చర్మకారో యథా చర్మకుండస్యోపరి నిర్ఘృణే । శోధయేచ్చ కశాద్యైశ్చ కుద్రవ్యం స్ఫోటయేద్యథా
ఎలా ఒక చర్మకారుడు, చర్మపు పాత్రను కఠినంగా శుభ్రం చేస్తాడో, చెడు పదార్థాన్ని కొరడాలతో కొట్టి పగలగొట్టాడో,
తథాహం పాపకర్తారం శోధయామి న సంశయః । ఔషధీనాం సుయోగైశ్చ కషాయైః కటుకైర్ధ్రువమ్
అలాగే నేను పాపం చేసినవారిని సందేహం లేకుండా, సరైన మందుల మిశ్రమాలతో, చేదు కషాయాలతో శుద్ధి చేస్తాను.
ఉష్ణోదకైశ్చ సంతాపైర్వైద్యరూపేణ నాన్యథా । అన్యే భుంజంతి తస్యాగ్రే భోగానన్యాన్మనోగతాన్
వైద్యుడి రూపంలో, వేడినీళ్లు, కాల్చే చికిత్సలతో మాత్రమే శుద్ధి చేస్తాను; అప్పటికి ముందు, ఇతరులు మనసులో ఊహించిన అనేక సుఖాలను అనుభవిస్తారు.
కిం కరోమి సమర్థశ్చ న దత్తం దానముత్తమమ్ । మహతా రోగరూపేణ తమేనం పరివారయేత్
నేను శక్తివంతుడినైనా, ఉత్తమమైన దానం ఇవ్వకపోతే ఏమి చేయగలను? అతడు గొప్ప వ్యాధి రూపంలో చుట్టుముట్టబడి ఉంటాడు.
నిత్యకాలస్య యద్దానమాత్మానం పాపిభిర్యథా । న దత్తం చ మహీదేవ శ్రద్ధయా నిజశక్తితః
సరిగ్గా కావలసిన సమయంలో, పాపులు తమకోసం దానం ఇవ్వరు; భూమిపతీ, నమ్మకంతో, తన శక్తికి తగ్గట్టు కూడా దానం చేయరు.
తథాయాతాన్ప్రధక్ష్యేతానుపాయైర్దారుణైః కిల । నైమిత్తికం ప్రవక్ష్యామి దానకాలం తవాగ్రతః
అలాగే వచ్చినవారిని కఠినమైన మార్గాలతో కాల్చుతాను; ఇప్పుడు నీ ముందు సందర్భానుసారంగా దానం చేసే కాలాన్ని వివరంగా చెబుతాను.
మహాపర్వణి సంప్రాప్తే తీర్థప్రాప్తౌ తథైవ చ । పితుః క్షయాహదివసే వైశాఖాదిషు యత్నతః
పెద్ద పండుగ వచ్చినప్పుడు, పవిత్ర క్షేత్రానికి చేరుకున్నప్పుడు, తండ్రి మరణదినాన, ముఖ్యంగా వైశాఖాది నెలల్లో శ్రద్ధతో,
మాసేషు పుణ్యకాలేషు దానం నైమిత్తికం స్మృతమ్ । కామ్యకాలం ప్రవక్ష్యామి యద్దానం ఫలదాయకమ్
పుణ్యకాలాల్లో, నెలల్లో, సందర్భానుసారంగా దానం చేయడం గుర్తుంచుకోవాలి; ఇప్పుడు ఫలితాన్ని ఇచ్చే దానకాలాన్ని నేను చెబుతాను.
వ్రతాదికం సముద్దిశ్య కామనాఫలకల్పితమ్ । యత్కామం కథితం సమ్యక్సర్వాంగైరేవ సంగతమ్
వ్రతాదులు, కోరిక ఫలితాన్ని పొందేందుకు ఉద్దేశించి, ఏ కోరికను సక్రమంగా, అన్ని విధాలా చెప్పారో,
తస్య దానప్రభావేణ భావనాపరిభావితః । తాదృక్ఫలం సమశ్నాతి మానుషస్తత్ప్రసాదనాత్
ఆ దానశక్తితో, మనస్సులో ఆలోచన కలిగి, మనిషి అలాంటి ఫలితాన్ని దాని కృపతో పొందుతాడు.
ఆభ్యుదయం ప్రవక్ష్యామి యచ్చ యజ్ఞాదిషు స్మృతమ్ । జాతకర్మాదికార్యేషు మౌఞ్జ్యాద్యుద్వాహకర్మసు
ఆశీర్వాదం, యజ్ఞాదులలో గుర్తుంచుకునే విషయాలు, జాతకర్మ మొదలైన కార్యాల్లో, ముంజి, వివాహాది కార్యక్రమాల్లో జరిగే దానాన్ని నేను వివరంగా చెబుతాను.
ప్రాసాదధ్వజదేవానాం ప్రతిష్ఠాసు ప్రయత్నతః । ఇత్యాదికం మహీదేవ దానమభ్యుదయాత్మకమ్
దేవాలయాలు, ధ్వజాలు, దేవతల ప్రతిష్ఠల్లో శ్రద్ధతో చేసే దానం కూడా, భూమిపతీ, అభివృద్ధికి కారణమవుతుంది.
ప్రజావృద్ధికరం భోగయశఃస్వర్గసుఖప్రదమ్ । అంత్యం చైవ ప్రవక్ష్యామి శృణు దానం ద్విజోత్తమ
ఇవి సంతానం పెరగడం, భోగం, యశస్సు, స్వర్గసుఖం ఇస్తాయి; ఇప్పుడు చివరి దానాన్ని చెబుతాను, విను ఉత్తమ ద్విజా.
కామస్య సంక్షయం జ్ఞాత్వా జరయా పరిపీడితః । దద్యాద్దానాని యత్నేన కుర్యాదాశాం న కస్యచిత్
కోరికలు తగ్గిపోతున్నాయన్న విషయం తెలుసుకుని, వృద్ధాప్యంతో బాధపడుతూ, శ్రద్ధతో దానం చేయాలి, ఎవరి మీదా ఆశ పెట్టుకోకూడదు.
మృతే చ మయి మే పుత్రా జాయాబాంధవసోదరాః । కథమేతే భవిష్యంతి మాం వినా సుహృదో మమ
నేను మరణించిన తర్వాత, నా కుమారులు, భార్య, బంధువులు, సోదరులు — వీరు నన్ను లేకుండా ఎలా ఉంటారు?
అహం విత్తవిహీనో వా కథం జీవన్పునస్తథా । భవిష్యామీతి విజ్ఞాయ న దదాతి హి కించన
లేదా, ధనం లేకుండా నేను మళ్లీ ఎలా బ్రతుకుతాను? అని ఆలోచిస్తూ, ఏదీ దానం చేయడు.
ఆశాపాశశతైర్బద్ధో భాగ్యాదేవ కుమాయయా । మృత్యుం ప్రయాతి మూఢాత్మా రుదంతి చ తతః సుతాః
వందలాది ఆశల బంధాలతో, దురదృష్టం, అజ్ఞానంతో బందించబడి, మూర్ఖుడు మరణానికి చేరతాడు; తర్వాత కుమారులు ఏడుస్తారు.
దుఃఖేన పీడితాః కిచింన్మోహేనాకులచేతసః । స్వల్పమల్పం చ వా దానం కథంచిత్కల్పయంతి తే
బాధతో బాధపడుతూ, మోహంతో మనస్సు కలవరపడి, వారు ఎలాగోలా చిన్నదైనా, తక్కువదైనా దానం చేయగలుగుతారు.
న తత్రాస్మిన్గతే కాలే మహాదుఃఖగతే సతి । విస్మరంతి తదా దానం లోభాద్వా న దదత్యపి
ఆ సమయం వచ్చినప్పుడు, గొప్ప బాధలు నిండినప్పుడు, దానం గురించీ ఎవ్వరూ గుర్తు చేసుకోరు; లోభంతో ఎవ్వరూ దానం చేయరు.
మృతోఽయం చ పితా జ్ఞాత్వా స్నేహపాశో నివర్త్తతే । యోఽసౌ మృతో మహీదేవ మమ పాశైర్నియంత్రితః
తండ్రి మరణించాడని తెలిసినప్పుడు, మమకారం తగ్గిపోతుంది; నా తండ్రి అయిన ఆ రాజు మరణించి, ఇంకా ఈ బంధాలతో బంధించబడి ఉన్నాడు.
తృష్ణా క్షుధా సమాక్రాంతో బహుదుఃఖైః ప్రపీడితః । పచ్యతే నరకే ఘోరే చిరకాలం న సంశయః
తాగడానికి, తినడానికి లేక బాధపడుతూ, ఎన్నో కష్టాలతో నిండిపోయి, భయంకరమైన నరకంలో చాలా కాలం పడి బాధపడతాడు — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
తస్మాద్దానం ప్రదాతవ్యం స్వయమేవ న సంశయః । కస్య పుత్రాశ్చ పౌత్రాశ్చ కస్య భార్యా ధనం చ వా
అందుకే, మనమే స్వయంగా దానం చేయాలి — ఇందులో సందేహం లేదు. ఎవరి కొడుకులు, ఎవరి మనవళ్లు, ఎవరి భార్య, ఎవరి ధనం అనేది ఎవరికీ తెలియదు.
సంసారే నాస్తికః కస్య స్వయం తస్మాత్ప్రదీయతే । పానమన్నం చ తాంబూలముదకం కాంచనం తథా
ఈ లోకంలో ఎవరికీ నిజంగా ఏదీ సొంతం కాదు. అందుకే, తాగు, తిండి, పానము, నీరు, బంగారం — ఇవన్నీ దానం చేయాలి.
వసనం గాం చ భూమిం చ చ్ఛత్రపాత్రాణ్యనేకధా । ఫలాని భూమిదానాని వివిధాని స్వశక్తితః
బట్టలు, ఆవులు, భూమి, గొడుగు, పాత్రలు, వివిధ రకాల పళ్ళు, భూమి దానం — వీటిని తన శక్తికి తగినట్టు దానం చేయాలి.
దాతవ్యాని మహీదేవ నాత్ర కార్యా విచారణా । తీర్థానాం లక్షణం విప్ర ప్రవక్ష్యామి తవాగ్రతః
ఇవన్నీ తప్పక దానం చేయాలి, రాజా! ఇందులో ఎలాంటి సందేహం అవసరం లేదు. బ్రాహ్మణా! ఇప్పుడు నేను నీకు తీర్థాల లక్షణాలు చెబుతాను.
సుతీర్థాని ఇయం గంగా భాతి పుణ్యా సరస్వతీ । రేవా చ యమునా తాపీ నదీ చర్మణ్వతీ తథా
ఈ గంగా పవిత్రమైన తీర్థంగా వెలుగుతుంది; అలాగే పవిత్రమైన సరస్వతి, రేవా, యమునా, తాపీ, చర్మణ్వతి నదులు కూడా ఉన్నాయి.
సరయూ చ వరా వేణీ పూర్ణా పాపప్రణాశినీ । కావేరీ కపిలా చాన్యా విశల్యా విశ్వతారిణీ
సరయూ, ఉత్తమమైన వేణీ, పాపాలను పోగొట్టే పూర్ణ నది, కావేరీ, కపిలా, విశల్యా, విశ్వతారిణి — ఇవన్నీ పవిత్ర నదులే.
గోదావరీ సమాఖ్యాతా తుంగభద్రా చ గండకీ । పాపానాం భీతిదా నిత్యం నదీ భీమరథీ స్మృతా
గోదావరి ప్రసిద్ధి చెందినది; తుంగభద్ర, గండకి కూడా అలాగే. పాపులకు ఎప్పుడూ భయం కలిగించే నది భీమరథి అని గుర్తించబడింది.
దేవికా కృష్ణగంగా చ అన్యా యాః సరితాంవరాః । ఏతాస్తు పుణ్యకాలేషు సంతి తీర్థాన్యనేకశః
దేవికా, కృష్ణగంగా, ఇంకా ఇతర ఉత్తమ నదులు — ఇవన్నీ శుభకాలంలో అనేక తీర్థాలుగా ఉంటాయి.
గ్రామే వా యది వారణ్యే నద్యః సర్వత్ర పావనాః । తత్ర తత్రైవ కర్త్తవ్యాః స్నానదానాదికాః క్రియాః
గ్రామంలోనైనా, అడవిలోనైనా, నదులు ఎక్కడైనా పవిత్రతను ఇస్తాయి. అక్కడక్కడా స్నానం, దానం వంటి కార్యాలు చేయాలి.