్నాను. నీ పురోహితుడిగా, మంచి చెడు పనుల్లో నేను కూడా భాగస్వామినే.
ఏకతః సర్వపుణ్యాని పాపనాశాయ పాపినామ్ । ఏకతో మాధవే మాసో మాధవస్యప్రియః సదా
ఒకవైపు పాపులను పాపాలనుండి విడిపించేందుకు అన్నీ పుణ్యాలు ఉన్నా, మరొకవైపు మాధవునికి ప్రియమైన మాధవమాసం ఉంది.
బ్రహ్మహత్యా సురాపానం స్తేయం గుర్వంగనాగమః । మహాంతి పాతకాన్యేవ కీర్తితాని మునీశ్వరైః
బ్రాహ్మణ హత్య, మద్యం సేవించడం, దొంగతనం, గురుపత్నిని చేరడం — ఇవన్నీ మహా పాపాలుగా మునులు చెప్పారు.
తత్ర యన్మనసా కాయే వ్రతేనాపి కృతం నరైః । నాశయేన్మాధవో మాసః సర్వం పాపతమో మహత్
మనసుతో, శరీరంతో, వ్రతంతో చేసిన పాపాలన్నింటినీ మాధవమాసం పూర్తిగా నాశనం చేస్తుంది.
దివాకర ఇవ ధ్వాంతం నాశయేన్నృపసర్వశః । తథా శ్రీ మాధవోమాసస్తమాచర విధానతః
సూర్యుడు చీకటిని ఎలా పోగొట్టాడో, రాజా! అలాగే శ్రీమాధవమాసం కూడా పాపాలను పోగొడుతుంది. కాబట్టి, నియమానుసారం ఆ మాసాన్ని ఆచరించు.
ఆజన్మనోఽపి విహితాని మహాంతి రాజన్ఘోరాణి తాని దురితాని విహాయ మర్త్యాః । వైశాఖమాసవిహితాచరణప్రభావ పుణ్యేన తే హరిపురం ముదితా లభంతే
పుట్టినప్పటి నుండి చేసిన ఎంతటి ఘోరమైన పాపాలైనా, రాజా! మానవులు వాటిని వదిలిపెడతారు. వైశాఖ మాసాన్ని నియమంగా ఆచరించడం వల్ల కలిగే పుణ్యంతో, వారు ఆనందంగా హరిలోకాన్ని పొందుతారు.
యద్యేకమపి వైశాఖమాచరంతి విధానతః । భావతః పాపినోఽప్యంతే ప్రయాంతి హరిమందిరమ్
ఎవరైనా ఒక్కరు అయినా వైశాఖ మాసాన్ని నియమంగా ఆచరిస్తే, వారు పాపులు అయినా చివరికి హరిలోకాన్ని చేరుతారు.
తస్మాత్త్వమపి రాజేంద్ర మాసేఽస్మిన్మాధవేధునా । ప్రాతఃస్నాత్వా విధానేన సమర్చయ మధుద్విషమ్
కాబట్టి, రాజేంద్రా! ఈ మాధవమాసంలో, ఉదయాన్నే స్నానం చేసి, నియమానుసారం మధుద్విష్ణువును పూజించు.
తండులస్య యథా చర్మ యథా తామ్రస్య కాలిమా । నశ్యంతి క్రియయా వీర పురుషస్య తథా మలః
వీరా, బియ్యం పొట్టు ఎలా తొలగిపోతుందో, రాగి మీద మలినం ఎలా పోతుందో, మనిషిలోని మలినతలు కూడా ప్రయత్నంతోనే పోతాయి.
జీవస్య తండులస్యేవ సహజోఽపి మలో మహాన్ । నశ్యత్యేవ న సందేహస్తస్మాత్కర్మోదితం కురు
ప్రాణికి సహజంగా ఉండే పెద్ద మలినత కూడా బియ్యంలో మలినం లాగానే తప్పక పోతుంది — దీనిలో ఎలాంటి సందేహం లేదు. అందుకే, నీవు కర్మలను నిబంధనల ప్రకారం చేయాలి.
ఇతి శ్రీపద్మపురాణే పాతాలఖండే వైశాఖమాహాత్మ్యే నవనవతితమోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీపద్మపురాణంలో పాతాళఖండంలో వైశాఖమాస మహిమను వివరించే తొంభై తొమ్మిదవ అధ్యాయం ముగిసింది.
శ్రీరాజోవాచ- క్షీరోదజలతుల్యాభిః శీతలామలదృష్టిభిః । తథ్యాభిశ్చ విచిత్రాభిస్త్వయా గీర్భిః ప్రబోధితః
రాజు ఇలా అన్నాడు — నీ మాటలు పాలసముద్రపు నీటిలా చల్లగా, నిర్మలంగా, నిజాయితీగా, విచిత్రంగా ఉన్నాయి. వాటివల్ల నేను మేలుకున్నాను.
అసాగరోత్థం పీయూషమద్రవ్యం వ్యసనౌషధమ్ । త్వయాహం పాయితః సౌమ్య భవరోగనివారణమ్
సముద్రంలో పుట్టని అమృతాన్ని, బాధలకు ఔషధాన్ని, భవబాధను పోగొట్టే పదార్థాన్ని నీవు నాకు పానంచేయించావు, ఓ మృదువైనవాడా!
హర్షప్రదో నృణాం పాపహానికృజ్జీవనౌషధమ్ । జరామృత్యుహరో విప్ర సద్భిః కిల సమాగమః
మంచి వారి సాంగత్యం ప్రజలకు ఆనందాన్ని ఇస్తుంది, పాపాలను తొలగిస్తుంది, జీవనౌషధాన్ని అందిస్తుంది, వృద్ధాప్యం మరణాన్ని పోగొడుతుంది — ఇదే మేధావులు చెబుతారు, బ్రాహ్మణా!
యాని యాని దురాపాని వాంఛితాని మహీతలే । ప్రాప్యంతే తాని తాన్యేవ సాధూనామేవ సంగమాత్
ఈ భూమిపై ఎంత అరుదైన, కోరుకున్న వస్తువులైనా, అవన్నీ సద్గుణుల సాంగత్యంతోనే లభిస్తాయి.
యః స్నాతః పాపహరయా సాధుసంగమ గంగయా । కిం తస్య దానైః కిం తీర్థైః కిం తపోభిః కిమధ్వరైః
పాపాలను పోగొట్టే సద్గుణుల సాంగత్యరూప గంగానదిలో స్నానం చేసినవాడికి దానం, తీర్థయాత్ర, తపస్సు, యజ్ఞాలు అవసరం ఏమిటి?
నిమజ్జ్యోన్మజ్జతాన్నౄణాం భవాబ్ధౌ పరమాయనమ్ । సంతో ధర్మవిదః శాంతా నౌర్దృఢే వాప్సుమజ్జతామ్
భవసాగరంలో మునిగిపోతున్నవారికి ధర్మాన్ని తెలిసిన శాంత స్వభావం గల సద్గుణులు, బలమైన పడవలా, పరమాశ్రయం అవుతారు.
యో మే భావఃపురా హ్యాసీత్కామైకసుఖలాలసః । దర్శనాద్వచనాత్తేఽద్య విపరీతోఽభవద్విభో
ప్రభూ! ఇంతకుముందు నా మనసు కేవలం కామసుఖాల్లోనే ఆనందించేది. నీ దర్శనం, నీ మాటల వల్ల అది పూర్తిగా మారిపోయింది.
ఏకజన్మసుఖస్యార్థే సహస్రాణి విలోపయేత్ । ప్రాజ్ఞో జన్మసహస్రాణి సంచినోత్యేకజన్మనా
ఒక జన్మలో సుఖం కోసం తెలివైనవాడు వేల జన్మలను త్యజిస్తాడు; అలాగే ఒక్క జన్మతోనే వేల జన్మలకు ఫలితాన్ని కూడగడతాడు.
హాహా కామరసాస్వాద సుఖలాలసచేతసా । మయా మూఢేన న కృతం కించిదాత్మహితం ద్విజ
హాయ్! కామరసంలో మునిగి, సుఖాన్ని కోరుతూ, నేను మూర్ఖుడిలా నా స్వహితానికి ఏమాత్రం ప్రయోజనం చేసే పని చేయలేదు, ద్విజుడా!