మన్వంతరాణాం కోట్యస్తు దశపంచ చ సప్త చ । మత్సాన్నిధ్యగతాస్తేపి తిష్ఠంతి భయవర్జితాః
పది, ఐదు, ఏడు కోట్ల మన్వంతరాలపాటు నా సమీపానికి వచ్చినవారు కూడా అక్కడ భయములేని స్థితిలో ఉంటారు.
యద్యపి స్యుర్గ్రహాః సర్వే క్రూరా జన్మవ్యయాష్టకాః । ప్రాతఃస్నానేన వైశాఖే సర్వే సౌమ్యా భవంతి తే
జన్మ, నష్టం, అష్టమభావాన్ని కలిగించే క్రూరమైన గ్రహాలు ఉన్నా, వైశాఖ మాసంలో ఉదయం స్నానం చేస్తే అవన్నీ శుభదాయకంగా మారిపోతాయి.
వైశాఖే మాసి యో విప్రాన్భోజయేద్భక్తితత్పరః । సిక్థేసిక్థే భవేత్తృప్తిః పితౄణాం యుగసంఖ్యయా
వైశాఖ మాసంలో ఎవరు భక్తితో బ్రాహ్మణులను భోజనం పెట్టిస్తారో, వారు పెట్టిన ప్రతి పిండి గింజకు ఒక యుగం పాటు పితృదేవతలకు తృప్తి కలుగుతుంది.
యచ్ఛంతి తత్ర మధురాధికభోజనాని యే వాయవాశన తిలోదక భోజనాని । ఛత్రాంబరాణి చరణోచితరక్షణాని ధన్యాస్త ఏవ పరితోషకరాహి విష్ణోః
అక్కడ ఎవరు మధురమైన, సమృద్ధిగా ఉండే భోజనాలు, గాలి పొడిపెట్టిన లేదా నువ్వుల నీటితో వండిన భోజనాలు, గొడుగులు, వస్త్రాలు, పాదరక్షలు సమర్పిస్తారో, వారు నిజంగా ధన్యులు; వారు విష్ణువుకు సంతృప్తిని కలిగిస్తారు.
విశేషాదిహ దాతవ్యాస్తిలా మధుసమన్వితాః । ధర్మాయ బృహతే దీర్ఘ దురితక్షయ హేతవే
ఇక్కడ ప్రత్యేకంగా నువ్వులు తేనెతో కలిపి ధర్మార్థంగా, దీర్ఘాయుష్కు, పాపక్షయానికి దానం చేయాలి.
ఏవంకృతే తు యత్పుణ్యం ప్రాప్యతే మనుజైశ్చ తైః । తత్కైర్గణయితుం శక్యం వర్షకోటిశతైరపి
ఇలా చేసిన పుణ్యాన్ని మనుషులు లక్షలాది సంవత్సరాలు గడిపినా లెక్కించలేరు.
పుత్రపౌత్రాదిసంపత్తి దీర్ఘాయూంషి యథేప్సితమ్ । ఇహాప్నోతి పరత్రాపి మామేవ ప్రతిపద్యతే
ఇక్కడ మనిషికి తనకు కావలసినంత కుమారులు, మనవళ్లు, ఇతర సంపద, దీర్ఘాయువు లభిస్తాయి; మరణానంతరం కూడా నన్నే చేరుకుంటారు.
అనేకజన్మార్జిత పాతకావలీ విలీయతే మాధవ మజ్జనేన । జనస్య తత్రోషసి పుణ్యతీర్థే యథావిధానం శ్రయతే తథా వా
ఎన్ని జన్మల్లో పుట్టిన పాపాలైన మాధవ మాసంలో స్నానం చేయడం వల్ల కరిగిపోతాయి; ఆ పవిత్రతీర్థంలో నియమంగా స్నానం చేస్తే పుణ్యం లభిస్తుంది.
యః పరిత్యజ్య వైశాఖం వ్రతమన్యదుపాచరేత్ । స కరస్థం మహారత్నం హిత్వా లోష్టం హి యాచతే
వైశాఖ వ్రతాన్ని వదిలేసి ఇంకేదైనా వ్రతాన్ని ఆచరించే వాడు, చేతిలో ఉన్న మహారత్నాన్ని పారేసి, మట్టి ముద్ద కోసం అడిగే వాడిలా అవుతాడు.
సూతఉవాచ- ఏవం స భగవాన్పూర్వమాదిదేవో వదద్విభుః । మాధవం మాసముద్దిశ్య జగత్యాం జగతీధరః
సూతుడు చెప్పాడు — ఇలా పురాతన కాలంలో జగతికి ఆధారమైన ఆ పరమేశ్వరుడు, మాధవ మాసాన్ని గురించి ఈ భూమిపై వివరంగా ఉపదేశించాడు.
కిమత్ర బహునోక్తేన న తదస్తి మహీసురాః । యదప్రాప్యం భవేన్మాసి మాధవే మాధవార్చనాత్
ఓ మహర్షులారా! ఇక్కడ ఎక్కువగా చెప్పాల్సిన అవసరం లేదు; మాధవ మాసంలో మాధవుని ఆరాధనచేత సాధించలేనిది ఏదీ లేదు.
శృణుధ్వం చ పురావృత్తమిహార్థే పరమాద్భుతమ్ । బ్రాహ్మణస్య చ సంవాదం యమస్య చ మహాత్మనః
ఇప్పుడు దీనికి సంబంధించిన పురాతనమైన, అద్భుతమైన కథను వినండి — అది ఒక బ్రాహ్మణుడు, మహాత్ముడైన యమధర్మరాజు మధ్య సంభాషణ.
మధ్యదేశే మహాగ్రామో బ్రాహ్మణానాం బభూవ హ । గంగాయమునయోర్మధ్యే యామునస్య గిరేరధః
మధ్యదేశంలో, గంగా యమునల మధ్య, యమునా పర్వతానికి దిగువన, బ్రాహ్మణుల గొప్ప గ్రామం ఒకటి ఉండేది.
విద్వాంసస్తత్ర భూయిష్ఠా బ్రాహ్మణాశ్చావసంస్తదా । అథ ప్రాహ యమః కంచిత్పురుషం కృష్ణపింగలమ్
అక్కడ ఎక్కువ మంది బ్రాహ్మణులు విద్యావంతులుగా ఉండేవారు. అప్పుడు యముడు ఒక నల్లగా, పసుపు రంగులో ఉన్న వ్యక్తిని పిలిచి ఇలా అన్నాడు.
రక్తాక్షమూర్ద్ధ్వరోమాణం కాకజంఘాక్షినాసికమ్ । గచ్ఛ త్వం భో మహాగ్రామం గత్వా బ్రాహ్మణమానయ
ఎర్ర కళ్లతో, నిటారుగా ఉన్న వెంట్రుకలతో, కాకిపాదాలు, కళ్లూ, ముక్కు కలిగిన వాడా, నువ్వు ఆ పెద్ద గ్రామానికి వెళ్లి ఒక బ్రాహ్మణుణ్ణి తీసుకొచ్చి రా అని చెప్పాడు.
వసిష్ఠగోత్రసంభూతం నామతో యజ్ఞదత్తకమ్ । శమే నివిష్టం విద్వాంసం యజ్ఞకర్మవిశారదమ్
వసిష్ఠ గోత్రంలో జన్మించిన, యజ్ఞదత్తుడు అనే పేరు కలిగి, శాంతస్వభావంతో, విద్యావంతుడిగా, యజ్ఞకార్యంలో నిపుణుడిగా ఉండే వాడిని తీసుకురా అని ఆదేశించాడు.
నచాన్యమానయేథాస్త్వం సగోత్రం తస్య పార్శ్వతః । సహితాదృగ్గుణస్తేన తుల్యోఽధ్యయన జన్మనా
ఆ మనిషి కుటుంబంలో మరెవరినీ అతని పక్కన తీసుకురావద్దు. చదువులో, లక్షణాల్లో, జన్మలో అతనితో సమానమైనవాడిని మాత్రమే తీసుకురావాలి.
ఆకృత్యా చ తథా చిహ్నైః సమస్తేనైవ సత్తమః । తమానయ యథోద్దిష్టా పూజా కార్యా హి తస్య మే
అతని రూపం, లక్షణాలు చూసి అందరిలో ఉత్తముడెవరో గుర్తించు. నా తరఫున పూజ చేయడానికి చెప్పినట్టుగా అతనిని తీసుకురా.
స గత్వా ప్రతికూలం తు చకార యమశాసనమ్ । తమేవ మానయామాస ప్రతిషిద్ధో యమేన యః
అతడు వెళ్లి యముని ఆజ్ఞకు విరుద్ధంగా పని చేశాడు. యముడు నిషేధించిన వాడినే గౌరవించాడు.
తస్మై యమః సముత్థాయ పూజాం కృత్వా చ ధర్మవిత్ । ప్రోవాచ నీయతామేష సోఽన్య ఆనీయతామితి
ఆయనకు యముడు లేచి పూజ చేసి, 'ఇతడిని తీసుకెళ్ళండి, మరోవాడిని తీసుకురండి' అని చెప్పాడు.
సూత ఉవాచ- ఏవముక్తే తు వచనే ధర్మరాజేన స ద్విజః । ఉవాచ ధర్మరాజం తం నిర్విణ్ణో గమనాయ వై
సూతుడు చెప్పాడు— ధర్మరాజు ఇలా అన్న తర్వాత ఆ ద్విజుడు తిరిగి వెళ్లాల్సిన అవసరాన్ని గుర్తించి నిరుత్సాహంగా ధర్మరాజుని అడిగాడు.
బ్రాహ్మణ ఉవాచ- కస్మాదహమిహానీతః కస్మాత్ప్రేరయసే పునః । గంతుం నైవోత్సహే తత్ర మర్త్యలోకం పునః ప్రభో
బ్రాహ్మణుడు అన్నాడు— నన్నెందుకు ఇక్కడికి తీసుకువచ్చారు? మళ్లీ ఎందుకు పంపుతున్నారు? ప్రభూ, నేను మళ్ళీ మానవ లోకానికి వెళ్లలేను.
యమ ఉవాచ- ఇహ క్షీణాయుషాం పుంసాం వాసః పుణ్యవతాం భవేత్ । అయం వై ధర్మరాజస్య లోకో ధర్మః ప్రకీర్తితః
యముడు అన్నాడు— ఆయుష్షు ముగిసిన సద్గుణులైన వారికి ఇక్కడ నివాసం లభిస్తుంది. ఈ లోకం ధర్మరాజునిది, ఇది ధర్మమయమైన లోకం.
సౌఖ్యభూమిరియం సర్వా ధర్మరాజోఽహమీశ్వరః । పుణ్యాపుణ్యానుసారేణ జంతూనాం సుఖదుఃఖదః
ఈ లోకం అంతా సుఖభూమి. ఇక్కడ నేను ధర్మరాజుని, ఇక్కడ ప్రతివారికి పుణ్యపాపాల ప్రకారం సుఖం లేదా దుఃఖం ఇస్తాను.
పాపినాం యమరూపోఽస్మి నృణాం నిరయదాయకః । తథా పుణ్యవతాం సౌఖ్య స్వర్గదో ధర్మ మూర్తిమాన్
పాపులకైతే నేను యమునిగా నరకాన్ని ఇస్తాను. పుణ్యులకైతే ధర్మమూర్తిగా సుఖాన్ని, స్వర్గాన్ని ప్రసాదిస్తాను.
గచ్ఛ విప్ర త్వమద్యైవ నిలయం స్వం యథాగతః । అద్యాపి దశవర్షాణామాయుస్తే పరివర్తతే
బ్రాహ్మణుడా, నువ్వు ఈరోజే నీ ఇంటికి తిరిగి వెళ్ళు. నీ ఆయుష్షులో ఇంకా పది సంవత్సరాలు మిగిలి ఉన్నాయి.
క్షయే తవాయుషః ప్రాప్తిర్లోకస్యాస్య భవిష్యతి । ప్రష్టవ్యం చ త్వయా హ్యన్యత్పృచ్ఛస్వ ప్రబ్రవీమి తే
నీ ఆయుష్షు పూర్తయిన తరువాత ఈ లోకాన్ని పొందుతావు. ఇంకా ఏదైనా అడగాలనుకుంటే అడుగు, నేను చెప్పుతాను.
బ్రాహ్మణ ఉవాచ- యత్కృత్వా సుమహత్పుణ్యం స్వర్గః స్యాద్బ్రూహి తన్మమ । సర్వస్య హి ప్రమాణంత్వం ధర్మాధర్మవినిశ్చయే
బ్రాహ్మణుడు అన్నాడు— ఏ పనిని చేస్తే గొప్ప పుణ్యం కలిగి స్వర్గానికి వెళ్ళుతారో చెప్పండి. ధర్మాధర్మ నిర్ణయంలో మీరు అందరికీ ప్రమాణం.
యది దేవ మయా సమ్యగ్గంతవ్యం నిజమందిరే । తద్బ్రూహి కర్మణా కేన పతంతి నరకే నరాః
దేవా, నేను నిజంగా నా ఇంటికి తిరిగి వెళ్లాలి అయితే, మనుషులు ఏ కార్యం వల్ల నరకానికి పడతారో చెప్పండి.
వ్రజంతి కేన వై స్వర్గం తత్సర్వం కృపయా వద । యమ ఉవాచ- కర్మణా మనసా వాచా యే ధర్మవిముఖా నరాః
ఎవరు స్వర్గానికి వెళ్తారు? దయచేసి అన్నీ వివరంగా చెప్పండి. యముడు అన్నాడు— చేత, మనసు, మాటలతో ధర్మాన్ని విడిచిపెట్టినవారు—