యం ప్రాప్యాతిపవిత్రాణి పంచగవ్యహవీంషి చ । అశుచిత్వం క్షణం యాంతి కోఽన్య స్యాదశుచిస్తతః
ఎంత పవిత్రమైన పంచగవ్యాలు అయినా, కామం తాకినప్పుడు క్షణం పాటు అపవిత్రమవుతాయి. మరి, ఇంకెవరు అపవిత్రుడవుతారు?
జిఘ్రన్నపి స్వదుర్గంధం పశ్యన్నపి మలం స్వకమ్ । న విరజ్యతి లోకోఽయం పీడయన్నపి నాసికామ్
తన దుర్గంధాన్ని వాసన చూసినా, తన మలాన్ని చూసినా, ఈ లోకంలో ఎవ్వరూ దూరంగా పోరు. ముక్కును బాధపెట్టినా కూడా.
హృద్యాన్నమన్నపానాని యం ప్రాప్య సురభీణి చ । అశుచిత్వం ప్రయాంత్యాశు కోఽన్యస్యాదశుచిస్తతః
మనసుకు ఇష్టమైన అన్నం, పానీయాలు మనకు లభించగానే పరిమళభరితంగా మారతాయి. అవి మలినమైతే, అలాంటి అపవిత్రమైన వాటిని ఇంకెవరు తినగలరు?
యస్యోదరగతం చాన్నం స్వం హి రూపం పరిత్యజేత్ । కృమిమిశ్రమమేధ్యత్వం శీఘ్రం ప్రజ్ఞాయతే కిల
అన్నం కడుపులోకి వెళ్ళిన తర్వాత తన స్వరూపాన్ని కోల్పోతుంది. వెంటనే అది పురుగులు, మలినాలతో కలిసిపోతుంది — ఇది అందరికీ తెలిసిన విషయమే.
తథాపి దేహే భూపాల నిజరూపం పరిత్యజేత్ । శునతాం యాతి వై పశ్చాత్కృమిదుర్గంధిసంకులే
అలాగే, రాజా! ఈ శరీరం కూడా తన స్వరూపాన్ని కోల్పోయి, చివరికి ఖాళీగా మారి, పురుగులు, దుర్వాసనలతో నిండిపోతుంది.
జాయంతే తత్ర వై యూకాః కృమయో వా న సంశయః । సకృమిః కురుతే స్ఫోటం కండూశ్చ పరిదారుణః
అక్కడ నిస్సందేహంగా ఉల్లులు, పురుగులు పుడతాయి. పురుగు చర్మాన్ని పగలగొట్టి, తీవ్రమైన మంట, దురద కలిగిస్తుంది.
వ్యథాముత్పాదయేద్భూయః సర్వాంగం పరిచాలయేత్ । నఖాగ్రైర్ఘృష్యమాణా సా కండూః శాంతా ప్రజాయతే
అది నొప్పిని కలిగించి, మొత్తం శరీరాన్ని కదిలిస్తుంది. ఆ దురదను మణికూడలతో గోక్కుంటే కొంత ఉపశమనం కలుగుతుంది.
తద్వత్సుఖం భవత్యేవ సురతస్య న సంశయః । భుంజత్యేవం రసాన్మర్త్యః సుభక్షాన్పిబతే పునః
అలాగే, సంయోగంలోనూ ఆనందం కలుగుతుంది — ఇందులో సందేహమే లేదు. మనుష్యుడు రుచులను ఆస్వాదిస్తూ, మళ్లీ మళ్లీ రుచికరమైన పదార్థాలు తింటూ ఉంటాడు.
తత్రస్థం పచతే వహ్నిరపానే పాతయేన్మలమ్ । సారభూతో రసస్తత్ర ఉద్రిక్తస్తు ప్రజాయతే
అక్కడ అగ్ని ఆహారాన్ని వండుతుంది, మలాన్ని క్రిందికి పంపుతుంది. ఆహార సారం, అంటే రసం, అక్కడ ఎక్కువగా ఏర్పడుతుంది.
నిర్మలః శుద్ధవీర్యస్తు బ్రహ్మస్థానం ప్రయాతి చ । ఆకృష్టః స సమానేన నీతస్తేనాపి వాయునా
ఆ స్వచ్ఛమైన, పవిత్రమైన సారం బ్రహ్మ స్థానానికి చేరుతుంది. సమానవాయువు దానిని లాగి అక్కడికి తీసుకెళ్తుంది.
స్థానం న లభతే వీర్యం చంచలత్వేన వర్తతే । ప్రాణినాం హి కపాలేషు కృమయః సంతి పంచ వై
ఆ సారం స్థిరంగా ఉండలేక, చంచలంగా మారిపోతుంది. జీవుల కపాలాల్లో ఐదు పురుగులు ఉంటాయని నిస్సందేహంగా చెప్పవచ్చు.
ద్వావేతౌ కర్ణమూలే తు నేత్రస్థానే తతః పునః । కనిష్ఠాంగులిమానేన రక్తపుచ్ఛాశ్చ భూపతే
వాటిలో రెండు చెవుల మూలాల్లో, ఇంకొన్ని కళ్ల దగ్గర ఉంటాయి. రాజా! అవి చిన్న వ్రేళ్లంత పరిమాణంలో, ఎర్రని తోకలతో ఉంటాయి.
నవనీతస్య వర్ణేన కృష్ణపుచ్ఛా న సంశయః । తేషాం నామాని భద్రం తే మత్తో నిగదతః శృణు
కొన్ని నవనీతంలాంటి రంగులో, నల్లని తోకలతో ఉంటాయి — ఇందులో సందేహం లేదు. వాటి పేర్లు చెబుతాను, విను ఓ భాగ్యవంతుడా.
పిఙ్గలీ శృంగలీ నామ ద్వౌ కృమీ కర్ణమూలయోః । శృంగలీ జంగలీ చాన్యౌ నేత్రయోరంతరస్థితౌ
పింగళి, శృంగళి అనే రెండు పురుగులు చెవుల మూలాల్లో ఉంటాయి. శృంగళి, జంగళి అనే ఇంకొన్ని రెండు కళ్ల లోపల ఉంటాయి.
కృమీణాం శతపంచాశత్తాదృగ్భూతా న సంశయః । లలాటాంతః స్థితాః సర్వే రాజికాయాః ప్రమాణతః
అలాంటి పురుగులు యాభై ఉంటాయి — ఇందులో సందేహం లేదు. అవన్నీ నుదుటి చివర, ఆవాలంత పరిమాణంలో ఉంటాయి.
కపాలరోగిణః సర్వే కుర్వంతి న సంశయః । అన్యమేవం ప్రవక్ష్యామి ప్రాజాపత్యో మహాకృమిః
కపాల వ్యాధితో బాధపడేవారందరినీ అవి బాధిస్తాయి — ఇది నిజమే. ఇప్పుడు మరో గొప్ప పురుగు ప్రాజాపత్యుడి గురించి చెబుతాను.
సతండులప్రమాణేన తద్వద్వర్ణేన సంశయః । కేశద్వయం ముఖే తస్య విద్యతే శృణు భూపతే
అది బియ్యం గింజంత పరిమాణంలో, అదే రంగులో ఉంటుంది — ఇందులో సందేహం లేదు. దాని నోటిలో రెండు రోమాలు ఉంటాయి. విను రాజా!
ప్రాణినాం సంక్షయాబుద్ధిస్తత్క్షణాద్ధి న సంశయః । స్వస్థానే సంస్థితస్యాపి ప్రాజాపత్యస్య వై ముఖే
దాని వల్ల జీవుల బుద్ధి వెంటనే నశిస్తుంది — ఇందులో సందేహం లేదు. ప్రాజాపత్య పురుగు తన స్థానంలో, నోటిలో ఉన్నా కూడా ఇదే జరుగుతుంది.
తద్వీర్యం రసరూపేణ పతతే నాత్ర సంశయః । సుఖేన పిబతే వీర్యం తేన మత్తః ప్రజాయతే
దాని సారం రసరూపంలో పడిపోతుంది — దీనిలో ఎలాంటి సందేహం లేదు. ఆ సారాన్ని సులభంగా తాగి, అది నన్నుంచి పుడుతుంది.
తాలుస్థానం ప్రభేద్యైవ చంచలత్వేన వర్త్తతే । ఇడా చ పింగలా నాడీ సుషుమ్నా తత్ర సంస్థితాః
అది తాలువును చీల్చుకొని చంచలంగా ఉంటుంది. అక్కడ ఇడ, పింగళ, సుషుమ్న అనే నాడులు స్థిరంగా ఉంటాయి.
స్వబలేనాపి తస్యైవ కంపితా నాడికా క్షణమ్ । కామకండూర్భవేద్రాజన్సర్వేషాం ప్రాణినాం కిల
స్వంత శక్తితోనే ఆ నాడి ఒక క్షణం కంపిస్తుంది. రాజా! కామవాసన వల్ల కలిగే మంట ప్రతి జీవిలోనూ తప్పకుండా వస్తుంది.
నరస్య స్ఫుటతే లిగం నార్యా యోనిశ్చ భూపతే । స్త్రీనరౌ చ ప్రమత్తౌ తౌ గచ్ఛతః సంగమం తతః
పురుషుని లింగం, స్త్రీ యోని రెండూ ఉల్లాసంతో ఉప్పొంగుతాయి. రాజా! ఇద్దరూ మత్తులో కలిసిపోతారు.
కాయేన కాయం సంఘృష్య మైథునేన హి జాయతే । క్షణమాత్రం సుఖం తత్ర పునః కండూశ్చ తాదృశీ
ఒకరి శరీరాన్ని మరొకరి శరీరానికి రుద్దుతూ సంయోగం జరుగుతుంది. అక్కడ కేవలం క్షణకాలం ఆనందం ఉంటుంది, వెంటనే మళ్ళీ అదే మంట మొదలవుతుంది.
సర్వత్ర దృశ్యతే వీర భావ ఏవంవిధః కిల । విరసః పరిపాకోఽయం విషయస్య న సంశయః
ప్రతిచోటా ఇలాంటి స్థితి కనిపిస్తుంది, వీరా! ఇంద్రియ సుఖానికి చివర్లో రుచి మిగలదు, ఇది సందేహమే లేదు.
ధర్మ ఏవ పునః శ్రేయాన్విధినా సమనుష్ఠితః । ధైర్యమాలంబ్య చ తతో ధర్మమేవ సమాచర
ధర్మాన్ని నియమానుసారం ఆచరించడమే మేలైనది. ధైర్యంగా ఉండి, నీవు ఎప్పుడూ ధర్మాన్నే ఆచరించు.
శ్వాస ఏష చపలః క్షణమధ్యే యో గతాగత శతాని విధత్తే । జీవితం తనుభృతాం తదధీనం కః సమాచరతి ధర్మవిలంబమ్
ఈ ఊపిరి చాలా చంచలంగా, ఒక్క క్షణంలో వందసార్లు లోపలికి వెలుపలికి పోతుంది. జీవుల ప్రాణం దానిపైనే ఆధారపడి ఉంది. మరి ధర్మాన్ని ఆలస్యం చేయడంలో ఎవరికీ ప్రయోజనం లేదు.
దశమీమపి యాతస్య చేతో నాద్యాపి భూపతే । విషయేభ్యో నిషిద్ధేభ్యో హాహా న విరమేచ్చలమ్
పది పదుల వయస్సు వచ్చినా, రాజా! మనస్సు నిషిద్ధ విషయాల పట్ల ఆగదు. హాయ్! అది ఇంకా చంచలంగానే ఉంటుంది.
న జాతుకామః కామానాముపభోగేన శామ్యతి । హవిషా కృష్ణవర్త్మేవ భూయ ఏవాభివర్ద్ధతే
కామాన్ని అనుభవంతో ఎప్పుడూ తీరదు. నెయ్యి పోసిన అగ్ని ఎలా పెరుగుతుందో, అదేలా అది మరింత పెరుగుతుంది.
పుంశ్చల్యాపహృతం చిత్తం కశ్చాన్యో మోచితుం క్షమః । ఆత్మారామేశ్వరమృతే భగవంతం చ మాధవమ్
ఒక వేశ్య మనసును అపహరించినప్పుడు, ఆత్మలో ఆనందించే భగవంతుడు, మాధవుడు తప్ప మరెవ్వరూ దాన్ని విడిపించలేరు.
తస్మాత్సర్వం నిష్ఫలత్వం ప్రయాతం కామకశ్మలాత్ । వయస్తేఽప్యధునా భూప సమాచర హితం నిజమ్
కాబట్టి, కామదోషం వల్ల అన్నీ ఫలహీనమవుతాయి. రాజా! ఇప్పుడు నీవు నీకు మేలు చేసే పనులు చేయు.