విష్ణునారాధితేనాదౌ స్వయముక్తం చ తత్త్వతః । న తృప్తిరశనాదన్యా న గురుర్జనకాదపి
ప్రారంభంలో విష్ణువు స్వయంగా చెప్పినదీ ఇదే—భోజనం తప్ప సంతృప్తి లేదు, తండ్రి కన్నా గొప్ప గురువు లేడు.
న పాత్రమన్యద్విప్రేభ్యో న దేవః కేశవాత్పరః । న గంగయా సమం తీర్థం న దానం సురభీసమమ్
బ్రాహ్మణులకు కన్నా గొప్ప దానం లేదు, కేశవుని కన్నా గొప్ప దేవుడు లేడు. గంగకు సమానమైన తీర్థం లేదు, గోవు దానానికి సమానం లేదు.
న గాయత్ర్యా సమం జాప్యం న ద్వాదశ్యాసమం వ్రతమ్ । న భార్యయా సమం మిత్రం న ధర్మో దయయా సమః
గాయత్రీ మంత్రం జపానికి సమానమైనది లేదు, ద్వాదశి వ్రతానికి సమానం లేదు. భార్యకు మించిన మిత్రుడు లేడు, దయకు మించిన ధర్మం లేదు.
న స్వాతంత్ర్యసమం సౌఖ్యం గార్హస్థ్యాన్నాశ్రమో వరః । న సత్యాత్పరఆచారో న సంతోషాత్పరం సుఖమ్
స్వాతంత్ర్యానికి మించిన ఆనందం లేదు, గృహస్థాశ్రమానికి మించిన ఆశ్రమం లేదు. సత్యానికి మించిన ఆచారం లేదు, సంతృప్తికి మించిన సుఖం లేదు.
న మాధవసమో మాసో మహాపాపహరః పరః । విధినానుష్ఠితో భక్త్యా మధుసూదనవల్లభః
మాధవ మాసానికి సమానమైనది లేదు, అది మహాపాపాలను పోగొడుతుంది. భక్తితో, విధిగా ఆచరించినప్పుడు అది మధుసూదనునికి ప్రియమైనది.
గంగాదిషు చ తీర్థేషు విశేషేణ సుదుర్లభః । ప్రాయశ్చిత్తాని సర్వాణి ద్వాదశాబ్దముఖాని చ
గంగ వంటి పవిత్ర తీర్థాలకన్నా ఇది ఎంతో అరుదైనది. పన్నెండు సంవత్సరాల పాటు చేసే ప్రాయశ్చిత్తాలన్నీ కూడా—
తావద్గర్జంతి పాపాని యావన్నాయాతి మాధవః । వైశాఖమఖిలం మాసం యః స్నాతి హరితత్పరః
మాధవ మాసం రాకముందు వరకు పాపాలు గర్జిస్తూనే ఉంటాయి. వైశాఖ మాసం మొత్తం హరిదేవునికి భక్తితో స్నానం చేసే వాడు—
హరిపాదసముద్భూతే సలిలే విమలాశయః । స ఏవ సర్వపాపానాం హంతా దృష్టస్తు పాపిభిః
హరిచరణాల స్పర్శ పొందిన నీటిలో, పవిత్రమైన మనసుతో స్నానం చేస్తే, అతడే పాపులకూ అన్ని పాపాలను నాశనం చేసే వాడిగా కనిపిస్తాడు.
నిజపాపౌఘనిష్కృత్యై వక్తవ్యం తస్య కిన్నరైః
తన పాపాల భారాన్ని తొలగించేందుకు, ఆ వ్యక్తి గురించి కిన్నరులు చెప్పాలి.
మాసే తు వై మాధవసంజ్ఞకేఽస్మిన్యః స్నాతి పాపైః స విముచ్యతే హి । మేషస్థితే సంప్రతి నర్మదాయాః శర్మప్రదే వారిణి వారితాఘే
మాధవం అనే ఈ నెలలో ఎవరైనా స్నానం చేస్తే వారు నిజంగా పాపాల నుంచి విముక్తి పొందుతారు. మేషరాశిలో సూర్యుడు ఉన్నప్పుడు, నర్మదా నదిలో స్నానం చేస్తే, ఆ పవిత్ర జలాలు సంతోషాన్ని ఇస్తాయి, పాపులు కూడా అక్కడ స్నానం చేసి శుద్ధి చెందుతారు.
దుర్లభా హి మహానద్యో మాధవే మాసి సర్వశః । తతోఽపి దుర్లభా గంగా రేవా చ యమునా తథా
మాధవ నెలలో పెద్ద నదులు అందరికీ సులభంగా లభించవు. ఆ నెలలో గంగా, రేవా, యమునా నదులు మరింత దుర్లభంగా ఉంటాయి.
ఏతాసు తిసృషు ప్రాయః ప్రాప్యైకామపి సాదరమ్ । యః స్నాతి మాధవే మాసి విపాపః స హరిం వ్రజేత్
ఈ మూడింటిలో కనీసం ఒక నదిని భక్తితో చేరుకుని, మాధవ నెలలో అక్కడ స్నానం చేసే వారు పాపరహితులై, హరిదేవుని లోకానికి చేరుకుంటారు.
తస్మాదహో సహ మయా సుకృతైకసారే వైశాఖమాసి చ భవంత ఉపేత్య రేవామ్ । మజ్జంతు పాతకకృతో మునివృందజుష్టే రేవాజలే నిఖిలపాపభయాపహత్యై
అందువల్ల, మిత్రులారా! మంచి ఫలితాన్ని కోరుతూ, వైశాఖ మాసంలో నాతో కలిసి రేవా నదిని చేరండి. పాపాలు చేసినవారు, మహర్షులు ఆదరించే రేవా జలంలో మునిగి, అన్ని పాప భయాలను తొలగించుకోండి.
ఏవముక్తాస్తతః సర్వే ముదితా మునినా సహ । జగ్ముస్తే పాపినో రేవాం శంసంతోఽద్భుతకారిణీమ్
అలా చెప్పిన తరువాత, అందరూ మునితో కలిసి ఆనందంగా, రేవా నదికి వెళ్లారు. ఆమె అద్భుత కార్యాలను ప్రశంసిస్తూ ప్రయాణించారు.
మునిశర్మా తతో గచ్ఛంస్తైస్తథానుగతో నరైః । దదర్శ పథిసంత్రస్తాన్పిశాచానష్ట భీషణాన్
మునిశర్మా, వాళ్లతో కలిసి వెళ్తూ, మార్గంలో భయంకరమైన, దారి తప్పిన పిశాచులను చూశాడు.
కుర్వంతో వివిధాఞ్ఛబ్దాన్భ్రమంతోఽపి తతస్తతః । ఊర్ద్ధ్వకేశోర్ద్ధ్వరక్తాంశ్చ కృష్ణదంతకృశోదరాన్
వారు అక్కడక్కడా తిరుగుతూ, రకరకాల శబ్దాలు చేస్తూ, జుట్టు పైకి లేచినట్లు, రక్తం పొంగినట్లు, నల్లని పళ్లతో, కడుపు ఒరిగిపోయినట్లు కనిపించారు.
అరణ్యే కంటకాక్రాంతే వృక్షపానీయవర్జితే । సమ్ముఖం ధావతో దృష్ట్వా భయసంవిగ్నమానసః
మూలికలు, ముల్లు పుల్లలు నిండిన అడవిలో, చెట్ల నీరు కూడా లేని చోట, వారు ఎదురుగా పరుగెత్తుతూ వస్తుండగా, అతని మనసు భయంతో నిండిపోయింది.
నమోనారాయణాయేతి రక్షరక్షేతి చాబ్రవీత్
అతడు 'నమో నారాయణాయ', 'రక్షించు, రక్షించు' అని పలికాడు.
నారాయణాయేతి నమోభిధానమాకర్ణ్య ధర్మైకనిధానముచ్చైః । భవాంతరే తే మనసా పిశాచా యయుర్నిజాదృష్టవశేన లబ్ధాః
'నమో నారాయణాయ' అని ధర్మానికి నిలయమైన దేవుని పేరును గట్టిగా వినగానే, ఆ పిశాచులు తమ గత కర్మ ఫలితంగా ఇంకొక జన్మలోకి వెళ్లిపోయారు.
వినయాన్వితమనసో మునిశర్మా విలోక్య తాన్ । ఉవాచ మధురాభాషీ కే యూయం వికృతా నరాః
వాళ్లను చూసిన మునిశర్మా, వినయంతో మనసు నిండినవాడై, మధురంగా ఇలా అడిగాడు: 'మీరు ఎవరు? ఇంత వికృతంగా ఉన్న మనుషులు?'
కిం వా కేన కృతం కర్మ యేన ప్రాప్తా చ వైకృతిః । కథమేవం విధాః సర్వే దుఃఖినోఽతీవ భీషణాః
'ఏ పని వల్ల లేదా ఏ కారణంతో మీకు ఈ దుస్థితి వచ్చింది? మీరు అందరూ ఇంత బాధతో, భయంకరంగా ఎందుకు ఉన్నారు?'
ప్రేతా ఊచుః - క్షుత్పిపాసార్దితా నిత్యం నానాదుఃఖచయాకులాః । కృతబుద్ధే హృది క్రూరా నష్టసంజ్ఞా విచేతసః
పిశాచులు చెప్పారు: 'మేము ఎప్పుడూ ఆకలి, దప్పితో బాధపడుతూ, ఎన్నో రకాల కష్టాల్లో మునిగిపోతున్నాం. మనసులో క్రూరతతో, జ్ఞానం కోల్పోయి, అయోమయంగా ఉన్నాం.'
న జానీమో దిశః క్వాపి మూఢా మానవఘాతినః । తదేతద్దుఃఖమాఖ్యాతమేతదేవాసుఖం పునః
'మేము దారి ఏదీ తెలియని, మూర్ఖులు, మానవులను హతమార్చినవాళ్లం. ఇదే మా బాధ, ఇదే మాకు సుఖం లేని స్థితి.'
ప్రభాతమివ సంభాతి భాస్కరోదయదర్శనాత్ । శ్రుత్వా నారాయణేత్యుచ్చైర్భాషితం తవ కోమలమ్
'సూర్యోదయాన్ని చూసినప్పుడు ఉదయం వచ్చినట్లు, మీరు మృదువుగా 'నారాయణ' అని గట్టిగా పలికిన మాట విని మాకు కొత్త ఆశ కలిగింది.'
దృష్ట్వా చ దర్శనం విప్ర శుద్ధభావం గతా వయమ్ । దర్శనేనైవ తే విప్ర నామశ్రవణతో హరేః
'మీ దర్శనం వల్ల, బ్రాహ్మణా, మేము పవిత్రమైన భావాన్ని పొందాము. మీను చూడటం, హరి నామాన్ని వినటం వల్ల మాకు శుభం కలిగింది.'
భవాంతరమనుప్రాప్తా వయం ప్రాప్తా దయాలవః । వినాశయత్యపయశో బుద్ధిం విశదయత్యపి
'మేము ఇంకొక జన్మను పొందాము, దయను అనుభవించాము. దురదృష్టం మనసును నాశనం చేస్తుంది, కానీ దయ మనసును పవిత్రం చేస్తుంది.'
ప్రతిష్ఠాపయతి ప్రాయో నృణాం వైష్ణవదర్శనమ్ । అహం పర్యుషితో నామ సూచకోఽయం ద్వితీయకః
వైష్ణవుని దర్శనం సాధారణంగా మనుషులకు పుణ్యాన్ని కలిగిస్తుంది. నన్ను పర్యూషితుడు అని పిలుస్తారు, ఇది రెండవ గుర్తు.
శీఘ్రగో రోధకశ్చాన్యః పంచమోయం చ లేఖకః । షష్ఠోయమితి వాగ్దుష్టః సప్తమోయం విదైవతః
ఇంకొకడు శీఘ్రగుడు, అడ్డుపడే వాడు. ఐదవాడు లేఖకుడు, వ్రాసేవాడు. ఆరవాడు వాగ్దుష్టుడు, మాటలలో చెడ్డవాడు. ఏడవాడు విదైవతుడు, దేవతలకు వ్యతిరేకంగా ఉండేవాడు.
నిత్యంయాజనకశ్చాయమష్టమః కష్టదాయకః । మునిశర్మోవాచ- ప్రేతానాం కర్మజాతానాం నామాని భవతాం కుతః
ఎనిమిదవాడు నిత్యం యాజనకుడు, ఎప్పుడూ కర్మలు చేయించేవాడు, కష్టాన్ని కలిగించేవాడు. మునిశర్మ అడిగాడు — మీ పూర్వకర్మల ప్రకారం మీకు ఈ పేర్లు ఎలా వచ్చాయి?
కిం తత్కారణముద్దిశ్య యేన యూయం సనామకాః । ప్రేతా ఊచుః - మయా స్వాదు సదా భుక్తం దత్తం పర్యుషితం ద్విజే
ఏ కారణంతో మీకు ఈ పేర్లు వచ్చాయి? ప్రేతలు చెప్పారు — నేను ఎప్పుడూ రుచికరమైన భోజనం తిన్నాను, కానీ ద్విజులకు పాడైపోయిన భోజనం ఇచ్చాను.