యమ ఉవాచ- ప్రేతవాక్యం తదాకర్ణ్య ధనశర్మాతి దుఃఖితః । స తం జనకమాజ్ఞాయ పతితం నిరయే నిజమ్
యముడు చెప్పాడు—ప్రేతుని మాటలు విని, ధనశర్మ చాలా బాధపడ్డాడు. తన తండ్రి నరకంలో పడిపోయాడని గ్రహించాడు.
ఆత్మానమభితో నిందన్నిదం వచనమబ్రవీత్ । ధనశర్మోవాచ- అహం తవ సుతః స్వామిన్గౌతమస్య నిరర్థకః
తనను తానే నిందించుకుంటూ ఇలా అన్నాడు—ధనశర్మ చెప్పాడు—ప్రభూ! నేను మీ కుమారుడినే అయినా, గౌతమునికి వ్యర్థుడిని.
యస్తు పుత్రో న నిస్తారం పితుః కుర్యాదతంద్రితః । ఆత్మానం పావయేన్నాసావదాతా ద్రవ్యవానితి
తండ్రిని అలసట లేకుండా రక్షించని కుమారుడు, ఎంత ధనవంతుడైనా, తాను పవిత్రుడవడగలడు కాదు.
ధర్మో హి గహనో జ్ఞేయః ప్రయత్నేనాపి ధీమతా । యథా మమ పితా చ త్వమిమాం ప్రాప్తోసి దుర్గతిమ్
ధర్మం చాలా లోతైనది, తెలివైనవారికీ శ్రమతో తెలుసుకోవడం కష్టం. నా తండ్రి, మీరు ఈ దుస్థితికి వచ్చారు కదా.
యదా చ సుఖసంతానం న మత్తః ప్రాప్తవానసి । లోకయోః సుఖసంతానే తథా స తనయో మతః
నాకు నిన్ను ఆనందంగా నిలిపే అవకాశం రాలేదు. ఇరు లోకాలలోనూ కుమారుడు తండ్రి ఆనందాన్ని కొనసాగించేవాడిగా భావిస్తారు.
ద్వౌ గురూ పురుషస్యేహ పితా మాతా చ ధర్మతః । తయోరపి పితా శ్రేయాన్బీజప్రాధాన్యదర్శనాత్
ఈ లోకంలో మనిషికి ఇద్దరు గురువులు—తండ్రి, తల్లి. వారిలో తండ్రి ముఖ్యుడు, ఎందుకంటే వంశాన్ని ముందుకు తీసుకెళ్లే వాడు.
కిం కరోమి క్వ గచ్ఛామి కథం తాతగతిస్తవ । ధర్మతత్త్వం న జానామి సంశ్రయామి భవద్వచః
నేను ఏమి చేయాలి? ఎక్కడికి వెళ్లాలి? తండ్రి! మీ స్థితిని ఎలా మార్చగలను? ధర్మస్వరూపం నాకు తెలియదు. మీ మాటలే నాకు ఆశ్రయం.
ప్రేత ఉవాచ- శృణు పుత్ర వచః సత్యం భావినోఽర్థస్య మే బలాత్ । అథ పుణ్యేన కేనాపి భవిత్రీ సుగతిర్మమ
ప్రేతుడు చెప్పాడు—నా కుమారా! నా భవిష్యత్తు గురించి నా నిజమైన మాటలు విను. ఏదైనా పుణ్యఫలంతో నాకు మంచి స్థితి కలగొచ్చు.
మయా శ్రౌతాని కర్మాణి కుర్వతా కిల గర్వతః । అనాదృతం గురువచో గురుస్తత్రావమానితః
నేను వేదకర్మలు చేస్తూ అహంకారంతో ప్రవర్తించాను. గురువు మాటలను పట్టించుకోలేదు. అక్కడ గురువును అవమానించాను.
గురూణామపమానేన ప్రహర్షక్రోధవిస్మయైః । పుణ్యాని క్షయమాయాంతి యశాంసీవ హి దుర్నయైః
గురువులను తక్కువగా చూసి, ఆనందం, కోపం, ఆశ్చర్యంతో ప్రవర్తిస్తే, పుణ్యాలు నశిస్తాయి. చెడు ప్రవర్తన వల్ల యశస్సు పోయినట్లే.
పౌరాణిక విధానేన కర్మ శ్రౌతావిరోధి యత్ । కేవలం వైదికం కర్మ కృతమజ్ఞానతో మయా
పురాణోక్తి ప్రకారం, వేదవిరుద్ధం కాని కర్మలు మాత్రమే చేశాను. కానీ అవి కూడా నేను అజ్ఞానంతో చేసాను.
పాపేంధన దవజ్వాలా పాపద్రుమకుఠారికా । కృతా నైకాపి వైశాఖీ విధినా పుత్ర పూర్ణిమా
పాపాలను కాల్చే అగ్ని, పాపవృక్షాన్ని నరికే గొడ్డలి—వీటిగా వైశాఖ పూర్ణిమను శాస్త్రం చెప్పింది, నా కుమారా!
అవ్రతా యస్య వైశాఖీ సోఽవైశాఖో భవేన్నరః । దశజన్మాని చ తతస్తిర్యగ్యోనిషు జాయతే
వైశాఖి వ్రతాన్ని చేయని వాడు నిజంగా వైశాఖి కాడు. అలాంటి వాడు పది జన్మలు జంతువులలో పుడతాడు.
చిరం భుక్త్వా దుఃఖమంతే ప్రేతః పర్యాయతో భవేత్ । లభతే మానుషం జన్మ కథంచిదపి దుర్లభమ్
చాలా కాలం బాధలు అనుభవించి, చివరికి ప్రేతాత్మగా మారుతాడు. మానవ జన్మను పొందడం అతనికి చాలా అరుదుగా, కష్టంగా జరుగుతుంది.
ఉపాయం తే వదిష్యామి ప్రేతమోక్షకరం పరమ్ । శ్రుతవాన్యదహంపూర్వజన్మనిస్వగురోర్ముఖాత్
ప్రేతాత్మ స్థితి నుండి విముక్తి పొందే గొప్ప మార్గాన్ని నేను చెప్పుతాను. ఈ విషయాన్ని నేను నా గత జన్మలో నా గురువు నోటి ద్వారా విన్నాను.
గచ్ఛ పుత్ర గృహం స్నాత్వా యమునాయాం విధానతః । అద్యతః సర్వగతిదా కల్పాద్యా సాప్యుపాగతా । పశ్చిమేఽహని వైశాఖీ పితృదేవార్చనే హితా
పిల్లా, నువ్వు ఇంటికి వెళ్లి, యమునా నదిలో సరిగా స్నానం చేయి. ఈ రోజు నుండి అన్ని లోకాల ఫలితాన్ని ఇచ్చే వైశాఖి వ్రతం ప్రారంభమైంది. చివరి రోజున ఈ వైశాఖి వ్రతం పితృదేవతల పూజకు ఎంతో శ్రేయస్కరం.
పానీయమప్యత్ర తిలైర్విమిశ్రం సహోదకుంభాన్నఫలాని భక్త్యా । దద్యాత్పితృభ్యో భవతీహ దత్తం శ్రాద్ధం సదా తేన సమా సహస్రమ్
ఇక్కడ భక్తితో తిలలు కలిపిన నీళ్లు, నీళ్ళ కుంభాలు, అన్నం, పండ్లు పితృదేవతలకు సమర్పించాలి. ఇక్కడ చేసిన శ్రాద్ధం వెయ్యి చోట్ల చేసిన శ్రాద్ధానికి సమానం.
వైశాఖ్యాం పౌర్ణమాస్యాం యో భోజయేద్భూమిదేవతాః । సిక్థేసిక్థే భవేత్తృప్తిః పితౄణాం యుగసంఖ్యయా
వైశాఖి పౌర్ణమి రోజున భూమి దేవతలకు భోజనం పెట్టినవాడికి, పిండి గింజల సంఖ్యంత యుగాల పాటు పితృదేవతలు తృప్తి చెందుతారు.
వైశాఖ్యాం విధినా స్నాత్వా భోజయేద్బ్రాహ్మణాన్దశ । పాయసం సర్వపాపేభ్యో ముచ్యతే నాత్ర సంశయః
వైశాఖ మాసంలో నియమంగా స్నానం చేసి, పది బ్రాహ్మణులకు పాయసం భోజనం పెట్టినవాడు అన్ని పాపాల నుండి విముక్తి పొందుతాడు — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
గౌరాన్వా యది వా కృష్ణాంస్తిలాన్క్షౌద్రేణ సంయుతాన్ । దత్వా దశభ్యో విప్రేభ్యస్తేనైవ స్వస్తి వాచయేత్
తెల్ల తిలలు గానీ, నల్ల తిలలు గానీ తేనెతో కలిపి పది బ్రాహ్మణులకు ఇచ్చినవాడు తనకు మంగళాన్ని కోరుకుంటాడు.
ప్రీయతాం ధర్మరాజేతి పితౄన్దేవాంశ్చ తర్పయేత్ । యావజ్జీవకృతం పాపం తత్క్షణాదేవ నశ్యతి
ధర్మరాజు సంతోషించాలి అని చెప్పి, పితృదేవతలు మరియు దేవతలను తృప్తిపర్చాలి. జీవితంలో చేసిన అన్ని పాపాలు వెంటనే నశిస్తాయి.
వైశాఖ్యాం పౌర్ణమాస్యాం చ సృష్టాః కమలయోనినా । తిలా దేయాశ్చ భక్త్యా చ స్పృశ్యాః సర్వాంగతో ద్విజ
వైశాఖి పౌర్ణమి రోజున, కమలలో జన్మించిన బ్రహ్మా సృష్టించిన తిలలను భక్తితో సమర్పించి, మొత్తం శరీరంతో తాకాలి, ఓ ద్విజ.
యస్తిలైర్యవసమ్మిశ్రైః స్నాతి సర్వాంగతస్తదా । తస్య బ్రహ్మా చ ధర్మోఽత్ర దదాతి వరమీప్సితమ్
ఎవడు తిలలు మరియు యవలు కలిపి మొత్తం శరీరంతో స్నానం చేస్తాడో, అతనికి బ్రహ్మా మరియు ధర్ముడు కోరిన వరాన్ని ఇక్కడే ఇస్తారు.
ప్రీతయే ధర్మరాజస్య యో దద్యాదుదకుంభకాన్ । సప్తసప్త కులం తేన తారితం స్యాన్న సంశయః
ధర్మరాజు సంతోషానికి ఏడూ ఏడూ నీళ్ళ కుంభాలు ఇచ్చినవాడు, తన వంశాన్ని ఏడుపుళ్ళ వరకు రక్షిస్తాడు — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
త్రయోదశ్యాం చతుర్దశ్యాం పూర్ణాయాం భక్తితత్పరః । స్నాత్వా జప్త్వా తథా హుత్వా దత్వా సంపూజ్య మాధవమ్
త్రయోదశి, చతుర్దశి లేదా పౌర్ణమి రోజున భక్తితో స్నానం చేసి, జపం చేసి, హోమం చేసి, దానం చేసి, మాధవుని పూజించాలి.
యత్ఫలం జాయతే పుత్ర తదస్మాకం ప్రయచ్ఛ భోః । నైతౌ పరిచితౌ ప్రేతౌ హిత్వా స్వర్గతిమాశ్రయే
ఈ వ్రత ఫలితాన్ని, నా కుమారా, నువ్వు మాకు ఇవ్వు. ఈ ఇద్దరు ప్రేతాత్మలను విడిచిపెట్టి, నేను స్వర్గమార్గాన్ని ఆశ్రయిస్తాను.
ఏతయోరపిపాపస్య హ్యం తోయం సముపస్థితః । యమ ఉవాచ- తథేత్యుక్త్వా గతః సర్వం తతశ్చక్రే స వై ద్విజః
ఈ ఇద్దరు పాపాత్ములకు కూడా నీళ్లు సమర్పించబడ్డాయి. యముడు — 'అలా జరగాలి' అని చెప్పి, ఆ బ్రాహ్మణుడు అన్నీ విధిగా చేసాడు.
ప్రీతః పరమయా భక్త్యా వైశాఖ్యాం స్నానదానకృత్ । స్నాతః సముదితో భక్త్యా ప్రాప్య మాధవపూర్ణిమామ్
అత్యంత భక్తితో వైశాఖ మాసంలో స్నానం చేసి, దానం చేసి, స్నానం చేసి, భక్తితో లేచి, మాధవ పౌర్ణమిని పొందాడు.
దత్వా బహూని దానాని తేభ్యః పుణ్యం దదౌ పృథక్ । తత్క్షణాదేవ తే సర్వే విమానస్థా దివం యయుః
వారికి అనేక దానాలు ఇచ్చి, వేర్వేరుగా పుణ్యాన్ని ప్రసాదించాడు. వెంటనే వారు అందరూ విమానాలలో కూర్చొని స్వర్గానికి వెళ్లారు.
తత్పుణ్యదానయోగేన ముదితా ద్విజసత్తమ । ధనశర్మాపి విప్రేంద్ర శ్రుఃతిస్మృతిపురాణవిత్
ఆ పుణ్యదాన ఫలితంతో, ఓ బ్రాహ్మణ శ్రేష్ఠా, వేదాలు, శ్రుతులు, పురాణాలు తెలిసిన ధనశర్మ కూడా ఆనందించాడు.