సూత ఉవాచ- ఇత్యేవమాకర్ణ్య వచో విచిత్రం పుణ్యం పవిత్రం విధినందనస్య । ప్రణమ్య బద్ధాంజలిరాహ రాజా సకౌతుకీ భాగవతప్రధానః
సూతుడు చెప్పాడు— విధినందనుని పవిత్రమైన, పుణ్యమైన, అద్భుతమైన మాటలు విని, భక్తులలో శ్రేష్ఠుడైన రాజు చేతులు జోడించి నమస్కరించి, ఆసక్తితో ఇలా అడిగాడు.
అంబరీష ఉవాచ- సమస్తభూమీవలయేశ్వరోఽహమవ్యాహతాజ్ఞో విబుధప్రసేవీ । గోవిందపాదాంబుజదత్తచిత్తః స్వచిత్తసంతోషితభూమిదేవః
అంబరీషుడు చెప్పాడు— నేనే అన్ని భూములలో అధిపతి, నా ఆజ్ఞ ఎటూ నిరోధం లేకుండా అమలవుతుంది, దేవతలు సేవించేవారు. గోవిందుని పాదపద్మాలపై నా మనస్సు నిలిచింది. భూమిపై రాజుగా నా హృదయం సంతృప్తిగా ఉంది.
విఖ్యాతరాజోచితవంశరత్నం నిరంతరం ధర్మరుచిర్యశస్వీ । సౌందర్యశౌర్యోదయదానశీలః సుపుత్రవానస్మి జితారివర్గః
నేను ప్రసిద్ధి చెందిన రాజవంశంలో జన్మించాను. ఎప్పుడూ ధర్మం, కీర్తి పట్ల ఆసక్తి కలిగి ఉన్నాను. అందం, పరాక్రమం, దానశీలత, మంచి ప్రవర్తన కలిగి ఉన్నాను. మంచి కుమారులు ఉన్నారు, శత్రువులను జయించాను.
కేనాపి పుణ్యేన పవిత్రబుద్ధిర్జాతోహమీదృగ్గుణసంతశ్రీః । ఇయం పునః శ్రీరివ పుణ్యమూర్తిర్లబ్ధా కుతః కాంతిమతీ చ కాంతా
ఏదో పుణ్యంతో నేను పవిత్రమైన మనస్సుతో, ఇలాంటి గుణాలు, ఐశ్వర్యం పొందాను. మళ్లీ, పుణ్యమూర్తిలా, ఈ కాంతిమంతమైన, అందమైన భార్యను పొందాను. ఈమెను ఎలా సంపాదించాను?
ఇదం మే సుకృతం సర్వం పురాజన్మని చేష్టితమ్ । సమాదిశ మునే సమ్యక్సర్వజ్ఞోసి దయానిధే
నా ఈ సర్వ సౌభాగ్యం, గత జన్మలో చేసిన సత్కార్యాలన్నీ— మునివరా! నీవు సమగ్రంగా చెప్పు. నీవు సర్వజ్ఞుడు, దయామయుడవు.
నారద ఉవాచ- ఇయం రూపవతీ నామ వేశ్యాసీదన్యజన్మని । సాంప్రతం తవ భార్యా యా సత్యాచారాతిసుందరీ
నారదుడు చెప్పాడు— ఈమె గత జన్మలో రూపవతి అనే వేశ్య. ఇప్పుడు నీ భార్యగా, సత్యాచారంతో, అతి అందంగా ఉంది.
వేశ్యాధర్మేణ వర్తేత యథోద్దిష్టేన భావినీ । కుర్వతీ కిల కర్మాణి శుభాని ద్విజశాసనాత్
ఆమె వేశ్యధర్మాన్ని విధిగా అనుసరించింది. ద్విజుల ఆజ్ఞ ప్రకారం శుభమైన పనులు చేసింది.
దేవదాస ఇతి ఖ్యాతో హేమకారో భవానభూత్ । పూర్వజన్మని వై తస్యా రుచేర్భర్తా భుజంగమః
నీవు గత జన్మలో దేవదాస అనే బంగారు పనివాడివి. ఆమెకు భుజంగమ అనే భర్తవిగా ఉన్నావు.
ఇయం భవంతం భజతే రుచీ రూపవతీ పునః । వ్యయార్థమయనం ధర్మం స్థితా విజ్ఞానముత్తమమ్
రాజా! రూపవతి మళ్లీ నిన్ను భక్తితో సేవిస్తోంది. ధర్మంలో స్థిరంగా, ఉత్తమ జ్ఞానంతో ఉన్నది. మోక్షార్ధంగా నీకు అంకితమైంది.
ఆకర్ణ్య చైకదా ధర్మం వైశాఖస్నానసంభవమ్ । చక్రే ధర్మవతీ తోయే స్నానం మేషగతే రవౌ
ఒకసారి, వైశాఖ మాసంలో స్నానం వల్ల కలిగే పుణ్యాన్ని విని, ధర్మవతి సూర్యుడు మేషరాశిలో ఉన్నప్పుడు నీటిలో స్నానం చేసింది.
దానం దత్తవతీ దక్షా వేశ్యా రూపవతీ సదా । బ్రాహ్మణాయ నమస్కారం భక్త్యాదరపురఃసరమ్
రూపవతి వేశ్య ఎప్పుడూ చాకచక్యంగా దానం చేసేది. బ్రాహ్మణుడికి భక్తితో, గౌరవంతో నమస్కరించేది.
స తయా దేవదాసస్త్వం బోధితః స్నేహయంత్రితః । కృతవాన్బుద్ధితః స్నానం మాధవే మాసి సాదరమ్
ఆమె నీకు ప్రేమతో చెప్పగా, నీవు దేవదాసుడిగా జ్ఞానంతో మాధవ మాసంలో భక్తితో స్నానం చేశావు.
తత్ర త్రేతాయుగస్యాదౌ తృతీయామాప్యనిర్మలామ్ । సువర్ణకారం సోవాచ దేవదాసం తమాదరాత్
అక్కడ త్రేతాయుగం ప్రారంభంలో, మూడవ రోజు ఇంకా పవిత్రం కానప్పుడు, ఆ బంగారు పనివాడు భక్తితో దేవదాసునికి ఇలా అన్నాడు.
వేశ్యోవాచ- ఉత్తమం కురు సౌవర్ణం మధుసూదనమచ్యుతమ్ । పూజయిత్వా యవైర్దేవమేతైః సంతర్ప్య చానలమ్
ఆ వేశ్య ఇలా చెప్పింది — "మధుసూదనుడు, అచ్యుతుడు అయిన దేవుని బంగారంతో అద్భుతమైన విగ్రహాన్ని తయారు చేయు. ఈ యవలు తీసుకుని ఆ దేవునిని పూజించి, అగ్నిని సంతృప్తిపరిచు."
బ్రాహ్మణాయ చ దాస్యామి బ్రాహ్మణానామనుజ్ఞయా । దానమేతత్పురాణేషు కథ్యతే తత్ర చాక్షయమ్
బ్రాహ్మణుల అనుమతితో, ఆ విగ్రహాన్ని ఒక బ్రాహ్మణునికి నేను దానం చేస్తాను. ఈ దానం పురాణాలలో చెప్పబడింది; అది ఎప్పటికీ నశించదు అని అక్కడ పేర్కొన్నారు.
అక్షయేతి తృతీయాసౌ బ్రాహ్మణేభ్యః శ్రుతం మయా । శుక్లా వైశాఖమాసస్య తదక్షయఫలప్రదమ్
అది ఎప్పటికీ నశించదని, మూడవదానిగా బ్రాహ్మణులు నాకు చెప్పారు. వైశాఖ మాసంలో శుక్లపక్షంలో ఇలాంటి దానం చేస్తే, అది ఎప్పటికీ ఫలితాన్ని ఇస్తుంది.
అస్యాం దాస్యామి తం హైమం మధుసూదనమవ్యయమ్ । నారద ఉవాచ- ఇతి తస్య వచః శ్రుత్వా మధురం హేమకారకః
ఈ సమయంలోనే నేను ఆ బంగారు మధుసూదనుని, ఎప్పటికీ నశించని విగ్రహాన్ని ఇస్తాను. నారదుడు ఇలా అన్నాడు — ఈ మధురమైన మాటలు విని, ఆ బంగారు పనివాడు
చక్రే సువర్ణప్రతిమామచ్యుతస్యాపి సుందరీమ్ । సత్యభావేన ధర్మార్థమితి చౌర్యవివర్జితః
అచ్యుతుని అందమైన బంగారు విగ్రహాన్ని, నిజమైన భక్తితో, ధర్మార్ధంగా, ఎలాంటి దొంగతనమూ లేకుండా తయారు చేశాడు.
యథోద్దిష్టస్య చంద్రస్య ప్రతిమాం లక్షణాన్వితామ్ । దదౌ సా చ విధానేన స్నాత్వా విప్రాయ సుందరీమ్
చంద్రునికి చెప్పిన లక్షణాలతో కూడిన విగ్రహాన్ని తయారు చేసి, ఆ వేశ్య స్నానం చేసి, నియమం ప్రకారం ఆ అందమైన విగ్రహాన్ని బ్రాహ్మణునికి ఇచ్చింది.
పూజయిత్వా తతస్తస్యామక్షయాయాం తిథౌ నృప
తర్వాత, ఆ నశించని తిథినాడు ఆ విగ్రహాన్ని పూజించింది, ఓ రాజా!
కాలేన కియతా వేశ్యా సా మృతా ధర్మనిష్ఠితా । దేవదాసోఽపి స తతో మృతః స్వీయాయుషక్షయే
కొంతకాలం తర్వాత, ఆ వేశ్య ధర్మంలో స్థిరంగా ఉండి మరణించింది. ఆ తరువాత దేవదాసుని ఆయుష్కాలం పూర్తయ్యాక అతడూ మరణించాడు.
తేన పుణ్యేన భూపాల హేమకారోఽన్య జన్మని । స త్వం ప్రాప్తో మహీం రాజన్నశేషగుణసంయుతః
ఆ పుణ్యఫలంతో, ఓ రాజా! ఆ బంగారు పనివాడు మరొక జన్మలో నీవైపోయి, అన్ని మంచి లక్షణాలతో ఈ భూమిపై రాజుగా జన్మించాడు.
సాపి రూపవతీ వేశ్యా తేన ధర్మేణ తేఽభవత్ । నామ్నా కాంతిమతీ కాంతా ప్రణయేన పరిప్లుతా
ఆ అందమైన వేశ్య కూడా, ఆ ధర్మఫలంతో నీ ప్రియమైన భార్యగా, కాంతిమతిగా, అపారమైన ప్రేమతో నిండినవాడిగా జన్మించింది.
వివిధా వాసనా వీర కర్మణాం పూర్వసంభవాః । విచిత్రా గతయస్తాత జ్ఞాయంతే న బుధైరపి
ఓ వీరా! ఎన్నో వాసనలు మన పూర్వకర్మల వల్ల కలుగుతాయి. వాటి మార్గాలు ఎన్నో విధాలుంటాయి; వాటిని బుద్ధిమంతులకైనా పూర్తిగా తెలుసుకోవడం సాధ్యం కాదు.
తమేనం మాధవం మాసం ప్రతికార్యం న సంశయః । గోపితం తేన దేవేన బ్రహ్మణా మాధవేన చ
ఈ మాధవ మాసాన్ని తప్పక పాటించాలి; ఇది ఆ దేవుడు, బ్రహ్మ, మాధవుడు కాపాడుతున్న మాసం.
అసాధుసంగైరనవాప్తవిద్యైరసంయతైరాశ్రమధర్మహీనైః । అభూతతీర్థైరకృతవ్రతైస్తైర్న లభ్యతే మాధవమాసధర్మః
దుష్టులతో కలిసే వారు, విద్య లేని వారు, నియమం లేని వారు, ఆశ్రమధర్మాలు పాటించని వారు, పవిత్రక్షేత్రాలకు వెళ్లని వారు, వ్రతాలు చేయని వారు — వారికి మాధవ మాసధర్మం లభించదు.
గోవిందకేశవముకుందహరే మురారే లక్ష్మీనివాస మధుసూదన కృష్ణ విష్ణో । వాణీ వరా న వదనే వసతీతి యేషాం వైశాఖమాసనియమో భవతే న తేషామ్
గోవింద, కేశవ, ముకుంద, హరి, మురారి, లక్ష్మీ నివాస, మధుసూదన, కృష్ణ, విష్ణువు, వాణి అనే నామాలు నోట పలకని వారికి వైశాఖ మాస నియమం కలుగదు.
యే సాధుసాధు వచనాని హితాధికాని నాకర్ణయంతి చ హరేశ్చరితామృతాని । పశ్యంతి యే న కమలాపతికేతనాని వైశాఖమాసనియమం న హి తే లభంతే
సద్బుద్ధి కలిగినవారి మంచిమాటలు, హితమైన మాటలు వినని వారు, హరిచరిత్రామృతాన్ని వినని వారు, కమలాపతికి సంబంధించిన పుణ్యస్థలాలను చూడని వారు — వారికి వైశాఖ మాస నియమం లభించదు.
శుశ్రూషితా న గురవో న వరాయ కన్యా దత్తా సమాయ సమయే సమలంకృతా యైః । అధ్యాపితా న తనయా వినయాది ధర్మం వైశాఖమాసనియమం న హి తే లభంతే
గురువులను సేవించని వారు, యోగ్యమైన కూతురిని సమయానికి అలంకరించి ఇచ్చి పెళ్లి చేయని వారు, తనయులకు వినయంతో ధర్మాన్ని బోధించని వారు — వారికి వైశాఖ మాస నియమం లభించదు.
సూత ఉవాచ- ఇత్యేవమాదిశ్య మునిర్నరేశ మామంత్ర్య తం మంత్రవిదగ్రగణ్యః । స్నాతుం యయౌ మాధవమాసి గంగామభ్యర్చితస్తేన తదా స విప్రాః
సూతుడు ఇలా అన్నాడు — ఈ విధంగా రాజును ఉపదేశించిన ఆ ముని, మంత్రవిదుల్లో శ్రేష్ఠుడు, మాధవ మాసంలో గంగలో స్నానం చేయడానికి వెళ్లాడు. ఆ సమయంలో బ్రాహ్మణులు అతన్ని పూజించారు.