యస్తు శ్రోష్యతి భక్త్యైనమితిహాసం మయోదితమ్ । సోఽపి పాపవినిర్ముక్తో న మామాలోకయిష్యతి
ఈ ఇతిహాసాన్ని భక్తితో వింటే, వాడు కూడా పాపాల నుంచి విముక్తి పొందుతాడు. అతడు నన్ను చూడడు.
బ్రహ్మహత్యాది పాపాని బహుశోఽపి కృతాన్యపి । వైశాఖస్య విధానేన తాని నశ్యంతి నిశ్చితమ్
బ్రహ్మహత్య వంటి ఘోరపాపాలు ఎన్నిసార్లు చేసినా, వైశాఖ మాస నియమాన్ని పాటిస్తే అవన్నీ నిశ్చయంగా నశించిపోతాయి.
త్రింశత్పూర్వాన్పరాంస్త్రింశత్త్రింశచ్చైవ పరావరాన్ । వైశాఖే విధినా స్నాతో నరకాదుద్ధరేత్పితౄన్
వైశాఖ మాసంలో నియమంగా స్నానం చేస్తే, మనిషి తన ముప్పై మంది పూర్వీకులను, ముప్పై మంది భవిష్యత్తు వంశస్థులను నరకం నుంచి బయటపడేస్తాడు.
ఏకతః సర్వతీర్థాని సర్వేయజ్ఞాః సదక్షిణాః । ఏకతో మాధవో మాసో నియమాదనుపాలితః
ఒకవైపు అన్ని తీర్థాలు, అన్ని యజ్ఞాలు దానాలతో ఉన్నా, మరోవైపు నియమంగా ఆచరించే మాధవ మాసం ఉంది.
యతో భగవతస్తస్య హరేరుత్కృష్టకర్మణః । ప్రియోఽసౌ మాధవోమాసః సర్వేభ్యః ప్రవరోఽధికః
పరమపవిత్రమైన కార్యాలు చేసే హరిదేవునికి మాధవ మాసం ఎంతో ప్రియమైనది. అందుకే ఇది అన్నిటికన్నా గొప్పది, శ్రేష్ఠమైనది.
సంశయం నో విధేహీతి మహీదేవ కథంచన । వైశాఖం ప్రతి వై మాసం సమాసాద్యన్మయోదితమ్
ఓ రాజా! వైశాఖ మాసం గురించి నేను సంక్షిప్తంగా చెప్పినదానిపై ఎలాంటి సందేహం కలిగి ఉండవద్దు.
ఇహార్థే యత్పురావృత్తం తదాకర్ణయ చాద్భుతమ్ । అనాఖ్యేయమపీదం తే కథయిష్యే కథానకమ్
ఈ విషయానికి సంబంధించి ప్రాచీన కాలంలో జరిగిన అద్భుతమైన కథను ఇప్పుడు విను. ఇప్పటివరకు చెప్పని ఆ కథను నీకు వివరిస్తాను.
యమ ఉవాచ- బభూవ భూపతిః పూర్వం ఖ్యాతో నామ్నా మహీరథః । పూర్వపుణ్యఫలావాప్త ప్రభూతైశ్వర్యసంపదః
యముడు ఇలా అన్నాడు— పూర్వంలో మహీరథుడు అనే ప్రసిద్ధ రాజు ఉండేవాడు. అతడు తన పూర్వజన్మ పుణ్యఫలంతో అపార ఐశ్వర్యాన్ని, అధికారాన్ని పొందాడు.
కేవలం కామకలనా లలనా లలితస్థితః । తదేకవ్యసనాసక్తిర్న ధర్మార్థ వ్యవస్థితః
అతడు కేవలం కామాసక్తి లో మునిగి, స్త్రీల సాంగత్యంలో ఆనందిస్తూ, ఒకే ఒక్క దుర్వ్యసనానికి బానిసై, ధర్మమూ, ధనమూ పట్ల అసలు ఆసక్తి లేకుండా జీవించాడు.
మంత్రిణి న్యస్య రాజ్యశ్రీర్బుభుజే విషయాన్నృపః । స కామినీ సహచరో రాజ్యకార్యపరాఙ్ముఖః
రాజు తన రాజ్యాన్ని మంత్రికి అప్పగించి, సుఖాల లో మునిగి పోయాడు. తన ప్రియ స్త్రీతో కలిసి, రాజకార్యాల పట్ల పూర్తిగా నిర్లక్ష్యంగా మారిపోయాడు.
న ప్రజా న ధనం ధర్మం నార్థం కార్యం చ పశ్యతి । కేవలం కామినీకేలి కలనోచితవాసనః
అతడు ప్రజలను, ధనాన్ని, ధర్మాన్ని, ఏ పనినైనా పట్టించుకోడు. అతని మనసు పూర్తిగా స్త్రీల సాంగత్యంలో లభించే ఆనందాలపైనే నిలిచిపోయింది.
అథ కాలేన మహతా పురోధాస్తస్య కశ్యపః । వచః ప్రోవాచ తం ధర్మ్యమితి చేతస్యచింతయత్
అంతటితో కాక, చాలా కాలం తరువాత అతని పురోహితుడు అయిన కశ్యపుడు, మనసులో ఆలోచిస్తూ, ధర్మబద్ధమైన మాటలు రాజుకు చెప్పాడు.
న వారయతి యో మోహాదధర్మాన్నృపతిం గురుః । సోపి తత్పాపభుక్తస్మాద్బోధనీయః పురోధసా
గురువు మోహంతో రాజును అధర్మపు మార్గం నుంచి ఆపకపోతే, అతడూ ఆ పాపంలో పాలుపంచుకున్నవాడవుతాడు. అట్టి గురువును పురోహితుడు సరిదిద్దాలి.
బోధితోఽప్యవజానాతి స చేద్వాక్యం పురోధసః । పురోధాస్తత్ర నిర్దోషో రాజా స్యాత్సర్వదోషభాక్
పురోహితుడు చెప్పిన మాటలు వినిపించినా రాజు వాటిని పట్టించుకోకపోతే, ఆ పురోహితునికి ఎలాంటి తప్పూ ఉండదు. అన్ని దోషాలు రాజుకే అంటుకుంటాయి.
శృణు రాజన్మమ గురోర్వచో ధర్మార్థసంహితమ్ । అభిన్నార్థముపేతార్థమిచ్ఛారాగాది వర్జితమ్
ఓ రాజా! నా గురువు చెప్పిన ధర్మార్ధములతో కూడిన, ఒక్కటైన అర్థంతో, కోరికలు, మమకారాలు లేని మాటలను విను.
అయమేవ పరో ధర్మో యద్గురోర్వచసి స్థితిః । గుర్వాజ్ఞాయాలవో రాజ్ఞామాయుః శ్రీ సౌఖ్యవర్ద్ధనః
గురువు మాటలో నిలబడటం ఒక్కటే పరమధర్మం. గురువు ఆజ్ఞను పాటిస్తే, రాజుకు ఆయుష్షు, ఐశ్వర్యం, సుఖం పెరుగుతాయి.
న విప్రాస్తర్పితా దానైర్విష్ణుర్నారాధితస్త్వయా । న వ్రతం న తపః కించిన్న తీర్థం హి కృతం త్వయా
నీవు బ్రాహ్మణులను దానాలతో సంతృప్తిపర్చలేదు, విష్ణువును పూజించలేదు. నీవు ఏ వ్రతమూ, తపస్సూ చేయలేదు, ఏ తీర్థయాత్రకూ వెళ్లలేదు.
హరినామ త్వయా కామవశగేన న చింతితమ్ । హా త్వయా భీరుసంగత్యా న విద్వత్సంగతిః కృతా
కామవశానికి లోనై, నీవు హరినామాన్ని ధ్యానించలేదు. హాయ్! భయపడే వాళ్లతో కలసి, నీవు జ్ఞానుల సాంగత్యాన్ని పొందలేదు.
స్మరచామరవాహిన్యో వల్లభాః కస్య న ప్రియాః । కింతు తాః పవనోల్లోలకదలీదలవచ్చలాః
చామరాలు ఊపే ప్రియలు ఎవరికీ ఇష్టమవరు? కానీ, అవి గాలిలో ఊగే అరటి ఆకుల్లా చంచలమైనవే.
తరంగతరలైరర్థైర్భోగైర్భ్రూభంగభంగురైః । ముహూర్తపేయైస్తారుణ్యైర్న తృప్యంతే మహాశయాః
తరంగాల్లా మారిపోతున్న ధనం, క్షణికమైన సుఖాలు, కనురెప్పల వంకరల్లా ఉండే యవ్వనం — ఇవన్నీ మహాత్ములకు తృప్తినివ్వవు.
కిం విద్యయా చ తపసా కిం త్యాగేన నయేన వా । కిం వివిక్తేన మనసా స్త్రీభిర్యస్య హృతం మనః
స్త్రీలు మనసు దోచినవాడికి విద్య, తపస్సు, త్యాగం, మంచి నడవడి, ఏకాగ్రత — ఇవన్నీ ఏ ఉపయోగం?
ఏక ఏవ సుహృద్ధర్మో నిధనేష్వనుయాతి యః । సర్వమన్యచ్ఛరీరేణ సమం నాశం గమిష్యతి
మరణానంతరం కూడా వెంట వచ్చే స్నేహితుడు ధర్మమే. మిగతావన్నీ శరీరంతో పాటు నశించి పోతాయి.
ధర్మం శనైః సంచినుయాద్వల్మీకమివ పుత్తికాః । ధర్మేణ హి సహాయేన తమస్తరతి దుస్తరమ్
పుట్టికలు వల్మీకాన్ని నిర్మించినట్లు, మనిషి క్రమంగా ధర్మాన్ని కూడబెట్టాలి. ధర్మం తోడుంటే, ఎంతటి అంధకారమైన కష్టాన్ని అయినా దాటి పోవచ్చు.
అనిలోల్లాసితోత్తాల జలకల్లోల చంచలమ్ । కిం న జానాసి రాజేంద్ర నృణాం జీవిత విభ్రమమ్
ఓ రాజేంద్రా! గాలిలో ఊగిపడే అలలవంటి మనుషుల జీవితం ఎంత చంచలమో నీకు తెలియదా?
వినయో రత్నముకుటః సత్యధర్మౌ చ కుండలే । త్యాగశ్చ కంకణో యేషాం కిం తేషాం జడమండనైః
వినయం వజ్రముకుటమై, సత్యధర్మాలు కుండలాలై, త్యాగం కంకణంగా ఉన్నవారికి, మిగతా ముద్దుబొమ్మలతో ఏమి అవసరం?
మృతం శరీరముత్సృజ్య కాష్ఠలోష్టసమం భువి । విముఖా బాంధవా యాంతి ధర్మస్తమనుగచ్ఛతి
శరీరం చనిపోయి, మట్టిలో కలిసిపోయిన తర్వాత, బంధువులు దూరమవుతారు. కానీ ధర్మమే మనిషిని వెంటాడుతుంది.
గమ్యమానేషు సర్వేషు క్షీయమాణే తథాయుషి । జీవితే లుప్యమానే చ కిముత్థాయ న ధావసి
అందరూ వెళ్ళిపోతుండగా, నీ ఆయుష్సు తగ్గిపోతూ, ప్రాణం కూడా మాయమవుతుంటే, నువ్వెందుకు లేచి త్వరగా పనే మొదలుపెట్టడం లేదు?
కుటుంబం పుత్రదారాది శరీరం ద్రవ్యసంచయః । పారక్యమధ్రువం కింతు స్వీయే సుకృతదుష్కృతే
కుటుంబం, పిల్లలు, భార్య, ఈ శరీరం, సంపద — ఇవన్నీ స్థిరంగా ఉండవు, మనవే కావు; నీకు నిజంగా నీ మంచి చెడు పనులే సొంతం.
యదా సర్వం పరిత్యజ్య గంతవ్యమవశేన తే । అనర్థే కిం ప్రసక్తస్త్వం స్వధర్మం నానుతిష్ఠసి
అన్నీ వదిలిపెట్టి తప్పక వెళ్ళాల్సిన సమయం వస్తే, నువ్వెందుకు వ్యర్థమైన వాటికి ఆసక్తి చూపుతున్నావు? నీ ధర్మాన్ని ఎందుకు పాటించడం లేదు?
అవిశ్రామమనాలంబమపాథేయమదేశికమ్ । మృతః కాంతారమధ్వానం కథమేకో గమిష్యసి
చెదరని అడవి మార్గంలో, విశ్రాంతి లేకుండా, తోడుండేవారు లేకుండా, తినిపించేవి లేకుండా, దారి చూపేవాడు లేకుండా, మరణం తర్వాత నువ్వు ఒంటరిగా ఎలా పోతావు?