తౌ దంపతీ సుతసమగ్రసమృద్ధసౌఖ్యం పుణ్యోదయం సముపయుజ్య తతశ్చిరేణ । స్థానం పరం పరమమీయతురస్య భక్త్యా శ్రీమాధవే చ సుకృతస్య నృపప్రసాదాత్
ఆ ఇద్దరు భార్యాభర్తలు, తమ పిల్లలతో సమానంగా సంపూర్ణమైన ఐశ్వర్యం, సుఖం, పుణ్యఫలాన్ని అనుభవించి, చాలా కాలం తర్వాత భక్తితో శ్రీమాధవునికి సేవచేసి, మంచి రాజు అనుగ్రహంతో ఈ లోకంలో ఉన్న పరమమైన స్థితిని పొందారు.
యథైవ మాధవః సాక్షాద్విద్యాలక్ష్మీ ధవః స్మృతః । తథైవ మాధవో మాసో మధుసూదనవల్లభః
ఎలా శ్రీమాధవుడు విద్యా, లక్ష్మీ దేవతలకు భర్తగా గుర్తించబడతాడో, అలాగే మాధవమాసం కూడా మధుసూదనునికి ఎంతో ప్రియమైనదిగా ఉంటుంది.
ఇదం మాధవమాహాత్మ్యం కించిత్సంక్షేపతోఽనఘ । మయా తే కథితం వీర యత్పురా చ పితుః శ్రుతమ్
ఓ పాపరహితుడా, మాధవమాస మహిమను కొంత సంక్షిప్తంగా నీకు చెప్పాను. ఇది మునుపు నీ తండ్రి నుండి నేను విన్నదే, ఓ వీరుడా.
ఇతి శ్రీపద్మపురాణే పాతాలఖండే నారదాంబరీషసంవాదే వైశాఖమాసమాహాత్మ్యే ఏకనవతితమోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీపద్మపురాణంలో పాతాళఖండంలో నారదుడు, అంబరీషుని సంభాషణలో వైశాఖమాస మహిమలో తొంభై ఒకటవ అధ్యాయం ముగిసింది.
సూత ఉవాచ-। ఇతి తస్య వచః శ్రుత్వా నారదస్య స భూపతిః । ప్రణమ్య విస్మితః ప్రాహచింతయన్మనసా హరిమ్
సూతుడు ఇలా చెప్పాడు: నారదుని మాటలు విని, ఆ రాజు ఆశ్చర్యపడి, హరిని మనసులో ధ్యానిస్తూ నమస్కరించి ఇలా అన్నాడు.
అంబరీష ఉవాచ-। కథమేతద్విముహ్యామః స్వల్పాయాసేన యన్మునే । శూద్రః పాపసమాచారో లేభే బ్రాహ్మణ్యముత్తమమ్
అంబరీషుడు ఇలా అన్నాడు: ఓ మునీశ్వరా, తక్కువ శ్రమతోనే పాపకర్మలు చేసిన శూద్రుడు బ్రాహ్మణుడిగా ఎలా మారాడు? ఇది చూసి మేము ఆశ్చర్యపడకపోవడం ఎలా?
బ్రాహ్మణ్యం దుర్ల్లభం తాత సుకృతైర్వివిధైరపి । కథం మాధవమాసస్య స్నానేనైవాప సోఽధమః
ఓ తండ్రి, ఎన్నో మంచి పనులు చేసినా బ్రాహ్మణత్వం దొరకడం చాలా కష్టం. అలాంటిది మాధవ మాసంలో స్నానం చేసినందుకే ఆ నీచుడు అది ఎలా పొందాడు?
న యజ్ఞదానైర్న తపోభిరుగ్రైర్న పుణ్యసంజ్ఞైరపరైరపీశ । అస్మాదృశో భూపతయోఽర్థవంతో న తే లభంతేఽవనిదైవతత్వమ్
యజ్ఞాలు, దానాలు, తీవ్రమైన తపస్సులు, ఇంకా ఇతర పుణ్యకార్యాలు చేసినా, మాదిరిగానూ ధనవంతులైన రాజులు దేవతల స్థానం పొందలేరు.
స గాధిసూనుర్వివిధం తపోఽపి చిరంవిధాయానిశమేవ ఘోరమ్ । కృచ్ఛ్రేణ లేభే శతవర్షపూర్ణైరహో కథంచిద్బహుభిః ప్రయత్నైః
గాధి కుమారుడు ఎన్నో రకాల కఠిన తపస్సులు నిరంతరం ఎన్నో సంవత్సరాలు చేసి, వంద సంవత్సరాలు గడిపి, ఎన్నో కష్టాలతో చివరకు అది పొందాడు.
కథం స వర్ణాధమ ఏష పాపః స్వధర్మహీనో ధనవాన దాతా । పుణ్యాదనాయాసకృతాదముష్మాదల్పాదిహావాప స రామతత్త్వమ్
తన కర్తవ్యాన్ని చేయని, పాపకర్మలు చేసిన, కులంలో అత్యంత నీచుడైన, అయినా ధనవంతుడూ, దాతగా ఉన్న వాడు, తక్కువ శ్రమతో ఇక్కడ కొంత పుణ్యం చేసి రామతత్వాన్ని ఎలా పొందాడు?
నారద ఉవాచ-। సత్యముక్తం త్వయా రాజన్బ్రాహ్మణ్యమతిదుర్ల్లభమ్ । తథాపి గతయః సూక్ష్మా దుర్జ్ఞేయా ధర్మతత్త్వతః
నారదుడు ఇలా అన్నాడు: రాజా, నీవు చెప్పింది నిజమే. బ్రాహ్మణత్వం చాలా దుర్లభం. అయినా ధర్మతత్వం లోని మార్గాలు చాలా సూక్ష్మంగా, గ్రహించడానికి కష్టంగా ఉంటాయి.
విచిత్రాణి చ కర్మాణి విచిత్రా భూతభావనా । విచిత్రాణి చ భూతాని విచిత్రాః కర్మశక్తయః
కార్యాలు ఎన్నో విధాలుగా ఉంటాయి, జీవుల సృష్టి కూడా వింతగా ఉంటుంది. జీవులు కూడా వేర్వేరు, వారి క్రియాశక్తులు కూడా వేరు వేరు.
కదాచిత్సుకృతం కర్మ కూటస్థం యదవాపి తమ్ । కేనచిత్కర్మణా భూప శుభేన పరివర్ధతే
ఒక్కోసారి, మంచి పని నిశ్చలంగా ఉన్నా, దాన్ని ఇంకొక మంచి కార్యం వృద్ధిచేస్తుంది, ఓ రాజా.
ఫలం దదాతి సుమహత్తస్మిన్నపి చ జన్మని । ధర్మో గహనసూక్ష్మోఽయం నీయతే న యథా తథా
అది ఆ జన్మలోనే గొప్ప ఫలితాన్ని ఇస్తుంది. ఈ ధర్మం లోతైనది, సూక్ష్మమైనది, మనం ఊహించినట్లు జరగదు.
న తస్య ఫలదానస్య శ్రూయతే కాలనిశ్చయః । యత్కించిత్సుకృతం కర్మచ్ఛన్నం పాపాంతరైరపి
దాని ఫలితాన్ని ఇచ్చే సమయం నిర్ధారితంగా ఎప్పుడూ చెప్పబడదు. పాపాలు దాచిపెట్టినా, ఏదైనా మంచి పని ఫలితాన్ని ఇస్తుందనే మాట వినిపిస్తుంది.
తదాగత్య కుతః క్వాపి సుఫలం చ ప్రయచ్ఛతి । కృతస్య నేహ నాశోస్తి పుణ్యస్య దురితస్య చ
అది ఎక్కడి నుంచో వచ్చి మంచి ఫలితాన్ని ఇస్తుంది. చేసిన పుణ్యానికి, చేసిన పాపానికి ఈ లోకంలో నాశనం ఉండదు.
తథాపి బహుభిః పుణ్యైర్దురితం యాతి దారుణమ్ । యదుక్తం భవతా రాజన్నాయాసాధిక్యతో భవేత్
అయినా, ఎన్నో పుణ్యాలతో పాపం బలహీనమవుతుంది. రాజా, నీవు చెప్పినట్లుగా, శ్రమ ఎక్కువగా పెట్టినదానితో సంబంధం లేదు.
తత్ఫలం తత్ర తత్రాపి శృణు సత్యం మయోదితమ్ । అనాయాసమహాయాసౌ యద్యల్పత్వ మహత్త్వయోః
ఆ ఫలితం చిన్నదైనా, పెద్దదైనా, దానికి తగినట్లే వస్తుంది. తక్కువ శ్రమ, ఎక్కువ శ్రమ, వాటి చిన్నదనం, పెద్దదనం గురించి నేను చెప్పే సత్యాన్ని విను.
మహావ్రతాస్తతస్తే స్యుః సతతం కర్మకాదయః । సింహవ్యాఘ్రాదిమూత్రాదౌ ప్రయాసా బహులాస్తతః
మహా వ్రతాలు ఆచరించే వారు ఎప్పుడూ కర్మలలో నిమగ్నమై, సింహం, పులి మొదలైన జంతువుల మూత్రం వంటి ఎన్నో కష్టాలను భరించాల్సి వస్తుంది.
పంచగవ్యప్రశస్తత్వం వ్రతమధ్యే తతో భవేత్ । ఇతి కర్తవ్యబాహుల్యం మహత్త్వం చేత్తదల్పతా
వ్రతాలలో పంచగవ్య సేవనమే ముఖ్యమైనదిగా చెప్పబడింది. పనులు ఎక్కువగా చేయడమే గొప్పదనానికి ప్రమాణమైతే, చిన్న వ్రతాలూ పెద్దవిగా పరిగణించబడతాయి.
జలాగ్న్యాదిప్రవేశస్య ప్రసజ్యేత వ్రతాంతరాత్ । ఇదమల్పం మహత్త్వం తదితి నైవ నియామకః
నీళ్లు, అగ్ని మొదలైన వాటిలో ప్రవేశించడం ఇతర వ్రతాలలో కూడా ఉంది. వాటి ఆధారంగా వ్రతానికి గొప్పదనం లేదా చిన్నదనం నిర్ణయించబడదు.
ఫలం యథోదితం శాస్త్రే తదేవ స్యాన్మహోదయమ్ । యథాల్పనాశో మహతా మహన్నాశస్తథాల్పతః
శాస్త్రంలో చెప్పిన ఫలమే నిజంగా శ్రేష్ఠమైనది. చిన్న కారణానికి చిన్న నష్టం, పెద్ద కారణానికి పెద్ద నష్టం కలుగుతుందనేలా ఫలితాలు వస్తాయి.
కింత్వల్పవిస్ఫులింగేన తృణనాశః ప్రదృశ్యతే । అజామిలోఽపి భూపాల దాస్యాః పతిరితి స్మృతః
అయితే, చిన్న చినుకుతో కూడ గడ్డి కాలిపోతుంది. ఓ రాజా, దాసికి భర్త అయిన అజామిలుడిని కూడా మనం గుర్తు చేసుకుంటాం.
ధర్మపత్నీపరిత్యాగీ నిత్యం పాపపథిస్థితః । మ్రియమాణః సుతాహ్వానం చక్రే నారాయణేతి చ
అతడు తన ధర్మపత్నిని వదిలిపెట్టి ఎప్పుడూ పాప మార్గంలోనే ఉండేవాడు. మరణ సమయానికి తన కుమారుణ్ణి పిలిచాడు, 'నారాయణ' అని అరిచాడు.
తథా యన్నామగ్రహణాత్పదం లేభే సుదుర్ల్లభమ్ । అనిచ్ఛయాపి దహతి స్పృష్టో హుతవహో యథా
అలా ఆ నామాన్ని పలకడం వల్ల అతడు చాలా దుర్లభమైన స్థితిని పొందాడు. మనసులో ఉద్దేశం లేకపోయినా, అగ్ని తగిలితే కాలిపోతుంది.
తథా దహతి గోవిందనామవ్యాజాదపీరితమ్
అదే విధంగా, గోవిందుని నామాన్ని ఉద్దేశం లేకపోయినా పలికితే, అది పాపాన్ని కాల్చేస్తుంది.
హత్యాయుతం శపనహా సహస్రముగ్రం గుర్వంగనాకోటినిషేవణం చ । స్తేయాన్యశేషాణి హరేః ప్రియేణ గోవిందనామ్నా నిహతాని సద్యః
పది వేల హత్యలు, వెయ్యి ఘోరమైన శాపాలు, గురువుల భార్యలతో అనేక సంబంధాలు, ఇతర అన్ని దొంగతనాలు — ఇవన్నీ గోవిందుని ప్రియమైన నామాన్ని పలికితే వెంటనే నశించిపోతాయి.
విష్ణుభక్తిమయం వీర యత్కించిత్క్రియతేఽల్పకమ్ । సుకృతం సాధు విదుషా తదక్షయఫలం భవేత్
విష్ణువుకు భక్తితో ఏ చిన్న మంచి పని చేసినా, పండితులు దాని ఫలం ఎప్పటికీ తరుగదని అంటారు.
సందేహో న చ కర్తవ్యో మాధవే మాసి మాధవమ్ । సమారాధ్య జనో భక్త్యా తత్తద్వాంఛితమాప్నుయాత్
ఏ సందేహం అవసరం లేదు: మాధవ మాసంలో మాధవుని భక్తితో పూజిస్తే, ఎవరికైనా కావలసినది లభిస్తుంది.
అపత్యం ద్రవిణం దారా ధరా హర్మ్యం హయా గజాః । సుఖాని స్వర్గమోక్షౌ చ న దూరే హరిభక్తితః
పిల్లలు, ధనం, భార్యలు, భూమి, ఇల్లు, గుర్రాలు, ఏనుగులు, సుఖాలు, స్వర్గం, మోక్షం — ఇవన్నీ హరికి భక్తి ఉన్నవారికి దూరంగా ఉండవు.