దానం దత్తవతీ దక్షా వేశ్యా రూపవతీ సదా । బ్రాహ్మణాయ నమస్కారం భక్త్యాదరపురఃసరమ్
రూపవతి వేశ్య ఎప్పుడూ చాకచక్యంగా దానం చేసేది. బ్రాహ్మణుడికి భక్తితో, గౌరవంతో నమస్కరించేది.
స తయా దేవదాసస్త్వం బోధితః స్నేహయంత్రితః । కృతవాన్బుద్ధితః స్నానం మాధవే మాసి సాదరమ్
ఆమె నీకు ప్రేమతో చెప్పగా, నీవు దేవదాసుడిగా జ్ఞానంతో మాధవ మాసంలో భక్తితో స్నానం చేశావు.
తత్ర త్రేతాయుగస్యాదౌ తృతీయామాప్యనిర్మలామ్ । సువర్ణకారం సోవాచ దేవదాసం తమాదరాత్
అక్కడ త్రేతాయుగం ప్రారంభంలో, మూడవ రోజు ఇంకా పవిత్రం కానప్పుడు, ఆ బంగారు పనివాడు భక్తితో దేవదాసునికి ఇలా అన్నాడు.
వేశ్యోవాచ- ఉత్తమం కురు సౌవర్ణం మధుసూదనమచ్యుతమ్ । పూజయిత్వా యవైర్దేవమేతైః సంతర్ప్య చానలమ్
ఆ వేశ్య ఇలా చెప్పింది — "మధుసూదనుడు, అచ్యుతుడు అయిన దేవుని బంగారంతో అద్భుతమైన విగ్రహాన్ని తయారు చేయు. ఈ యవలు తీసుకుని ఆ దేవునిని పూజించి, అగ్నిని సంతృప్తిపరిచు."
బ్రాహ్మణాయ చ దాస్యామి బ్రాహ్మణానామనుజ్ఞయా । దానమేతత్పురాణేషు కథ్యతే తత్ర చాక్షయమ్
బ్రాహ్మణుల అనుమతితో, ఆ విగ్రహాన్ని ఒక బ్రాహ్మణునికి నేను దానం చేస్తాను. ఈ దానం పురాణాలలో చెప్పబడింది; అది ఎప్పటికీ నశించదు అని అక్కడ పేర్కొన్నారు.
అక్షయేతి తృతీయాసౌ బ్రాహ్మణేభ్యః శ్రుతం మయా । శుక్లా వైశాఖమాసస్య తదక్షయఫలప్రదమ్
అది ఎప్పటికీ నశించదని, మూడవదానిగా బ్రాహ్మణులు నాకు చెప్పారు. వైశాఖ మాసంలో శుక్లపక్షంలో ఇలాంటి దానం చేస్తే, అది ఎప్పటికీ ఫలితాన్ని ఇస్తుంది.
అస్యాం దాస్యామి తం హైమం మధుసూదనమవ్యయమ్ । నారద ఉవాచ- ఇతి తస్య వచః శ్రుత్వా మధురం హేమకారకః
ఈ సమయంలోనే నేను ఆ బంగారు మధుసూదనుని, ఎప్పటికీ నశించని విగ్రహాన్ని ఇస్తాను. నారదుడు ఇలా అన్నాడు — ఈ మధురమైన మాటలు విని, ఆ బంగారు పనివాడు
చక్రే సువర్ణప్రతిమామచ్యుతస్యాపి సుందరీమ్ । సత్యభావేన ధర్మార్థమితి చౌర్యవివర్జితః
అచ్యుతుని అందమైన బంగారు విగ్రహాన్ని, నిజమైన భక్తితో, ధర్మార్ధంగా, ఎలాంటి దొంగతనమూ లేకుండా తయారు చేశాడు.
యథోద్దిష్టస్య చంద్రస్య ప్రతిమాం లక్షణాన్వితామ్ । దదౌ సా చ విధానేన స్నాత్వా విప్రాయ సుందరీమ్
చంద్రునికి చెప్పిన లక్షణాలతో కూడిన విగ్రహాన్ని తయారు చేసి, ఆ వేశ్య స్నానం చేసి, నియమం ప్రకారం ఆ అందమైన విగ్రహాన్ని బ్రాహ్మణునికి ఇచ్చింది.
పూజయిత్వా తతస్తస్యామక్షయాయాం తిథౌ నృప
తర్వాత, ఆ నశించని తిథినాడు ఆ విగ్రహాన్ని పూజించింది, ఓ రాజా!
కాలేన కియతా వేశ్యా సా మృతా ధర్మనిష్ఠితా । దేవదాసోఽపి స తతో మృతః స్వీయాయుషక్షయే
కొంతకాలం తర్వాత, ఆ వేశ్య ధర్మంలో స్థిరంగా ఉండి మరణించింది. ఆ తరువాత దేవదాసుని ఆయుష్కాలం పూర్తయ్యాక అతడూ మరణించాడు.
తేన పుణ్యేన భూపాల హేమకారోఽన్య జన్మని । స త్వం ప్రాప్తో మహీం రాజన్నశేషగుణసంయుతః
ఆ పుణ్యఫలంతో, ఓ రాజా! ఆ బంగారు పనివాడు మరొక జన్మలో నీవైపోయి, అన్ని మంచి లక్షణాలతో ఈ భూమిపై రాజుగా జన్మించాడు.
సాపి రూపవతీ వేశ్యా తేన ధర్మేణ తేఽభవత్ । నామ్నా కాంతిమతీ కాంతా ప్రణయేన పరిప్లుతా
ఆ అందమైన వేశ్య కూడా, ఆ ధర్మఫలంతో నీ ప్రియమైన భార్యగా, కాంతిమతిగా, అపారమైన ప్రేమతో నిండినవాడిగా జన్మించింది.
వివిధా వాసనా వీర కర్మణాం పూర్వసంభవాః । విచిత్రా గతయస్తాత జ్ఞాయంతే న బుధైరపి
ఓ వీరా! ఎన్నో వాసనలు మన పూర్వకర్మల వల్ల కలుగుతాయి. వాటి మార్గాలు ఎన్నో విధాలుంటాయి; వాటిని బుద్ధిమంతులకైనా పూర్తిగా తెలుసుకోవడం సాధ్యం కాదు.
తమేనం మాధవం మాసం ప్రతికార్యం న సంశయః । గోపితం తేన దేవేన బ్రహ్మణా మాధవేన చ
ఈ మాధవ మాసాన్ని తప్పక పాటించాలి; ఇది ఆ దేవుడు, బ్రహ్మ, మాధవుడు కాపాడుతున్న మాసం.
అసాధుసంగైరనవాప్తవిద్యైరసంయతైరాశ్రమధర్మహీనైః । అభూతతీర్థైరకృతవ్రతైస్తైర్న లభ్యతే మాధవమాసధర్మః
దుష్టులతో కలిసే వారు, విద్య లేని వారు, నియమం లేని వారు, ఆశ్రమధర్మాలు పాటించని వారు, పవిత్రక్షేత్రాలకు వెళ్లని వారు, వ్రతాలు చేయని వారు — వారికి మాధవ మాసధర్మం లభించదు.
గోవిందకేశవముకుందహరే మురారే లక్ష్మీనివాస మధుసూదన కృష్ణ విష్ణో । వాణీ వరా న వదనే వసతీతి యేషాం వైశాఖమాసనియమో భవతే న తేషామ్
గోవింద, కేశవ, ముకుంద, హరి, మురారి, లక్ష్మీ నివాస, మధుసూదన, కృష్ణ, విష్ణువు, వాణి అనే నామాలు నోట పలకని వారికి వైశాఖ మాస నియమం కలుగదు.
యే సాధుసాధు వచనాని హితాధికాని నాకర్ణయంతి చ హరేశ్చరితామృతాని । పశ్యంతి యే న కమలాపతికేతనాని వైశాఖమాసనియమం న హి తే లభంతే
సద్బుద్ధి కలిగినవారి మంచిమాటలు, హితమైన మాటలు వినని వారు, హరిచరిత్రామృతాన్ని వినని వారు, కమలాపతికి సంబంధించిన పుణ్యస్థలాలను చూడని వారు — వారికి వైశాఖ మాస నియమం లభించదు.
శుశ్రూషితా న గురవో న వరాయ కన్యా దత్తా సమాయ సమయే సమలంకృతా యైః । అధ్యాపితా న తనయా వినయాది ధర్మం వైశాఖమాసనియమం న హి తే లభంతే
గురువులను సేవించని వారు, యోగ్యమైన కూతురిని సమయానికి అలంకరించి ఇచ్చి పెళ్లి చేయని వారు, తనయులకు వినయంతో ధర్మాన్ని బోధించని వారు — వారికి వైశాఖ మాస నియమం లభించదు.
సూత ఉవాచ- ఇత్యేవమాదిశ్య మునిర్నరేశ మామంత్ర్య తం మంత్రవిదగ్రగణ్యః । స్నాతుం యయౌ మాధవమాసి గంగామభ్యర్చితస్తేన తదా స విప్రాః
సూతుడు ఇలా అన్నాడు — ఈ విధంగా రాజును ఉపదేశించిన ఆ ముని, మంత్రవిదుల్లో శ్రేష్ఠుడు, మాధవ మాసంలో గంగలో స్నానం చేయడానికి వెళ్లాడు. ఆ సమయంలో బ్రాహ్మణులు అతన్ని పూజించారు.
విధిం స రాజాపి తతశ్చకార వైశాఖమాసస్య మునిప్రణీతమ్ । పత్న్యాసమం పుణ్యధియా తమేవ సంచింతయఁల్లోకపవిత్రకీర్తిః
ఆ రాజు, లోకానికి పవిత్రతను కలిగించే యీ వైశాఖ మాసంలో మునివర్యుడు చెప్పిన విధిని తన ధర్మపత్నితో కలిసి భక్తిపూర్వకంగా ఆచరించాడు.
ఋషయ ఊచుః - సూతసూతమహాప్రాజ్ఞ జీవజీవ శతంసమాః । యద్వయం పుణ్యసమయం శ్రావితా జగతో హితమ్
ఋషులు ఇలా అన్నారు – సూతా, నీకు శతాయుష్షు కలగాలి. నీవు మాకు లోకానికి మేలు చేసే పుణ్యకాలాన్ని వినిపించావు.
వద భూయోఽపి భూయిష్ఠం పిబామస్తావకం వచః । పాయంపాయం న తృప్యామో వయం సూత తదుత్తమమ్
మరింత చెప్పు, మేము నీ మాటలను తాగుతూనే ఉండాలి. పాలు తాగినట్టు నీ ఉత్తమమైన ఉపదేశాన్ని మేము ఎప్పటికీ తృప్తి చెందకుండా వింటూ ఉంటాము, సూతా.
సూత ఉవాచ- అత్రాప్యుదాహరంతీమమితిహాసం పురాతనమ్ । సంవాదమాదిలోకస్య జగతాం జగదీశితుః
సూతుడు ఇలా చెప్పాడు – దీనిలోనూ ఒక పురాతన కథను ఉదాహరిస్తారు. అది మొదటి సృష్టిలోని జనులు, జగత్తుకు అధిపతి మధ్య జరిగిన సంభాషణ.
షట్సహస్రాణిచోచ్ఛ్రాయో విస్తారేణ పునస్త్రయమ్ । ఏవం నవసహస్రాణి యోజనానాం విధాయ చ
ఆది కాలంలో ఆ నిర్మాణానికి ఆరు వేల యోజనాల ఎత్తు, మూడు వేల యోజనాల వెడల్పు ఉండేది. ఇలా మొత్తం తొమ్మిది వేల యోజనాలు కొలవబడినవి.
వామయా దంష్ట్రయా గృహ్య ఉద్ధృతాదౌ వసుంధరా । దివ్యవర్షసహస్రం వై దంష్ట్రయా ధారితా మహీ
వామదంతంతో భూమిని పైకి ఎత్తి, ఆ దంతంతో వెయ్యి దివ్య సంవత్సరాలు భూమిని మోయబడింది.
ధర్మాఖ్యానప్రసంగేన సోవాచ వినయాద్విభుమ్ । పృథివ్యువాచ- ఏతే ద్వాదశ మాసా వై షష్టిర్దినశతత్రయమ్
ధర్మకథను సందర్భంలో భూమి వినయంగా ప్రభువుతో ఇలా అడిగింది – ఇవే పన్నెండు నెలలు, అరవై మూడు వందల రోజులున్నాయి.
ఏషాం కిముత్తమం పుణ్యం ప్రియం చ తవ కేశవ । పవిత్రః కార్తికో మాసస్తులాసంస్థే దివాకరే
ఈ నెలల్లో, నీకు ఏది అత్యంత పుణ్యమయమైనది, ప్రియమైనది, కేశవా? సూర్యుడు తులారాశిలో ఉన్నప్పుడు కార్తీక మాసం పవిత్రమైనదిగా చెప్పబడింది.
మకరస్థే రవౌ మాసః పురాణే పావనః స్మృతః । మేషస్థే మాధవో మాసో భాస్కరే పఠ్యతే బుధైః
సూర్యుడు మకరరాశిలో ఉన్నప్పుడు ఆ మాసం పురాణాలలో పవిత్రమైనదిగా గుర్తించబడింది. మేషరాశిలో ఉన్నప్పుడు మాధవ మాసాన్ని పండితులు ప్రశంసిస్తారు.
మార్గశీర్షోఽపి మాసానాం పావనః పరికీర్తితః । ఏవం మాసాః పవిత్రాస్తే వాసరాః కేపి కీర్తితాః
మాసాలలో మార్గశీర్షమూ పవిత్రమైనదిగా ప్రసిద్ధి చెందింది. ఇలా కొన్ని నెలలు పవిత్రమైనవి, కొన్ని రోజులు కూడా ప్రశంసించబడ్డాయి.