ఉద్వాసయేచ్చేదుద్వాస్యం జ్యోతిర్జ్యోతిషి చాత్మనః । అర్చాదిషు పదం యత్ర శ్రద్ధావాంస్తత్ర చార్చయేత్
ఉద్వాసన సమయం అయితే, ఆ విధంగా ఉద్వాసన చేసి, పరమజ్యోతిలోని అంతర్లోకజ్యోతిని ధ్యానించాలి; ఎక్కడ పూజలో భక్తి ఉంటే అక్కడ పూజ చేయాలి.
సర్వభూతేష్వాత్మని చ సర్వాత్మానమవస్థితమ్ । ఏవం క్రియాయోగపథైః పుమాన్వైదికతాంత్రికైః
ప్రతి ప్రాణిలోను, తనలోను పరమాత్మను ఉన్నట్లు గ్రహించాలి; ఇలా క్రమబద్ధమైన కర్మయోగ మార్గాలతో వేద, తంత్ర సంపూర్ణతను పొందుతాడు.
అర్చ్చయేచ్చ యతః సిద్ధిం హరేర్విందత్యభీప్సితామ్ । తామర్చాం సంప్రతిష్ఠాప్య మందిరం కారయేద్దృఢమ్
ఈ విధంగా పూజ చేస్తే, హరిదేవుని ఆశించిన ఫలితాన్ని పొందుతాడు; ఆ మూర్తిని ప్రతిష్టించి, బలమైన మందిరాన్ని నిర్మించాలి.
పుష్పోద్యానాని రమ్యాణి పూజాయాత్రోత్సవాదికమ్ । పూజాదీనాం ప్రవాహార్థం మహాపర్వస్వథాన్వహమ్
పూజ, ఉత్సవాలకు, ఇతర కార్యక్రమాలకు అందంగా పుష్పోధ్యానాలను ఏర్పరచాలి; పూజలు, ఉత్సవాలు నిరంతరం కొనసాగేందుకు, ముఖ్యంగా మహోత్సవ దినాలలో కూడా నిర్వహించాలి.
క్షేత్రాపణపురగ్రామాన్దత్వా సాయుజ్యతామియాత్ । ప్రతిష్ఠయా సార్వభౌమం సద్మనా భువనత్రయమ్
దేవుని ప్రతిష్ఠ చేయడం వలన పొలాలు, బజార్లు, నగరాలు, గ్రామాల్లో పరమాత్మతో ఐక్యత్వాన్ని పొందుతారు. అలాంటి ప్రతిష్ఠ వల్ల మూడు లోకాల్లో రాజ్యాధికారం కలిగి, విశ్వవ్యాప్తమైన గృహాన్ని పొందుతారు.
పూజాదినా బ్రహ్మలోకం త్రిభిస్తత్సామ్యతామియాత్ । తమేవ నైరపేక్షేణ భక్తియోగేన విందతే
పూజ మొదలైన కార్యాల ద్వారా బ్రహ్మలోకాన్ని పొందుతారు. ఆ మూడు పనులను చేస్తే ఆ లోకంతో సమానత్వం కలుగుతుంది. నిస్వార్థమైన భక్తితో ఆయనను మాత్రమే తెలుసుకోవచ్చు.
భక్తియోగం స లభతే ఏవం యః పూజయేద్ధరిమ్
ఈ విధంగా హరిదేవుని పూజించే వాడు భక్తి మార్గాన్ని తప్పక పొందుతాడు.
యత్కృష్ణప్రణిపాతధూలిధవలం తద్వర్ష్మ తద్వచ్ఛుభం । తే నేత్రే తపసార్జితే సురుచిరే యాభ్యాం హరిర్దృశ్యతే । సా బుద్ధిర్విమలేందు శంఖధవలా యా మాధవవ్యాపినీ । సా జిహ్వా మృదుభాషిణీ నృప ముహుర్యా స్తౌతి నారాయణమ్
కృష్ణుని పాదధూళితో పవిత్రమైన ఆ శరీరం మంగళకరం. తపస్సుతో సంపాదించిన ఆ అందమైన కన్నులతో హరిని దర్శించగలుగుతారు. చంద్రుడిలా నిర్మలమైన, శంఖంలా తెల్లగా ఉన్న ఆ బుద్ధి మాధవుని తలచుతుంది. మృదువుగా మాట్లాడే ఆ నాలుక రాజా! నారాయణుని ఎప్పుడూ స్తుతిస్తుంది.
మూలమంత్రేణ కర్తవ్యం స్త్రీశూద్రైరపి పూజనమ్ । శ్రద్ధయా స్వగురూద్దిష్టమార్గేణాన్యైశ్చ వైష్ణవః
మూలమంత్రంతో స్త్రీలు, శూద్రులు కూడా పూజ చేయాలి. తమ గురువు చెప్పిన మార్గాన్ని విశ్వాసంతో అనుసరించాలి. ఇతర వైష్ణవులు కూడా ఇదే విధంగా చేయాలి.
ఇదం తే సర్వమాఖ్యాతం పావనం మాధవార్చనమ్ । విశేషాన్మాధవే మాసి త్వమేతత్కురు భూపతే
మాధవుని ఆరాధన గురించి పవిత్రమైన ఈ విధానాన్ని నీకు వివరించాను. ముఖ్యంగా మాధవ మాసంలో నువ్వు ఇది చేయాలి రాజా!
సూత ఉవాచ- ఇత్యేవమాకర్ణ్య వచో విచిత్రం పుణ్యం పవిత్రం విధినందనస్య । ప్రణమ్య బద్ధాంజలిరాహ రాజా సకౌతుకీ భాగవతప్రధానః
సూతుడు చెప్పాడు— విధినందనుని పవిత్రమైన, పుణ్యమైన, అద్భుతమైన మాటలు విని, భక్తులలో శ్రేష్ఠుడైన రాజు చేతులు జోడించి నమస్కరించి, ఆసక్తితో ఇలా అడిగాడు.
అంబరీష ఉవాచ- సమస్తభూమీవలయేశ్వరోఽహమవ్యాహతాజ్ఞో విబుధప్రసేవీ । గోవిందపాదాంబుజదత్తచిత్తః స్వచిత్తసంతోషితభూమిదేవః
అంబరీషుడు చెప్పాడు— నేనే అన్ని భూములలో అధిపతి, నా ఆజ్ఞ ఎటూ నిరోధం లేకుండా అమలవుతుంది, దేవతలు సేవించేవారు. గోవిందుని పాదపద్మాలపై నా మనస్సు నిలిచింది. భూమిపై రాజుగా నా హృదయం సంతృప్తిగా ఉంది.
విఖ్యాతరాజోచితవంశరత్నం నిరంతరం ధర్మరుచిర్యశస్వీ । సౌందర్యశౌర్యోదయదానశీలః సుపుత్రవానస్మి జితారివర్గః
నేను ప్రసిద్ధి చెందిన రాజవంశంలో జన్మించాను. ఎప్పుడూ ధర్మం, కీర్తి పట్ల ఆసక్తి కలిగి ఉన్నాను. అందం, పరాక్రమం, దానశీలత, మంచి ప్రవర్తన కలిగి ఉన్నాను. మంచి కుమారులు ఉన్నారు, శత్రువులను జయించాను.
కేనాపి పుణ్యేన పవిత్రబుద్ధిర్జాతోహమీదృగ్గుణసంతశ్రీః । ఇయం పునః శ్రీరివ పుణ్యమూర్తిర్లబ్ధా కుతః కాంతిమతీ చ కాంతా
ఏదో పుణ్యంతో నేను పవిత్రమైన మనస్సుతో, ఇలాంటి గుణాలు, ఐశ్వర్యం పొందాను. మళ్లీ, పుణ్యమూర్తిలా, ఈ కాంతిమంతమైన, అందమైన భార్యను పొందాను. ఈమెను ఎలా సంపాదించాను?
ఇదం మే సుకృతం సర్వం పురాజన్మని చేష్టితమ్ । సమాదిశ మునే సమ్యక్సర్వజ్ఞోసి దయానిధే
నా ఈ సర్వ సౌభాగ్యం, గత జన్మలో చేసిన సత్కార్యాలన్నీ— మునివరా! నీవు సమగ్రంగా చెప్పు. నీవు సర్వజ్ఞుడు, దయామయుడవు.
నారద ఉవాచ- ఇయం రూపవతీ నామ వేశ్యాసీదన్యజన్మని । సాంప్రతం తవ భార్యా యా సత్యాచారాతిసుందరీ
నారదుడు చెప్పాడు— ఈమె గత జన్మలో రూపవతి అనే వేశ్య. ఇప్పుడు నీ భార్యగా, సత్యాచారంతో, అతి అందంగా ఉంది.
వేశ్యాధర్మేణ వర్తేత యథోద్దిష్టేన భావినీ । కుర్వతీ కిల కర్మాణి శుభాని ద్విజశాసనాత్
ఆమె వేశ్యధర్మాన్ని విధిగా అనుసరించింది. ద్విజుల ఆజ్ఞ ప్రకారం శుభమైన పనులు చేసింది.
దేవదాస ఇతి ఖ్యాతో హేమకారో భవానభూత్ । పూర్వజన్మని వై తస్యా రుచేర్భర్తా భుజంగమః
నీవు గత జన్మలో దేవదాస అనే బంగారు పనివాడివి. ఆమెకు భుజంగమ అనే భర్తవిగా ఉన్నావు.
ఇయం భవంతం భజతే రుచీ రూపవతీ పునః । వ్యయార్థమయనం ధర్మం స్థితా విజ్ఞానముత్తమమ్
రాజా! రూపవతి మళ్లీ నిన్ను భక్తితో సేవిస్తోంది. ధర్మంలో స్థిరంగా, ఉత్తమ జ్ఞానంతో ఉన్నది. మోక్షార్ధంగా నీకు అంకితమైంది.
ఆకర్ణ్య చైకదా ధర్మం వైశాఖస్నానసంభవమ్ । చక్రే ధర్మవతీ తోయే స్నానం మేషగతే రవౌ
ఒకసారి, వైశాఖ మాసంలో స్నానం వల్ల కలిగే పుణ్యాన్ని విని, ధర్మవతి సూర్యుడు మేషరాశిలో ఉన్నప్పుడు నీటిలో స్నానం చేసింది.
దానం దత్తవతీ దక్షా వేశ్యా రూపవతీ సదా । బ్రాహ్మణాయ నమస్కారం భక్త్యాదరపురఃసరమ్
రూపవతి వేశ్య ఎప్పుడూ చాకచక్యంగా దానం చేసేది. బ్రాహ్మణుడికి భక్తితో, గౌరవంతో నమస్కరించేది.
స తయా దేవదాసస్త్వం బోధితః స్నేహయంత్రితః । కృతవాన్బుద్ధితః స్నానం మాధవే మాసి సాదరమ్
ఆమె నీకు ప్రేమతో చెప్పగా, నీవు దేవదాసుడిగా జ్ఞానంతో మాధవ మాసంలో భక్తితో స్నానం చేశావు.
తత్ర త్రేతాయుగస్యాదౌ తృతీయామాప్యనిర్మలామ్ । సువర్ణకారం సోవాచ దేవదాసం తమాదరాత్
అక్కడ త్రేతాయుగం ప్రారంభంలో, మూడవ రోజు ఇంకా పవిత్రం కానప్పుడు, ఆ బంగారు పనివాడు భక్తితో దేవదాసునికి ఇలా అన్నాడు.
వేశ్యోవాచ- ఉత్తమం కురు సౌవర్ణం మధుసూదనమచ్యుతమ్ । పూజయిత్వా యవైర్దేవమేతైః సంతర్ప్య చానలమ్
ఆ వేశ్య ఇలా చెప్పింది — "మధుసూదనుడు, అచ్యుతుడు అయిన దేవుని బంగారంతో అద్భుతమైన విగ్రహాన్ని తయారు చేయు. ఈ యవలు తీసుకుని ఆ దేవునిని పూజించి, అగ్నిని సంతృప్తిపరిచు."
బ్రాహ్మణాయ చ దాస్యామి బ్రాహ్మణానామనుజ్ఞయా । దానమేతత్పురాణేషు కథ్యతే తత్ర చాక్షయమ్
బ్రాహ్మణుల అనుమతితో, ఆ విగ్రహాన్ని ఒక బ్రాహ్మణునికి నేను దానం చేస్తాను. ఈ దానం పురాణాలలో చెప్పబడింది; అది ఎప్పటికీ నశించదు అని అక్కడ పేర్కొన్నారు.
అక్షయేతి తృతీయాసౌ బ్రాహ్మణేభ్యః శ్రుతం మయా । శుక్లా వైశాఖమాసస్య తదక్షయఫలప్రదమ్
అది ఎప్పటికీ నశించదని, మూడవదానిగా బ్రాహ్మణులు నాకు చెప్పారు. వైశాఖ మాసంలో శుక్లపక్షంలో ఇలాంటి దానం చేస్తే, అది ఎప్పటికీ ఫలితాన్ని ఇస్తుంది.
అస్యాం దాస్యామి తం హైమం మధుసూదనమవ్యయమ్ । నారద ఉవాచ- ఇతి తస్య వచః శ్రుత్వా మధురం హేమకారకః
ఈ సమయంలోనే నేను ఆ బంగారు మధుసూదనుని, ఎప్పటికీ నశించని విగ్రహాన్ని ఇస్తాను. నారదుడు ఇలా అన్నాడు — ఈ మధురమైన మాటలు విని, ఆ బంగారు పనివాడు
చక్రే సువర్ణప్రతిమామచ్యుతస్యాపి సుందరీమ్ । సత్యభావేన ధర్మార్థమితి చౌర్యవివర్జితః
అచ్యుతుని అందమైన బంగారు విగ్రహాన్ని, నిజమైన భక్తితో, ధర్మార్ధంగా, ఎలాంటి దొంగతనమూ లేకుండా తయారు చేశాడు.
యథోద్దిష్టస్య చంద్రస్య ప్రతిమాం లక్షణాన్వితామ్ । దదౌ సా చ విధానేన స్నాత్వా విప్రాయ సుందరీమ్
చంద్రునికి చెప్పిన లక్షణాలతో కూడిన విగ్రహాన్ని తయారు చేసి, ఆ వేశ్య స్నానం చేసి, నియమం ప్రకారం ఆ అందమైన విగ్రహాన్ని బ్రాహ్మణునికి ఇచ్చింది.
పూజయిత్వా తతస్తస్యామక్షయాయాం తిథౌ నృప
తర్వాత, ఆ నశించని తిథినాడు ఆ విగ్రహాన్ని పూజించింది, ఓ రాజా!