గంగాజలే ప్రయాగే చ కేదారే పుష్కరే తథా । వ్యాసాశ్రమే ప్రభాసే చ మృతాస్తే విష్ణుగామినః
ప్రయాగ, కేదార, పుష్కర, వ్యాసాశ్రమం, ప్రభాసలో గంగా జలంలో మరణించినవారు విష్ణువుని లోకానికి చేరుతారు.
ద్వారవత్యాం కురుక్షేత్రే యోగాభ్యాసేన వా మృతాః । హరిరిత్యక్షరం వక్త్రే యేషాం తే న పునర్భవాః
ద్వారవతి, కురుక్షేత్రంలో లేదా యోగాభ్యాసం ద్వారా మరణించినవారు, వారి నోటిలో 'హరి' అనే పదం ఉన్నవారు, మళ్లీ జన్మించరు.
త్రిరాత్రమపి యే విప్ర ద్వారవత్యాం పురి స్థితాః । మజ్జంతి గోమతీ తీరే ధన్యాస్తే కేశవప్రియాః
ద్వారవతి నగరంలో మూడు రాత్రులు ఉండి, గోమతి నది తీరంలో స్నానం చేసినవారు ధన్యులు, కేశవునికి ప్రియమైనవారు.
నరనారాయణావాసే త్రిరాత్రం యే సమాశ్రితాః । మర్త్యలోకే చ నందాయాం ధన్యాస్తే కేశవప్రియాః
నరనారాయణుని ఆశ్రమంలో మూడు రాత్రులు ఆశ్రయంగా ఉన్నవారు, లేదా మర్త్యలోకంలో నందా నదిలో ఉన్నవారు, వారు ధన్యులు, కేశవునికి ప్రియమైనవారు.
షణ్మాసముషితా విప్ర పురుషోత్తమసంనిధౌ । తే నూనమచ్యుతాత్మానో దృష్ట్వా స్యురఘహారిణః
ఓ బ్రాహ్మణా! పురుషోత్తముని సన్నిధిలో ఆరు నెలలు ఉన్నవారు, పాపాలను తొలగించే అచ్యుతుని దర్శించి, ఆయనకు ప్రియమైనవారవుతారు.
అనేక జన్మార్జితపుణ్యతోయే మజ్జంతి తోయే మణికర్ణికాయాః । నమంతి విశ్వేశమవాప్యకాశీం తే వై మయాపీహ భవంతి వంద్యాః
అనేక జన్మల్లో సంపాదించిన పుణ్యఫలంతో మణికర్ణికా నదిలో స్నానం చేసినవారు, విశ్వేశ్వరునికి నమస్కరించి, కాశిని పొందుతారు. అలాంటి వారు నాకు ఇక్కడ పూజ్యులు.
పూజయిత్వా హరిం యే తు భూమౌ దర్భ తిలైః సహ । తిలాన్వికీర్య లోహం చ దత్వా ధేనుం పయస్వినీమ్
భూమిపై దర్భ గడ్డి, నువ్వులు వేసి హరిను పూజించి, నువ్వులు చల్లి, ఇనుము దానం చేసి, పాలిచ్చే ఆవును ఇచ్చేవారు,
యే మృతా విధివద్విప్ర తే నరాః స్వర్గగామినః । ఉత్పాద్య పుత్రాన్సంస్థాప్య పితృపైతామహే పదే
విధిగా మరణించిన వారు, బ్రాహ్మణా, వారు స్వర్గానికి వెళ్ళుతారు; వారు కుమారులను పుట్టించి, వంశాన్ని నిలిపినవారు.
నిర్మమా నిరహంకారా యే మృతాస్తేఽపి నాకినః । స్తైన్యాన్నివృత్తాః సతతం సంతుష్టాః స్వధనేన చ
ఏవరు స్వార్థం లేకుండా, అహంకారం లేకుండా మరణిస్తారో, వారు కూడా స్వర్గానికి చేరుతారు; ఎప్పుడూ దొంగతనం చేసిన ఆహారం తినకుండా, తమ సంపదతో సంతృప్తిగా ఉండేవారు.
స్వభాగ్యేనోపజీవంతి తే నరాః స్వర్గగామినః । శ్లక్ష్ణాం వాణీం నిరాబాధాం మధురోపాయ వర్జితామ్
తమ అదృష్టంతో జీవించే వారు స్వర్గానికి వెళ్ళుతారు; వారి మాటలు మృదువుగా, నిరోధం లేకుండా, మాయ లేకుండా ఉంటాయి.
స్వాగతేనాభిభాషంతే తే నరాః స్వర్గగామినః । శుభానామశుభానాం చ కర్మణాం ఫలసంచయే
హృదయపూర్వకంగా పలకరించే వారు స్వర్గానికి వెళ్ళుతారు; మంచి, చెడు పనుల ఫలితాలు కూడబెట్టడంలో,
విపాకజ్ఞాశ్చ యే విప్ర తే నరాః స్వర్గగామినః । ధనధర్మప్రవృత్తానాం ధర్మమార్గానుయాయినామ్
పనుల ఫలితాలను తెలిసినవారు, బ్రాహ్మణా, వారు స్వర్గానికి వెళ్ళుతారు; ధనం, ధర్మంలో నిమగ్నమై, ధర్మ మార్గాన్ని అనుసరించే వారు.
ప్రోత్సాహం వర్ధయంతే యే మోదంతే దివి తే నరాః । హేమంతే వహ్నిదో యశ్చ తథా గ్రీష్మే జలప్రదః
ఎవరైతే ఇతరులకు ఉత్సాహం పెంచుతారో, వారు స్వర్గంలో ఆనందిస్తారు; శీతాకాలంలో అగ్ని ఇచ్చేవారు, వేసవిలో నీరు ఇచ్చేవారు,
వర్షా స్వాశ్రమదాతా చ స స్వర్గే మోదతే చిరమ్ । పుణ్యకాలేషు సర్వేషు నిత్య నైమిత్తికాదిషు
వర్షాకాలంలో ఆశ్రయం ఇచ్చేవాడు, అతడు స్వర్గంలో చాలా కాలం సుఖంగా ఉంటాడు; అన్ని పుణ్యకాలాల్లో, నిత్యమైనా, సందర్భానుసారమైనా,
భక్త్యా యః కురుతే శ్రాద్ధం స నూనం సురలోకభాక్
ఎవరు భక్తితో శ్రాద్ధం చేస్తారో, వారు తప్పక దేవతల లోకాన్ని పొందుతారు.
దానం దరిద్రస్య విభోః క్షమిత్వం యూనాం తపో జ్ఞానవతాం చ మౌనమ్ । ఇచ్ఛానివృత్తిశ్చ సుఖోచితానాం దయా చ భూతేషు దివం నయంతి
పేదవారి దానం, యువకుల క్షమ, జ్ఞానుల తపస్సు, పండితుల మౌనం, సుఖాలకు అలవాటైనవారి కోరికల నియంత్రణ, ప్రాణులపై దయ — ఇవన్నీ స్వర్గానికి తీసుకెళ్తాయి.
ద్వివిధః కర్మసంబంధః పాపపుణ్యసముద్భవః । సత్యమేవ సమాశ్రిత్య క్రియతే హ్యత్ర నిర్ణయః
పాప, పుణ్యాల వల్ల రెండు విధాల కర్మ బంధం కలుగుతుంది; నిజాయితీ ఆధారంగా ఇక్కడ నిర్ణయం జరుగుతుంది.
తపోధ్యానసమాయుక్తం తారణాయ భవాంబుధేః । పాపం తు పతనాయోక్తం సత్యమేవ న సంశయః
తపస్సు, ధ్యానం కలిసినపుడు జన్మ మరలకుండా సముద్రాన్ని దాటటానికి సహాయపడతాయి; పాపం పతనానికి కారణం, నిజం మాత్రమే నిస్సందేహంగా రక్షిస్తుంది.
బలేన పరిచారేణ శౌర్యేణాభియుతస్య చ । పుణ్యహీనస్య వై పుంసస్తద్బలాదివ లీయతే
బలంతో, సేవతో, ధైర్యంతో ఉన్నవారికీ పుణ్యం లేకపోతే, ఆ బలమూ, లక్షణాలన్నీ అంతరించిపోతాయి.
ఉన్నతా గిరి దుర్గేషు వృక్షాః సంతి సుపుష్టకాః । పతంతి వాతవేగేన సమూలాస్తు ఘనా అపి
పర్వత కోటల్లో పెరిగిన బలమైన చెట్లు, బలంగా ఉన్నా, గాలి వేగానికి వేరు సహా పడిపోతాయి.
సత్యధర్మవిహీనాస్తే తథా యాంతి యమాలయమ్ । సామాన్యం సర్వజంతూంనాం బలం ధర్మస్తు కేవలః
నిజం, ధర్మం లేని వారు కూడా యమలోకానికి వెళ్ళిపోతారు; బలం అన్నిటికీ సామాన్యం, కానీ ధర్మమే ప్రధానమైనది.
యేన సంతరతే జంతురిహలోకే పరత్ర చ । మయా సర్వమిదం సమ్యక్స్వర్గమార్గ ప్రదాయకమ్
ఈ లోకంలో, పరలోకంలో కూడా, దేనివల్ల జీవి దాటి పోతాడో, అది నేను పూర్తిగా వివరించాను; ఇవన్నీ స్వర్గమార్గాన్ని చూపుతాయి.
సమాసేన సమాఖ్యాతం కిం భూయః శ్రోతుమిచ్ఛసి
సంక్షిప్తంగా చెప్పాను; ఇంకా ఏం వినాలనుకుంటున్నావు?
బ్రాహ్మణ ఉవాచ- ఏతన్మూర్ఖోఽపి జానాతి శుభకర్మకరః పుమాన్ । న యాతి నరకం స్వర్గం తథా పాపక్రియా రతః
బ్రాహ్మణుడు ఇలా అన్నాడు — మంచి పనులు చేసే వాడు, ఎంత మూర్ఖుడైనా, నరకానికి పోడు; పాపంలో మునిగిపోయిన వాడు, స్వర్గాన్ని పొందడు.
క్రతుభిర్వివిధైరిష్టైర్వ్రత దాన జపాదిభిః । సత్యేనాచారకుశలైః స్వర్గసౌఖ్యమవాప్యతే
వివిధ యజ్ఞాలు, వ్రతాలు, దానం, జపం, సత్యం, మంచి ప్రవర్తనల ద్వారా స్వర్గంలో సుఖం పొందవచ్చు.
విద్యాచారధనోపేతైర్ఋషిభిర్వేదపారగైః । ప్రాప్యతే పుణ్యయోగేన యజ్ఞైర్నాకస్తతః క్వచిత్
విద్య, ఆచారం, ధనం కలిగి, వేదాలు పూర్తిగా నేర్చుకున్న ఋషులు, పుణ్యమయమైన యజ్ఞాల వల్ల మాత్రమే స్వర్గాన్ని పొందగలరు; వేరే విధంగా కాదు.
విత్తేన చ వినా దానం బహుదాతుం న శక్యతే । విద్యమాన ధనేనాపి కుటుంబాసక్తచేతసా
ధనం లేకపోతే ఎక్కువగా దానం చేయడం సాధ్యం కాదు; ధనం ఉన్నా, కుటుంబానికి మక్కువగా ఉండేవారు దానం చేయలేరు.
అగ్నిహోత్రాదయో ధర్మా విశేషేణ కలౌ యుగే । దుష్కరా దానధర్మోఽపి దుష్కరో భగవన్మతః
అగ్నిహోత్రాది కర్మలు కలియుగంలో ప్రత్యేకంగా చాలా కష్టం; దానం చేయడమూ భగవంతుని అభిప్రాయంలో కష్టమే.
అల్పాయాసేన ధర్మేణ లభ్యతే ధర్మసంచయః । తన్మే విశేషతో బ్రూహి ధర్మాధర్మప్రదర్శక
చిన్న ప్రయత్నంతో చేసే ధర్మం వల్ల కూడా మంచి ఫలితాలు లభిస్తాయి; అందుకు, ఓ ధర్మాధర్మాలను తెలియజేసేవాడా, దయచేసి నాకు వివరంగా చెప్పు.
తదేకం కథ్యతాం ధర్మం సర్వధర్మోత్తమోత్తమమ్ । కృతేనైకేన యేనేహ సర్వపాపక్షయో భవేత్
అన్ని ధర్మాలలో అత్యుత్తమమైన, ఒక్కటి చేసినా అన్ని పాపాలు నశించే ఆ పరమధర్మాన్ని నాకు చెప్పు.