వైశాఖే విధినా స్నానం చక్రే మేషస్థితే రవౌ । పూజయామాస విధివన్మధుసూదనమచ్యుతమ్
వైశాఖ మాసంలో, సూర్యుడు మేషరాశిలో ఉన్నప్పుడు, విధిగా స్నానం చేసి, మధుసూదనుడైన అచ్యుతుణ్ణి విధిపూర్వకంగా పూజించాడు.
యమైః సనియమైర్యుక్తః శక్త్యా కించిద్దదౌ తతః । హవిష్యభుగ్భూమిశాయీ బ్రహ్మచర్యవ్రతస్థితః
యమ నియమాలతో, శక్తికి తగ్గట్టు దానం చేశాడు; తక్కువ తిండి తిని, నేలపై నిద్రించి, బ్రహ్మచర్య వ్రతాన్ని పాటించాడు.
కృచ్ఛ్రాది తపసా క్షామో ధ్యాయన్నారాయణం హృది । తత్ర ప్రాప్య స వైశాఖీం దత్వా మధుతిలాదికమ్
కృచ్ఛ్రాది తపస్సులతో క్షీణుడై, హృదయంలో నారాయణుణ్ణి ధ్యానిస్తూ, అక్కడ వైశాఖ వ్రతాన్ని ఆచరించి, తేనె, నువ్వులు మొదలైనవి దానం చేశాడు.
విప్రేభ్యో భోజనం దత్వా భక్త్యా ధేనుం సదక్షిణామ్ । అచ్ఛిద్రం ప్రార్థయామాస తత్ర స్నానస్య భూసురాన్
బ్రాహ్మణులకు భక్తితో భోజనం పెట్టి, ఆవును, దక్షిణతో కలిసి దానం చేశాడు. అక్కడ స్నానం చేసిన తర్వాత, బ్రాహ్మణులను చూసి, నిరంతర పుణ్యఫలం కోసం ప్రార్థించాడు.
సాపి సాధ్వీ చ సుశ్రోణీ పతిభక్తిపరాయణా । పతిం శుశ్రూషతే నిత్యం స్నాత్వా సంపూజ్య కేశవమ్
ఆ సతీమణి, సుందరమైన నడికలిగిన ఆమె, భర్తకు పరాయణురాలై, ప్రతిరోజూ స్నానం చేసి, కేశవుని పూజించి, భర్తకు సేవచేసేది.
తౌ దంపతీ తతో యాతౌ స్వగేహం సాధుహర్షితమ్ । కృతకృత్యావథాత్మానౌ మన్యమానావసంశయమ్
ఆ దంపతులు, పవిత్రమైన ఆనందంతో, తాము చేసిన కార్యం ఫలించిందని, సందేహం లేకుండా భావిస్తూ, తమ ఇంటికి తిరిగి వెళ్లారు.
తేన పుణ్యప్రభావేణ కాలేన కియతా కిల । బభూవురమితాస్తస్య ధనధాన్యాని సంపదః
ఆ పుణ్యఫలంతో, కొంతకాలంలో అతనికి అపారమైన ధనం, ధాన్యం, సంపదలు లభించాయి.
తనయా వినయోపేతాశ్చత్వారః శ్రుతికోవిదాః । ధర్మజ్ఞా వైష్ణవా నిత్యం పితృమాతృపరాయణాః
వినయంతో కూడిన, వేదపండితులు, ధర్మజ్ఞులు, విష్ణుభక్తులు, ఎప్పుడూ తల్లిదండ్రులకు సేవచేసే నలుగురు కుమారులు అతనికి పుట్టారు.
బభూవురమితప్రజ్ఞాః పురుషార్థాయ బోధితాః । విఖ్యాతా విధితత్త్వజ్ఞా బ్రహ్మజ్ఞా బ్రహ్మతత్పరాః
వారు అపారమైన జ్ఞానంతో, పురుషార్థాలపై బోధించబడి, శాస్త్రసారాన్ని తెలిసినవారు, బ్రహ్మజ్ఞానులు, పరబ్రహ్మలో నిమగ్నులై ప్రసిద్ధిపొందారు.
సమగ్రగుణసంపన్నాః సంప్రతిష్ఠంతి కీర్తయః
అందరు సర్వగుణ సంపన్నులై, వారి కీర్తి ఎప్పటికీ నిలిచిపోయింది.
తౌ దంపతీ సుతసమగ్రసమృద్ధసౌఖ్యం పుణ్యోదయం సముపయుజ్య తతశ్చిరేణ । స్థానం పరం పరమమీయతురస్య భక్త్యా శ్రీమాధవే చ సుకృతస్య నృపప్రసాదాత్
ఆ ఇద్దరు భార్యాభర్తలు, తమ పిల్లలతో సమానంగా సంపూర్ణమైన ఐశ్వర్యం, సుఖం, పుణ్యఫలాన్ని అనుభవించి, చాలా కాలం తర్వాత భక్తితో శ్రీమాధవునికి సేవచేసి, మంచి రాజు అనుగ్రహంతో ఈ లోకంలో ఉన్న పరమమైన స్థితిని పొందారు.
యథైవ మాధవః సాక్షాద్విద్యాలక్ష్మీ ధవః స్మృతః । తథైవ మాధవో మాసో మధుసూదనవల్లభః
ఎలా శ్రీమాధవుడు విద్యా, లక్ష్మీ దేవతలకు భర్తగా గుర్తించబడతాడో, అలాగే మాధవమాసం కూడా మధుసూదనునికి ఎంతో ప్రియమైనదిగా ఉంటుంది.
ఇదం మాధవమాహాత్మ్యం కించిత్సంక్షేపతోఽనఘ । మయా తే కథితం వీర యత్పురా చ పితుః శ్రుతమ్
ఓ పాపరహితుడా, మాధవమాస మహిమను కొంత సంక్షిప్తంగా నీకు చెప్పాను. ఇది మునుపు నీ తండ్రి నుండి నేను విన్నదే, ఓ వీరుడా.
ఇతి శ్రీపద్మపురాణే పాతాలఖండే నారదాంబరీషసంవాదే వైశాఖమాసమాహాత్మ్యే ఏకనవతితమోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీపద్మపురాణంలో పాతాళఖండంలో నారదుడు, అంబరీషుని సంభాషణలో వైశాఖమాస మహిమలో తొంభై ఒకటవ అధ్యాయం ముగిసింది.
సూత ఉవాచ-। ఇతి తస్య వచః శ్రుత్వా నారదస్య స భూపతిః । ప్రణమ్య విస్మితః ప్రాహచింతయన్మనసా హరిమ్
సూతుడు ఇలా చెప్పాడు: నారదుని మాటలు విని, ఆ రాజు ఆశ్చర్యపడి, హరిని మనసులో ధ్యానిస్తూ నమస్కరించి ఇలా అన్నాడు.
అంబరీష ఉవాచ-। కథమేతద్విముహ్యామః స్వల్పాయాసేన యన్మునే । శూద్రః పాపసమాచారో లేభే బ్రాహ్మణ్యముత్తమమ్
అంబరీషుడు ఇలా అన్నాడు: ఓ మునీశ్వరా, తక్కువ శ్రమతోనే పాపకర్మలు చేసిన శూద్రుడు బ్రాహ్మణుడిగా ఎలా మారాడు? ఇది చూసి మేము ఆశ్చర్యపడకపోవడం ఎలా?
బ్రాహ్మణ్యం దుర్ల్లభం తాత సుకృతైర్వివిధైరపి । కథం మాధవమాసస్య స్నానేనైవాప సోఽధమః
ఓ తండ్రి, ఎన్నో మంచి పనులు చేసినా బ్రాహ్మణత్వం దొరకడం చాలా కష్టం. అలాంటిది మాధవ మాసంలో స్నానం చేసినందుకే ఆ నీచుడు అది ఎలా పొందాడు?
న యజ్ఞదానైర్న తపోభిరుగ్రైర్న పుణ్యసంజ్ఞైరపరైరపీశ । అస్మాదృశో భూపతయోఽర్థవంతో న తే లభంతేఽవనిదైవతత్వమ్
యజ్ఞాలు, దానాలు, తీవ్రమైన తపస్సులు, ఇంకా ఇతర పుణ్యకార్యాలు చేసినా, మాదిరిగానూ ధనవంతులైన రాజులు దేవతల స్థానం పొందలేరు.
స గాధిసూనుర్వివిధం తపోఽపి చిరంవిధాయానిశమేవ ఘోరమ్ । కృచ్ఛ్రేణ లేభే శతవర్షపూర్ణైరహో కథంచిద్బహుభిః ప్రయత్నైః
గాధి కుమారుడు ఎన్నో రకాల కఠిన తపస్సులు నిరంతరం ఎన్నో సంవత్సరాలు చేసి, వంద సంవత్సరాలు గడిపి, ఎన్నో కష్టాలతో చివరకు అది పొందాడు.
కథం స వర్ణాధమ ఏష పాపః స్వధర్మహీనో ధనవాన దాతా । పుణ్యాదనాయాసకృతాదముష్మాదల్పాదిహావాప స రామతత్త్వమ్
తన కర్తవ్యాన్ని చేయని, పాపకర్మలు చేసిన, కులంలో అత్యంత నీచుడైన, అయినా ధనవంతుడూ, దాతగా ఉన్న వాడు, తక్కువ శ్రమతో ఇక్కడ కొంత పుణ్యం చేసి రామతత్వాన్ని ఎలా పొందాడు?
నారద ఉవాచ-। సత్యముక్తం త్వయా రాజన్బ్రాహ్మణ్యమతిదుర్ల్లభమ్ । తథాపి గతయః సూక్ష్మా దుర్జ్ఞేయా ధర్మతత్త్వతః
నారదుడు ఇలా అన్నాడు: రాజా, నీవు చెప్పింది నిజమే. బ్రాహ్మణత్వం చాలా దుర్లభం. అయినా ధర్మతత్వం లోని మార్గాలు చాలా సూక్ష్మంగా, గ్రహించడానికి కష్టంగా ఉంటాయి.
విచిత్రాణి చ కర్మాణి విచిత్రా భూతభావనా । విచిత్రాణి చ భూతాని విచిత్రాః కర్మశక్తయః
కార్యాలు ఎన్నో విధాలుగా ఉంటాయి, జీవుల సృష్టి కూడా వింతగా ఉంటుంది. జీవులు కూడా వేర్వేరు, వారి క్రియాశక్తులు కూడా వేరు వేరు.
కదాచిత్సుకృతం కర్మ కూటస్థం యదవాపి తమ్ । కేనచిత్కర్మణా భూప శుభేన పరివర్ధతే
ఒక్కోసారి, మంచి పని నిశ్చలంగా ఉన్నా, దాన్ని ఇంకొక మంచి కార్యం వృద్ధిచేస్తుంది, ఓ రాజా.
ఫలం దదాతి సుమహత్తస్మిన్నపి చ జన్మని । ధర్మో గహనసూక్ష్మోఽయం నీయతే న యథా తథా
అది ఆ జన్మలోనే గొప్ప ఫలితాన్ని ఇస్తుంది. ఈ ధర్మం లోతైనది, సూక్ష్మమైనది, మనం ఊహించినట్లు జరగదు.
న తస్య ఫలదానస్య శ్రూయతే కాలనిశ్చయః । యత్కించిత్సుకృతం కర్మచ్ఛన్నం పాపాంతరైరపి
దాని ఫలితాన్ని ఇచ్చే సమయం నిర్ధారితంగా ఎప్పుడూ చెప్పబడదు. పాపాలు దాచిపెట్టినా, ఏదైనా మంచి పని ఫలితాన్ని ఇస్తుందనే మాట వినిపిస్తుంది.
తదాగత్య కుతః క్వాపి సుఫలం చ ప్రయచ్ఛతి । కృతస్య నేహ నాశోస్తి పుణ్యస్య దురితస్య చ
అది ఎక్కడి నుంచో వచ్చి మంచి ఫలితాన్ని ఇస్తుంది. చేసిన పుణ్యానికి, చేసిన పాపానికి ఈ లోకంలో నాశనం ఉండదు.
తథాపి బహుభిః పుణ్యైర్దురితం యాతి దారుణమ్ । యదుక్తం భవతా రాజన్నాయాసాధిక్యతో భవేత్
అయినా, ఎన్నో పుణ్యాలతో పాపం బలహీనమవుతుంది. రాజా, నీవు చెప్పినట్లుగా, శ్రమ ఎక్కువగా పెట్టినదానితో సంబంధం లేదు.
తత్ఫలం తత్ర తత్రాపి శృణు సత్యం మయోదితమ్ । అనాయాసమహాయాసౌ యద్యల్పత్వ మహత్త్వయోః
ఆ ఫలితం చిన్నదైనా, పెద్దదైనా, దానికి తగినట్లే వస్తుంది. తక్కువ శ్రమ, ఎక్కువ శ్రమ, వాటి చిన్నదనం, పెద్దదనం గురించి నేను చెప్పే సత్యాన్ని విను.
మహావ్రతాస్తతస్తే స్యుః సతతం కర్మకాదయః । సింహవ్యాఘ్రాదిమూత్రాదౌ ప్రయాసా బహులాస్తతః
మహా వ్రతాలు ఆచరించే వారు ఎప్పుడూ కర్మలలో నిమగ్నమై, సింహం, పులి మొదలైన జంతువుల మూత్రం వంటి ఎన్నో కష్టాలను భరించాల్సి వస్తుంది.
పంచగవ్యప్రశస్తత్వం వ్రతమధ్యే తతో భవేత్ । ఇతి కర్తవ్యబాహుల్యం మహత్త్వం చేత్తదల్పతా
వ్రతాలలో పంచగవ్య సేవనమే ముఖ్యమైనదిగా చెప్పబడింది. పనులు ఎక్కువగా చేయడమే గొప్పదనానికి ప్రమాణమైతే, చిన్న వ్రతాలూ పెద్దవిగా పరిగణించబడతాయి.