తస్య వాక్యం సమాకర్ణ్య వైశాఖే సేవనం కృతమ్ । తుష్టేన మనసా విప్ర పూజితో మధుసూదనః
ఆ మాటలు విని, నీవు వైశాఖ మాసాన్ని భక్తితో ఆచరించావు; సంతృప్తి కలిగిన మనసుతో, బ్రాహ్మణుడా, మధుసూదనుని పూజించావు.
అవశిష్టదినాన్యేవ పంచమాసస్య తస్య వై । ఏకాదశీం సమారభ్య స్నానం చ విధివత్కృతమ్
ఆ ఐదవ మాసంలో కొన్ని రోజులు మాత్రమే మిగిలి ఉన్నాయి; పదకొండవ రోజునుంచి విధిగా స్నానం ప్రారంభించావు.
బ్రాహ్మణస్య ప్రసంగేన రేవాం చానుదినే త్వయా । ప్రాతఃస్నానం కృతం విప్ర వైశాఖే మాసి తావతా
బ్రాహ్మణుని సూచనతో, నీవు ప్రతిరోజూ ఉదయాన్నే రేవా నదిలో స్నానం చేసావు, వైశాఖ మాసంలో, బ్రాహ్మణుడా.
పూజితో దేవదేవేశో మధుహా పరమేశ్వరః । నైవాప్తః సకలో మాసః స్నానార్థం తవ పూర్వతః
దేవతల దేవుడైన మధుసూదనుని, పరమేశ్వరుని నీవు పూజించావు; అయినా, మునుపటిలా మొత్తం మాసం స్నానం పూర్తిగా చేయలేదు.
ఏవం స్నానం త్వయా చీర్ణమపి పంచదినాత్మకమ్ । తేన పుణ్యేన సంగత్యా బ్రాహ్మణస్య విశేషతః
ఇలా, నీవు ఐదు రోజుల పాటు మాత్రమే స్నానం చేసినా, ఆ పుణ్యఫలం వల్ల, ముఖ్యంగా బ్రాహ్మణుని సాంగత్యంతో,
గోవిందస్య ప్రసాదేన త్వం తు బ్రాహ్మణతాం గతః । త్వయా తన్మాసయోగేన ప్రాప్తమేతన్మహత్కులమ్
గోవిందుని అనుగ్రహంతో నీవు బ్రాహ్మణత్వాన్ని పొందావు; ఆ మాసంతో నీకు ఈ గొప్ప వంశం లభించింది.
దుర్ల్లభం భూమిదేవానాం సత్యధర్మసమన్వితమ్ । భార్యాపి సుసతీ ప్రాప్తా సాధ్వీ సర్వగుణాన్వితా
భూమిపై దేవతలకు కూడా దుర్లభమైన, సత్యధర్మాలతో కూడిన వంశాన్ని నీవు పొందావు; అలాగే, సద్గుణాలతో నిండిన, అత్యంత పతివ్రత, సతీమంతులైన భార్యను కూడా పొందావు.
చ్యవనస్య గృహోత్పన్నా సర్వజ్ఞా బ్రహ్మవాదినీ । రూపమేవ పరం స్త్రీణాం భూషణం చ మహామునే
ఆమె చ్యవనుని ఇంట్లో పుట్టింది, అన్నీ తెలిసినది, బ్రహ్మవాదిని; మహామునీ, స్త్రీలకు అందమే ప్రధాన అలంకారం.
శీలమేవ ద్వితీయం చ తృతీయం సత్యమేవ చ । సదార్యత్వం చతుర్థం తు పంచమం పుణ్యముత్తమమ్
శీలమే రెండవది, సత్యమే మూడవది, భర్తపై ఎప్పుడూ భక్తి నాలుగవది, ఉత్తమ పుణ్యం ఐదవది.
మధురత్వం తథా షష్ఠం శుద్ధత్వం సప్తమం మహత్ । బాహ్యాంతః సతతం స్త్రీణాం సర్వాభరణసప్తమమ్
మధురత ఆరోది, గొప్ప పవిత్రత ఏడవది—బయట, లోపల రెండింటిలోనూ—ఇవి స్త్రీలకు ఏడు అలంకారాలు.
అష్టమం తు పతౌ భావః శుశ్రూషా నవమం కిల । సహిష్ణుతా చ దశమం రతిరేకాదశం తథా
ఎనిమిదవది భర్తపై భక్తి, తొమ్మిదవది సేవ, పదవది సహనం, పదకొండవది ప్రేమ.
పతివ్రతత్వం విప్రేంద్ర ద్వాదశం యోషితాం స్మృతమ్ । ఏతైః సంభూషితా భార్యా సాధ్వీ తే బ్రహ్మవాదినీ
బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠుడా, పతివ్రతత్వమే స్త్రీలకు పన్నెండవది అంటారు; ఇవన్నీ కలిగి నీ భార్య బ్రహ్మవాదిని, సతీమంతురాలు.
వైశాఖస్నానయోగేన లబ్ధా పుణ్యేన సాదరమ్ । కింకిం న దుర్ల్లభతరం ప్రాప్యతే మాసి మాధవే
వైశాఖ మాసంలో స్నానం వల్ల వచ్చిన పుణ్యంతో, ఆమెను గౌరవంగా పొందావు; మాధవ మాసంలో దుర్లభమైనది ఏమి లభించదీ?
స్నానేన పరమేశస్య పూజనేన యథావిధి । అథ మోహప్రముగ్ధోసి తృష్ణయా వ్యాపితం మనః
విధిగా స్నానం చేసి, పరమేశ్వరుని పూజించినా, నీ మనస్సు మోహంతో, తాపత్రయంతో మునిగిపోయింది.
పూర్వజన్మని తే విప్ర ద్రవ్యమేవ ప్రసంచితమ్ । న దత్తం బ్రాహ్మణేభ్యో హి దీనేష్వన్యేషు వై త్వయా
మునుపటి జన్మలో నీవు ధనం మాత్రమే కూడబెట్టావు, కానీ ఆ ధనాన్ని బ్రాహ్మణులకు గానీ, ఇతర బీదవారికైనా గానీ ఇవ్వలేదు.
న బంధువర్గో నో పుత్రదారేషు చ కథంచన । మ్రియమాణేన భవతా లోభ ఏవ హి చింతితః
నీవు చనిపోతున్నప్పుడు బంధువుల గురించి, పిల్లలు భార్యల గురించి ఏమాత్రం ఆలోచించలేదు; నీ మనసంతా కేవలం లోభంతోనే నిండిపోయింది.
న దత్తం న హుతం జప్తం న తీర్థే మరణం కృతమ్ । న హి నారాయణో దేవో ధ్యానేనాఖిల పాపహా
నీవు దానం చేయలేదు, హోమాలు చేయలేదు, మంత్రాలను జపించలేదు, పవిత్ర క్షేత్రంలో మరణించలేదు; నారాయణుడైన దేవుని ధ్యానం కూడా చేయలేదు.
ద్రవ్యేషు విద్యమానేషు కృపణో జాయతే నరః । అదత్వా మ్రియతే యస్తు తతో దుఃఖతరం నుకిమ్
ధనం ఉన్నా దానిని ఇవ్వకుండా కఠినంగా ఉండి, చివరికి దానం చేయకుండానే మరణిస్తే, ఆ దుఃఖం కన్నా మరొకటి ఏముంటుంది?
తీర్థస్నానాది తపసా కులే జన్మైవ లభ్యతే । నో దత్తేన వినా విప్ర కించిదేవోపతిష్ఠతి
పవిత్ర క్షేత్రాల్లో స్నానం చేయడం వంటి తపస్సులతో మంచి కుటుంబంలో జన్మ లభిస్తుంది; కానీ దానం లేకుండా, బ్రాహ్మణా, ఇంకేమీ నిజంగా సిద్ధించదు.
తస్య పాపస్య భావేన దరిద్రత్వముపాగతమ్ । అపుత్రవాన్భవాఞ్జాతః సతతం దుఃఖపీడితః
ఆ పాపం వల్లే నీవు బీదరికానికి చేరుకున్నావు; నీకు కొడుకు పుట్టలేదు, ఎప్పుడూ బాధల్లోనే ఉన్నావు.
వైశాఖస్నానమాహాత్మ్యాదపి పంచదినాత్మకాత్ । తదైవ హరిపూజాయాః సంగత్యా బ్రాహ్మణస్య చ
వైశాఖ మాసంలో ఐదు రోజులు స్నానం చేయడం, హరిదేవుని పూజ చేయడం, బ్రాహ్మణులతో సత్సంగతి కలిగి ఉండడం వల్ల
లబ్ధం జన్మ కులే విప్ర విప్రత్వమపి దుర్ల్లభమ్ । సుపుత్రశ్చ కులం విప్రం ధనం ధాన్యం వరస్త్రియః
మంచి కుటుంబంలో జన్మ, అరుదైన బ్రాహ్మణత్వం, మంచి కొడుకులు, గొప్ప వంశం, ధనం, ధాన్యం, మంచి భార్యలు లభిస్తాయి.
సుజన్మమరణం చైవ సుభోగః సుఖమేవ చ । సదా దానేఽధికాబుద్ధిరౌదార్యం ధైర్యముత్తమమ్
మంచి జన్మ మరణాలు, సుఖభోగాలు, సంతోషం, ఎప్పుడూ దానానికి మనసు, ఉదారత, గొప్ప ధైర్యం లభిస్తాయి.
ప్రసాదాత్తస్య దేవస్య విష్ణోశ్చైవ మహాత్మనః । నారాయణస్య జాయంతే సిద్ధయో విప్రవాఞ్ఛితాః
ఈ విధమైన సిద్ధులు, బ్రాహ్మణులు కోరుకునే ఫలితాలు, ఆ మహాత్ముడైన విష్ణువు నారాయణుని కృప వల్ల కలుగుతాయి.
ఊర్జ్జే మాసి తపో మాసి మాధవే మాధవప్రియే । స్నాత్వా దామోదరం భక్త్యా మాధవం మధుసూదనమ్
ఊర్జ మాసంలో, తపో మాసంలో, మాధవ మాసంలో, మాధవునికి ప్రియమైన కాలంలో, స్నానం చేసి, భక్తితో దామోదరుడు, మాధవుడు, మధుసూదనుడిని పూజించాలి.
విశేషేణ సమభ్యర్చ్య దత్వా దానాని భక్తితః । ఏహికం సుఖమాసాద్య జనో యాతి తతో హరిమ్
ప్రత్యేకంగా ఆయనను పూజించి, భక్తితో దానాలు ఇచ్చినవాడు, ఈ లోకంలో సుఖాన్ని పొందుతాడు, తరువాత హరిదేవుని చేరుతాడు.
అనేకజన్మార్జితపాతకావలీ విలీయతే మాధవమజ్జనేన । సూర్యోదయే విప్ర యథా తమిస్రా వచః స్వయంభూరిదమాదిదేశ
అనేక జన్మల్లో కూడిన పాపాలు మాధవ మాసంలో స్నానం చేయడం వల్ల కరిగిపోతాయి, బ్రాహ్మణా! అది సూర్యోదయానికి చీకటి పోయినట్లే — ఇలా స్వయంభువు చెప్పారు.
చకార విష్ణుర్విమలం విచారం మాసం విధిం మాధవమేకమాదౌ । యమస్య గుప్తం మనసా విచింత్య మనుష్యలోకైర్గమితుం చ నాకే
విష్ణువు మొదట మాధవ మాసాన్ని పవిత్రంగా ఆచరించమని నిర్ణయించాడు; యమలోకాన్ని దాటి స్వర్గానికి వెళ్లాలని మనుషుల కోరికను గమనించి, తన మనసులో ఆలోచించి ఈ విధిని ఏర్పరిచాడు.
తస్మాదస్మిన్సమాయాతే మాధవే మాసి మాధవే । స్నాత్వా పుణ్యజలే తీర్థే రవావనుదితేఽధునా
అందువల్ల ఈ మాధవ మాసం వచ్చినప్పుడు, పవిత్ర జలంలో, తీర్థంలో, సూర్యోదయానికి స్నానం చేయాలి.
పూజయిత్వా విధానేన ముకుందం మధుసూదనమ్ । పుత్రపౌత్రధనం శ్రేయో వాంఛితాని సుఖాని చ
విధానం ప్రకారం ముకుందుడు, మధుసూదనుడిని పూజించినవాడు, కొడుకులు, మనవళ్లు, ధనం, శ్రేయస్సు, కోరిన సుఖాలు పొందుతాడు.