దుర్లభా హి మహానద్యో మాధవే మాసి సర్వశః । తతోఽపి దుర్లభా గంగా రేవా చ యమునా తథా
మాధవ నెలలో పెద్ద నదులు అందరికీ సులభంగా లభించవు. ఆ నెలలో గంగా, రేవా, యమునా నదులు మరింత దుర్లభంగా ఉంటాయి.
ఏతాసు తిసృషు ప్రాయః ప్రాప్యైకామపి సాదరమ్ । యః స్నాతి మాధవే మాసి విపాపః స హరిం వ్రజేత్
ఈ మూడింటిలో కనీసం ఒక నదిని భక్తితో చేరుకుని, మాధవ నెలలో అక్కడ స్నానం చేసే వారు పాపరహితులై, హరిదేవుని లోకానికి చేరుకుంటారు.
తస్మాదహో సహ మయా సుకృతైకసారే వైశాఖమాసి చ భవంత ఉపేత్య రేవామ్ । మజ్జంతు పాతకకృతో మునివృందజుష్టే రేవాజలే నిఖిలపాపభయాపహత్యై
అందువల్ల, మిత్రులారా! మంచి ఫలితాన్ని కోరుతూ, వైశాఖ మాసంలో నాతో కలిసి రేవా నదిని చేరండి. పాపాలు చేసినవారు, మహర్షులు ఆదరించే రేవా జలంలో మునిగి, అన్ని పాప భయాలను తొలగించుకోండి.
ఏవముక్తాస్తతః సర్వే ముదితా మునినా సహ । జగ్ముస్తే పాపినో రేవాం శంసంతోఽద్భుతకారిణీమ్
అలా చెప్పిన తరువాత, అందరూ మునితో కలిసి ఆనందంగా, రేవా నదికి వెళ్లారు. ఆమె అద్భుత కార్యాలను ప్రశంసిస్తూ ప్రయాణించారు.
మునిశర్మా తతో గచ్ఛంస్తైస్తథానుగతో నరైః । దదర్శ పథిసంత్రస్తాన్పిశాచానష్ట భీషణాన్
మునిశర్మా, వాళ్లతో కలిసి వెళ్తూ, మార్గంలో భయంకరమైన, దారి తప్పిన పిశాచులను చూశాడు.
కుర్వంతో వివిధాఞ్ఛబ్దాన్భ్రమంతోఽపి తతస్తతః । ఊర్ద్ధ్వకేశోర్ద్ధ్వరక్తాంశ్చ కృష్ణదంతకృశోదరాన్
వారు అక్కడక్కడా తిరుగుతూ, రకరకాల శబ్దాలు చేస్తూ, జుట్టు పైకి లేచినట్లు, రక్తం పొంగినట్లు, నల్లని పళ్లతో, కడుపు ఒరిగిపోయినట్లు కనిపించారు.
అరణ్యే కంటకాక్రాంతే వృక్షపానీయవర్జితే । సమ్ముఖం ధావతో దృష్ట్వా భయసంవిగ్నమానసః
మూలికలు, ముల్లు పుల్లలు నిండిన అడవిలో, చెట్ల నీరు కూడా లేని చోట, వారు ఎదురుగా పరుగెత్తుతూ వస్తుండగా, అతని మనసు భయంతో నిండిపోయింది.
నమోనారాయణాయేతి రక్షరక్షేతి చాబ్రవీత్
అతడు 'నమో నారాయణాయ', 'రక్షించు, రక్షించు' అని పలికాడు.
నారాయణాయేతి నమోభిధానమాకర్ణ్య ధర్మైకనిధానముచ్చైః । భవాంతరే తే మనసా పిశాచా యయుర్నిజాదృష్టవశేన లబ్ధాః
'నమో నారాయణాయ' అని ధర్మానికి నిలయమైన దేవుని పేరును గట్టిగా వినగానే, ఆ పిశాచులు తమ గత కర్మ ఫలితంగా ఇంకొక జన్మలోకి వెళ్లిపోయారు.
వినయాన్వితమనసో మునిశర్మా విలోక్య తాన్ । ఉవాచ మధురాభాషీ కే యూయం వికృతా నరాః
వాళ్లను చూసిన మునిశర్మా, వినయంతో మనసు నిండినవాడై, మధురంగా ఇలా అడిగాడు: 'మీరు ఎవరు? ఇంత వికృతంగా ఉన్న మనుషులు?'
కిం వా కేన కృతం కర్మ యేన ప్రాప్తా చ వైకృతిః । కథమేవం విధాః సర్వే దుఃఖినోఽతీవ భీషణాః
'ఏ పని వల్ల లేదా ఏ కారణంతో మీకు ఈ దుస్థితి వచ్చింది? మీరు అందరూ ఇంత బాధతో, భయంకరంగా ఎందుకు ఉన్నారు?'
ప్రేతా ఊచుః - క్షుత్పిపాసార్దితా నిత్యం నానాదుఃఖచయాకులాః । కృతబుద్ధే హృది క్రూరా నష్టసంజ్ఞా విచేతసః
పిశాచులు చెప్పారు: 'మేము ఎప్పుడూ ఆకలి, దప్పితో బాధపడుతూ, ఎన్నో రకాల కష్టాల్లో మునిగిపోతున్నాం. మనసులో క్రూరతతో, జ్ఞానం కోల్పోయి, అయోమయంగా ఉన్నాం.'
న జానీమో దిశః క్వాపి మూఢా మానవఘాతినః । తదేతద్దుఃఖమాఖ్యాతమేతదేవాసుఖం పునః
'మేము దారి ఏదీ తెలియని, మూర్ఖులు, మానవులను హతమార్చినవాళ్లం. ఇదే మా బాధ, ఇదే మాకు సుఖం లేని స్థితి.'
ప్రభాతమివ సంభాతి భాస్కరోదయదర్శనాత్ । శ్రుత్వా నారాయణేత్యుచ్చైర్భాషితం తవ కోమలమ్
'సూర్యోదయాన్ని చూసినప్పుడు ఉదయం వచ్చినట్లు, మీరు మృదువుగా 'నారాయణ' అని గట్టిగా పలికిన మాట విని మాకు కొత్త ఆశ కలిగింది.'
దృష్ట్వా చ దర్శనం విప్ర శుద్ధభావం గతా వయమ్ । దర్శనేనైవ తే విప్ర నామశ్రవణతో హరేః
'మీ దర్శనం వల్ల, బ్రాహ్మణా, మేము పవిత్రమైన భావాన్ని పొందాము. మీను చూడటం, హరి నామాన్ని వినటం వల్ల మాకు శుభం కలిగింది.'
భవాంతరమనుప్రాప్తా వయం ప్రాప్తా దయాలవః । వినాశయత్యపయశో బుద్ధిం విశదయత్యపి
'మేము ఇంకొక జన్మను పొందాము, దయను అనుభవించాము. దురదృష్టం మనసును నాశనం చేస్తుంది, కానీ దయ మనసును పవిత్రం చేస్తుంది.'
ప్రతిష్ఠాపయతి ప్రాయో నృణాం వైష్ణవదర్శనమ్ । అహం పర్యుషితో నామ సూచకోఽయం ద్వితీయకః
వైష్ణవుని దర్శనం సాధారణంగా మనుషులకు పుణ్యాన్ని కలిగిస్తుంది. నన్ను పర్యూషితుడు అని పిలుస్తారు, ఇది రెండవ గుర్తు.
శీఘ్రగో రోధకశ్చాన్యః పంచమోయం చ లేఖకః । షష్ఠోయమితి వాగ్దుష్టః సప్తమోయం విదైవతః
ఇంకొకడు శీఘ్రగుడు, అడ్డుపడే వాడు. ఐదవాడు లేఖకుడు, వ్రాసేవాడు. ఆరవాడు వాగ్దుష్టుడు, మాటలలో చెడ్డవాడు. ఏడవాడు విదైవతుడు, దేవతలకు వ్యతిరేకంగా ఉండేవాడు.
నిత్యంయాజనకశ్చాయమష్టమః కష్టదాయకః । మునిశర్మోవాచ- ప్రేతానాం కర్మజాతానాం నామాని భవతాం కుతః
ఎనిమిదవాడు నిత్యం యాజనకుడు, ఎప్పుడూ కర్మలు చేయించేవాడు, కష్టాన్ని కలిగించేవాడు. మునిశర్మ అడిగాడు — మీ పూర్వకర్మల ప్రకారం మీకు ఈ పేర్లు ఎలా వచ్చాయి?
కిం తత్కారణముద్దిశ్య యేన యూయం సనామకాః । ప్రేతా ఊచుః - మయా స్వాదు సదా భుక్తం దత్తం పర్యుషితం ద్విజే
ఏ కారణంతో మీకు ఈ పేర్లు వచ్చాయి? ప్రేతలు చెప్పారు — నేను ఎప్పుడూ రుచికరమైన భోజనం తిన్నాను, కానీ ద్విజులకు పాడైపోయిన భోజనం ఇచ్చాను.
ఆజ్యే సతి నిరాజ్యం చ తేన పర్య్యుషితోఽస్మ్యహమ్ । మిథ్యామిథ్యాపరచ్ఛిద్ర మర్మ్మాన్వేషీ స్వభావతః
నాకు నెయ్యి ఉన్నప్పుడు దాన్ని దాచిపెట్టాను, అందుకే నాకు పర్యూషితుడు అనే పేరు వచ్చింది. నేను సహజంగా నిజమైనా, అబద్ధమైనా, ఇతరుల లోపాలు, రహస్యాలు వెతికేవాడిని.
సూచయామాస తేనాసౌ సూచకోఽశుచిరాతురః । శీఘ్రం నశ్యతి విప్రేణ యాచితః క్షుభితేన వై
ఈ కారణంగా నేను సూచకుడిగా, అపవిత్రుడిగా, బాధపడేవాడిగా మారాను. ఒక బ్రాహ్మణుడు కోపంతో వేగంగా అడిగితే, అతను నశించిపోతాడు.
ఏతత్కారణముద్దిశ్య శీఘ్రగో ద్విజసత్తమ । గృహోపరి సదా స్వాదుభుక్తమేతేన పాపినా
ఈ కారణంతోనే అతడిని శీఘ్రగుడు అంటారు, ద్విజశ్రేష్ఠా. ఈ పాపి ఎప్పుడూ ఇంటి పైభాగంలో రుచికరమైన భోజనం తినేవాడు.
ఏకాకినా కుమనసా తేనాసౌ రోధకః స్మృతః । మౌనేనాపి స్థితో నిత్యం పాదేన లిఖతే మహీమ్
ఒక్కడే ఉండి, చెడ్డ మనసుతో ఉండేవాడు కనుక అతడిని రోధకుడు అంటారు. ఎప్పుడూ మౌనంగా ఉన్నా, తన కాలితో నేలపై వ్రాయడాన్ని అలవాటు చేసుకున్నాడు.
అస్మాకమపి పాపిష్ఠో లేఖకో లోకసంగతః । గుణినోయం గుణాన్ద్వేష్టి నిర్గుణే చ గుణజ్ఞతామ్
మా మధ్యలో లేఖకుడు అత్యంత పాపిష్టుడు, జనాలతో కలిసిపోతాడు. మంచి లక్షణాలు ఉన్నా, వాటిని ద్వేషిస్తాడు; దుష్టులలో ఉన్న మంచిని గుర్తిస్తాడు.
అసంజ్ఞే జ్ఞానయోగీ చ వాగ్దుష్టోసౌ తతః స్మృతః । నాస్తిక్యభావాదనిశం పితృదైవత మానవాన్
జ్ఞానం ఉన్నా, అవగాహన లేకుండా ఉండేవాడు కనుక వాగ్దుష్టుడు అని పిలవబడతాడు. నాస్తిక భావంతో, ఎప్పుడూ పితృదేవతలకు, దేవతలకు పూజ చేయడు.
న మన్యతే చ సత్కర్మ పాపస్తేన విదైవతః । సదా యాచనకో మిథ్యా మిథ్యాదౌర్గత్యదర్శకః
సత్కర్మలను లెక్కచేయడు కనుక అతడిని విదైవతుడు అంటారు. ఎప్పుడూ అబద్ధంగా యాచిస్తూ, దురదృష్టానికి సంకేతంగా ఉంటాడు.
సభూతోద్వేజకో లుబ్ధస్తేన యాచనకస్త్వయమ్ । ఏభిః పూర్వకృతైః పాపైర్భుక్త్వా నరకయాతనామ్
సభలను కలవరపరిచే వాడు, లోభి కనుక యాచనకుడు అని పిలుస్తారు. ఈ పూర్వపాపాల వల్ల నరకంలో బాధలు అనుభవించాడు.
ప్రేతాస్తే దర్శనాదద్య పునర్జాతాః స్మ సుస్థితాః । ఏతత్తే సర్వమాఖ్యాతమాత్మవృత్తాంతసంభవమ్
ఈ ప్రేతలు ఈ రోజు దర్శనం వల్ల మళ్ళీ మంచి స్థితిలో జన్మించారు. మా స్వీయచర్యల వివరాన్ని నీకు పూర్తిగా చెప్పాను.
ప్రశ్నం చ యది తే శ్రద్ధా పృచ్ఛాన్యత్కథయామి తే । బ్రాహ్మణ ఉవాచ- యే జీవా భువి తిష్ఠంతి సర్వఆహారమూలకాః
నీకు విశ్వాసం ఉంటే ఇంకేమైనా అడగాలనుకుంటే అడుగు, నేను చెబుతాను. బ్రాహ్మణుడు అడిగాడు — భూమిపై ఉన్న అన్ని జీవులు వివిధ ఆహారాలపై ఆధారపడి ఉంటారు.