అగ్నిమాధాయ పరితః సమూహేత్పాణినోదకమ్ । పరిస్తీర్యాథ పర్యుక్ష్య దత్వా ఇధ్మం యథావిధి
అగ్ని వెలిగించి, చుట్టూ చేతులతో నీళ్లు పోసి, ఆ నీటిని చల్లుతూ శుద్ధి చేసి, విధానంగా సమిధలను సమర్పించాలి.
ప్రోక్షణ్యాసాద్య ద్రవ్యాణి ప్రోక్షణ్యైవాజ్యసేచనమ్ । తప్తజాంబూనదప్రఖ్యం శంఖచక్రగదాంబుజైః
ప్రోక్షణ పాత్రను తీసుకుని, ద్రవ్యాలను ప్రోక్షణ చేసి, నెయ్యి పోసి హోమం చేయాలి; తాపంతో మెరిసే బంగారం వలె ప్రకాశించే, శంఖం, చక్రం, గద, పద్మం ధరించిన స్వరూపాన్ని ధ్యానించాలి.
లసచ్చతుర్భుజం శాంతం పద్మకింజల్కవాససమ్ । స్ఫురత్కిరీటకటకకటిసూత్రవరాంగదమ్
నలుపు నాలుగు చేతులతో, పద్మపు రేణువర్ణ వస్త్రధారి, మెరిసే కిరీటం, కంకణాలు, మెడలో తాడు, మెరిసే వలయాలు ధరించిన శాంత స్వరూపాన్ని ధ్యానించాలి.
శ్రీవత్సవక్షసంభ్రాజత్కౌస్తుభం వనమాలినమ్ । ధ్యాయన్నభ్యర్చ్య దారూణి హవిషా సఘృతాని చ
శ్రీవత్సముద్రిక chest పై ప్రకాశించే, కౌస్తుభ మణి ధరించిన, అడవి పూల హారముతో అలంకరించిన స్వామిని ధ్యానించి, పూజించి, దారువులను, నెయ్యితో కలిపిన హవిస్సును సమర్పించాలి.
ప్రాస్యాజ్యభాగావాఘారౌ దత్వా చాజ్యప్లుతం హవిః । అభ్యర్చ్యాథ నమస్కృత్య పార్షదేభ్యో బలిం హరేత్
నెయ్యి భాగాలను, ఆఘారాలను సమర్పించి, నెయ్యిలో ముంచిన హవిస్సును సమర్పించాలి; పూజించి, నమస్కరించి, పార్థసారథి సేవకులకు బలిని సమర్పించాలి.
మూలమంత్రం జపేద్బ్రహ్మన్స్మరన్నారాయణాత్మకమ్ । దత్వాచమనముచ్ఛిష్టం విష్వక్సేనాయ కల్పయేత్
బ్రాహ్మణుడు మూలమంత్రాన్ని జపిస్తూ, నారాయణ తత్వాన్ని స్మరించాలి; ఆచమనానికి మిగిలిన నీటిని విష్వక్సేనునికి సమర్పించాలి.
ముఖవాసం తు సురభిం తాంబూలాద్యముపాహరేత్ । ఉపగాయన్గృణన్నిత్యం కర్మాణ్యభిరవాక్షరైః
ముఖవాసం, సుగంధ ద్రవ్యాలు, తాంబూలాదులను సమర్పించాలి; శుభాకాంక్ష పదాలతో పాటలు పాడుతూ, స్తుతిస్తూ, కార్యములను నిర్వహించాలి.
సత్కథాం శ్రావయఞ్ఛృణ్వన్ముహూర్తం క్షణికో భవేత్ । స్తవైరుచ్చావచైః స్తోత్రైః పౌరాణైః ప్రాకృతైరపి
పవిత్రమైన కథలను కొంతసేపు వినాలి, చెప్పాలి; పెద్దవి, చిన్నవి, పురాణాలలోని స్తోత్రాలు, సర్వసాధారణమైన పదాలతో స్తుతించాలి.
స్తుత్వా ప్రసీద భగవన్నితి వందేత దండవత్ । శిరస్తత్పాదయోః కృత్వా బాహుభ్యాం చ పరస్పరమ్
'దయచేయుము భగవన్' అని స్తుతించి, దండవత్ప్రణామం చేసి, తలని, చేతులను భగవంతుని పాదాల వద్ద ఉంచాలి.
ప్రపన్నం పాహి మామీశ భీతం మృత్యుగ్రహార్ణవాత్ । ఇతి శేషాన్హరేర్దత్తాఞ్ఛిరస్యాధాయ సాదరమ్
'ప్రభూ! మృత్యు, అపాయాల సముద్రం నుండి భయపడి శరణు వచ్చిన నన్ను కాపాడు' అని చెప్పి, భక్తితో హరిదేవుని ప్రసాదాన్ని తలపై ఉంచాలి.
ఉద్వాసయేచ్చేదుద్వాస్యం జ్యోతిర్జ్యోతిషి చాత్మనః । అర్చాదిషు పదం యత్ర శ్రద్ధావాంస్తత్ర చార్చయేత్
ఉద్వాసన సమయం అయితే, ఆ విధంగా ఉద్వాసన చేసి, పరమజ్యోతిలోని అంతర్లోకజ్యోతిని ధ్యానించాలి; ఎక్కడ పూజలో భక్తి ఉంటే అక్కడ పూజ చేయాలి.
సర్వభూతేష్వాత్మని చ సర్వాత్మానమవస్థితమ్ । ఏవం క్రియాయోగపథైః పుమాన్వైదికతాంత్రికైః
ప్రతి ప్రాణిలోను, తనలోను పరమాత్మను ఉన్నట్లు గ్రహించాలి; ఇలా క్రమబద్ధమైన కర్మయోగ మార్గాలతో వేద, తంత్ర సంపూర్ణతను పొందుతాడు.
అర్చ్చయేచ్చ యతః సిద్ధిం హరేర్విందత్యభీప్సితామ్ । తామర్చాం సంప్రతిష్ఠాప్య మందిరం కారయేద్దృఢమ్
ఈ విధంగా పూజ చేస్తే, హరిదేవుని ఆశించిన ఫలితాన్ని పొందుతాడు; ఆ మూర్తిని ప్రతిష్టించి, బలమైన మందిరాన్ని నిర్మించాలి.
పుష్పోద్యానాని రమ్యాణి పూజాయాత్రోత్సవాదికమ్ । పూజాదీనాం ప్రవాహార్థం మహాపర్వస్వథాన్వహమ్
పూజ, ఉత్సవాలకు, ఇతర కార్యక్రమాలకు అందంగా పుష్పోధ్యానాలను ఏర్పరచాలి; పూజలు, ఉత్సవాలు నిరంతరం కొనసాగేందుకు, ముఖ్యంగా మహోత్సవ దినాలలో కూడా నిర్వహించాలి.
క్షేత్రాపణపురగ్రామాన్దత్వా సాయుజ్యతామియాత్ । ప్రతిష్ఠయా సార్వభౌమం సద్మనా భువనత్రయమ్
దేవుని ప్రతిష్ఠ చేయడం వలన పొలాలు, బజార్లు, నగరాలు, గ్రామాల్లో పరమాత్మతో ఐక్యత్వాన్ని పొందుతారు. అలాంటి ప్రతిష్ఠ వల్ల మూడు లోకాల్లో రాజ్యాధికారం కలిగి, విశ్వవ్యాప్తమైన గృహాన్ని పొందుతారు.
పూజాదినా బ్రహ్మలోకం త్రిభిస్తత్సామ్యతామియాత్ । తమేవ నైరపేక్షేణ భక్తియోగేన విందతే
పూజ మొదలైన కార్యాల ద్వారా బ్రహ్మలోకాన్ని పొందుతారు. ఆ మూడు పనులను చేస్తే ఆ లోకంతో సమానత్వం కలుగుతుంది. నిస్వార్థమైన భక్తితో ఆయనను మాత్రమే తెలుసుకోవచ్చు.
భక్తియోగం స లభతే ఏవం యః పూజయేద్ధరిమ్
ఈ విధంగా హరిదేవుని పూజించే వాడు భక్తి మార్గాన్ని తప్పక పొందుతాడు.
యత్కృష్ణప్రణిపాతధూలిధవలం తద్వర్ష్మ తద్వచ్ఛుభం । తే నేత్రే తపసార్జితే సురుచిరే యాభ్యాం హరిర్దృశ్యతే । సా బుద్ధిర్విమలేందు శంఖధవలా యా మాధవవ్యాపినీ । సా జిహ్వా మృదుభాషిణీ నృప ముహుర్యా స్తౌతి నారాయణమ్
కృష్ణుని పాదధూళితో పవిత్రమైన ఆ శరీరం మంగళకరం. తపస్సుతో సంపాదించిన ఆ అందమైన కన్నులతో హరిని దర్శించగలుగుతారు. చంద్రుడిలా నిర్మలమైన, శంఖంలా తెల్లగా ఉన్న ఆ బుద్ధి మాధవుని తలచుతుంది. మృదువుగా మాట్లాడే ఆ నాలుక రాజా! నారాయణుని ఎప్పుడూ స్తుతిస్తుంది.
మూలమంత్రేణ కర్తవ్యం స్త్రీశూద్రైరపి పూజనమ్ । శ్రద్ధయా స్వగురూద్దిష్టమార్గేణాన్యైశ్చ వైష్ణవః
మూలమంత్రంతో స్త్రీలు, శూద్రులు కూడా పూజ చేయాలి. తమ గురువు చెప్పిన మార్గాన్ని విశ్వాసంతో అనుసరించాలి. ఇతర వైష్ణవులు కూడా ఇదే విధంగా చేయాలి.
ఇదం తే సర్వమాఖ్యాతం పావనం మాధవార్చనమ్ । విశేషాన్మాధవే మాసి త్వమేతత్కురు భూపతే
మాధవుని ఆరాధన గురించి పవిత్రమైన ఈ విధానాన్ని నీకు వివరించాను. ముఖ్యంగా మాధవ మాసంలో నువ్వు ఇది చేయాలి రాజా!
సూత ఉవాచ- ఇత్యేవమాకర్ణ్య వచో విచిత్రం పుణ్యం పవిత్రం విధినందనస్య । ప్రణమ్య బద్ధాంజలిరాహ రాజా సకౌతుకీ భాగవతప్రధానః
సూతుడు చెప్పాడు— విధినందనుని పవిత్రమైన, పుణ్యమైన, అద్భుతమైన మాటలు విని, భక్తులలో శ్రేష్ఠుడైన రాజు చేతులు జోడించి నమస్కరించి, ఆసక్తితో ఇలా అడిగాడు.
అంబరీష ఉవాచ- సమస్తభూమీవలయేశ్వరోఽహమవ్యాహతాజ్ఞో విబుధప్రసేవీ । గోవిందపాదాంబుజదత్తచిత్తః స్వచిత్తసంతోషితభూమిదేవః
అంబరీషుడు చెప్పాడు— నేనే అన్ని భూములలో అధిపతి, నా ఆజ్ఞ ఎటూ నిరోధం లేకుండా అమలవుతుంది, దేవతలు సేవించేవారు. గోవిందుని పాదపద్మాలపై నా మనస్సు నిలిచింది. భూమిపై రాజుగా నా హృదయం సంతృప్తిగా ఉంది.
విఖ్యాతరాజోచితవంశరత్నం నిరంతరం ధర్మరుచిర్యశస్వీ । సౌందర్యశౌర్యోదయదానశీలః సుపుత్రవానస్మి జితారివర్గః
నేను ప్రసిద్ధి చెందిన రాజవంశంలో జన్మించాను. ఎప్పుడూ ధర్మం, కీర్తి పట్ల ఆసక్తి కలిగి ఉన్నాను. అందం, పరాక్రమం, దానశీలత, మంచి ప్రవర్తన కలిగి ఉన్నాను. మంచి కుమారులు ఉన్నారు, శత్రువులను జయించాను.
కేనాపి పుణ్యేన పవిత్రబుద్ధిర్జాతోహమీదృగ్గుణసంతశ్రీః । ఇయం పునః శ్రీరివ పుణ్యమూర్తిర్లబ్ధా కుతః కాంతిమతీ చ కాంతా
ఏదో పుణ్యంతో నేను పవిత్రమైన మనస్సుతో, ఇలాంటి గుణాలు, ఐశ్వర్యం పొందాను. మళ్లీ, పుణ్యమూర్తిలా, ఈ కాంతిమంతమైన, అందమైన భార్యను పొందాను. ఈమెను ఎలా సంపాదించాను?
ఇదం మే సుకృతం సర్వం పురాజన్మని చేష్టితమ్ । సమాదిశ మునే సమ్యక్సర్వజ్ఞోసి దయానిధే
నా ఈ సర్వ సౌభాగ్యం, గత జన్మలో చేసిన సత్కార్యాలన్నీ— మునివరా! నీవు సమగ్రంగా చెప్పు. నీవు సర్వజ్ఞుడు, దయామయుడవు.
నారద ఉవాచ- ఇయం రూపవతీ నామ వేశ్యాసీదన్యజన్మని । సాంప్రతం తవ భార్యా యా సత్యాచారాతిసుందరీ
నారదుడు చెప్పాడు— ఈమె గత జన్మలో రూపవతి అనే వేశ్య. ఇప్పుడు నీ భార్యగా, సత్యాచారంతో, అతి అందంగా ఉంది.
వేశ్యాధర్మేణ వర్తేత యథోద్దిష్టేన భావినీ । కుర్వతీ కిల కర్మాణి శుభాని ద్విజశాసనాత్
ఆమె వేశ్యధర్మాన్ని విధిగా అనుసరించింది. ద్విజుల ఆజ్ఞ ప్రకారం శుభమైన పనులు చేసింది.
దేవదాస ఇతి ఖ్యాతో హేమకారో భవానభూత్ । పూర్వజన్మని వై తస్యా రుచేర్భర్తా భుజంగమః
నీవు గత జన్మలో దేవదాస అనే బంగారు పనివాడివి. ఆమెకు భుజంగమ అనే భర్తవిగా ఉన్నావు.
ఇయం భవంతం భజతే రుచీ రూపవతీ పునః । వ్యయార్థమయనం ధర్మం స్థితా విజ్ఞానముత్తమమ్
రాజా! రూపవతి మళ్లీ నిన్ను భక్తితో సేవిస్తోంది. ధర్మంలో స్థిరంగా, ఉత్తమ జ్ఞానంతో ఉన్నది. మోక్షార్ధంగా నీకు అంకితమైంది.
ఆకర్ణ్య చైకదా ధర్మం వైశాఖస్నానసంభవమ్ । చక్రే ధర్మవతీ తోయే స్నానం మేషగతే రవౌ
ఒకసారి, వైశాఖ మాసంలో స్నానం వల్ల కలిగే పుణ్యాన్ని విని, ధర్మవతి సూర్యుడు మేషరాశిలో ఉన్నప్పుడు నీటిలో స్నానం చేసింది.