తామ్రపాత్రోపరిస్థాప్య ఘృతకుంభేన సంయుతమ్ । బ్రాహ్మణాయ తతో దద్యాద్ధ్యాత్వా నారాయణం పరమ్ । మంత్రేణానేన దేవర్షే తమహం కథయామి తే
తామ్రపాత్రపై నెయ్యితో కూడిన కుండను ఉంచి, పరమ నారాయణుని ధ్యానిస్తూ, నేను చెప్పబోయే మంత్రంతో ఆ బ్రాహ్మణునికి దానం చేయాలి.
అవిద్యా తమసా వ్యాప్తే సంసారే పాపనాశనః । జ్ఞానప్రదో మోక్షదశ్చ తస్మాద్దత్తో మయానఘ
ఈ అజ్ఞానాంధకారంతో నిండిన లోకంలో, నీవు పాపాలను తొలగించేవాడవు, జ్ఞానం ప్రసాదించేవాడవు, మోక్షాన్ని అనుగ్రహించేవాడవు. అందుకే, నిస్సంశయంగా నేను ఇదిని నీకు సమర్పిస్తున్నాను.
ఇతి దీపమంత్రః । దక్షిణాం చ యథాశక్త్యా దత్త్వా విప్రాయ భక్తితః । భోజయేద్బ్రాహ్మణాన్పశ్చాద్ఘృతపాయసమోదకైః
ఇది దీప మంత్రం. తరువాత, తన శక్తికి తగినట్లు భక్తితో బ్రాహ్మణునికి దక్షిణా ఇవ్వాలి. అనంతరం, బ్రాహ్మణులను నెయ్యి, పాయసం, పానీయాలతో భోజనం పెట్టాలి.
వస్త్రైరాచ్ఛాదయేత్పశ్చాత్సపత్నీకం తథా ద్విజమ్ । శయ్యాం సోపస్కరాం దద్యాద్ధేనుం చైవ సవత్సకామ్
తరువాత, బ్రాహ్మణునికి అతని భార్యతో కలిసి వస్త్రాలు కప్పాలి. మంచాన్ని, దాని ఉపకరణాలతో పాటు, దూడతో కూడిన ఆవును కూడా ఇవ్వాలి.
తేభ్యస్తు దక్షిణాం దద్యాద్యథావిత్తానుసారతః । సుహృత్స్వజనబంధూశ్చ భోజయేత్పూజయేత్తథా
తన సామర్థ్యానికి అనుగుణంగా వారికి దక్షిణా ఇవ్వాలి. అలాగే, స్నేహితులు, బంధువులు, సొంతవారిని భోజనం పెట్టి, గౌరవించాలి.
ఏవం మహోత్సవం కుర్యాద్దీపవ్రత సమాపనే । తతో విసర్జయేత్పశ్చాత్ప్రణిపత్య క్షమాపయేత్
దీపవ్రతం ముగిసినప్పుడు, ఈ విధంగా మహోత్సవాన్ని నిర్వహించాలి. తరువాత, నమస్కరించి, క్షమాపణ కోరుతూ వారిని పంపించాలి.
ఏవం కృతే తు యత్పుణ్యం తథా సాంక్రాంతికైశ్చ యత్ । సంవత్సరాఖ్య దీపస్య తత్ఫలం ప్రాప్యతే నరైః
ఇలా చేసిన పుణ్యం, సంక్రాంతి సందర్భాల్లో చేసే పుణ్యంతో పాటు, సంవత్సరమంతా దీపవ్రతాన్ని ఆచరించినవారికి లభిస్తుంది.
మాసవ్రతైశ్చ యత్పుణ్యం తత్పుణ్యం ప్రాప్యతే నరైః । సంవత్సరస్య దీపస్య వ్రతేన చరితేన చ
మాసవ్రతాల ద్వారా లభించే పుణ్యాన్ని కూడా, సంవత్సర దీపవ్రతాన్ని ఆచరించినవారు పొందుతారు.
దానవ్రతైర్యథాసంఖ్యైర్యశ్చ యోగవ్రతైస్తథా । తత్ఫలం సమవాప్నోతి దీపే సాంవత్సరే కృతే
ఎన్ని దానవ్రతాలు, యోగవ్రతాలు చేసినా వాటివల్ల వచ్చే ఫలితం, సంవత్సర దీపవ్రతాన్ని ఆచరించడంవల్ల కూడా లభిస్తుంది.
గోభూహిరణ్యదానాని గృహాదీనాం విశేషతః । యత్ఫలం లభతే విద్వాన్తత్ఫలం దీపదో భవేత్
పండితుడు ఆవులు, భూమి, బంగారం, ముఖ్యంగా ఇంటి దానాల ద్వారా పొందే ఫలితాన్ని, దీపం దానం చేసినవాడు కూడా పొందుతాడు.
దీపదః కాంతిమాప్నోతి దీపదో ధనమక్షయమ్ । దీపదో జ్ఞానమాప్నోతి దీపదః పరమం సుఖమ్
దీపం దానం చేసినవాడు కాంతిని పొందుతాడు; అతడికి అక్షయమైన ధనం లభిస్తుంది; జ్ఞానం లభిస్తుంది; పరమానందాన్ని పొందుతాడు.
దీపదానాచ్చ సౌభాగ్యం విద్యామత్యంతనిర్మలామ్ । ఆరోగ్యం పరమామృద్ధిం లభతే నాత్ర సంశయః
దీపదానం వల్ల శుభఫలం, అపారమైన పరిశుద్ధ విద్య, ఉత్తమ ఆరోగ్యం, అత్యున్నత ఐశ్వర్యం లభిస్తాయి — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
దీపదః సుభగాం భార్యాం సర్వలక్షణసంయుతామ్ । పుత్రాన్పౌత్రాన్ప్రపౌత్రాంశ్చ సంతతిం చాక్షయా లభేత్
దీపం దానం చేసినవాడు అన్ని శుభలక్షణాలతో కూడిన భాగ్యశాలి భార్యను, కుమారులు, మనవళ్లు, మునిమనవళ్లు, అంతరాయంలేని సంతానాన్ని పొందుతాడు.
బ్రాహ్మణః పరమం జ్ఞానం క్షత్రియో రాజ్యముత్తమమ్ । వైశ్యో ధనపశూన్సర్వాఞ్ఛూద్రః సుఖమవాప్నుయాత్
బ్రాహ్మణుడు పరమ జ్ఞానాన్ని, క్షత్రియుడు ఉత్తమ రాజ్యాన్ని, వైశ్యుడు సంపద, పశువులు అన్నింటిని, శూద్రుడు సుఖాన్ని పొందుతాడు.
కుమారీ చాపి భర్తారం సర్వలక్షణసంయుతమ్ । ప్రాప్నోతి పరమాయుశ్చ పుత్రాన్పౌత్రాంశ్చ పుష్కలాన్ 6.30.
కుమార్తె కూడా అన్ని శుభలక్షణాలతో కూడిన భర్తను, దీర్ఘాయువును, అనేక మంది కుమారులు, మనవళ్లు పొందుతుంది.
వైధవ్యం నైవ యువతీ కదాచిదపి పశ్యతి । న వియోగమవాప్నోతి దీపదానప్రభావతః
యువతి ఎప్పుడూ విధవత్వాన్ని చూడదు; వేరుపాటు అనుభవించదు; దీపదానం వల్ల ఈ శక్తి లభిస్తుంది.
నాధయో వ్యాధయశ్చైవ జాయంతే దీపదానతః । భయాత్ప్రముచ్యతే భీతో బద్ధో ముచ్యేత బంధనాత్
దీపాన్ని సమర్పించేవారికి వ్యాధులు గానీ, బాధలు గానీ కలుగవు. భయపడినవారు భయం నుండి విముక్తి పొందుతారు. బంధనంలో ఉన్నవారు కూడా విడుదల అవుతారు.
బ్రహ్మహత్యాదిభిః పాపైర్దీపవ్రతపరాయణః । ముచ్యతే నాత్ర సందేహో బ్రహ్మణో వచనం యథా
దీపవ్రతాన్ని భక్తితో ఆచరించే వారు బ్రహ్మహత్య వంటి మహాపాపాలనుండి విముక్తి పొందుతారు. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు, ఇది బ్రహ్మదేవుడు చెప్పిన మాటలాంటిది.
చాంద్రాయణాని కృచ్ఛ్రాణి చరితాని న సంశయః । యేన సాంవత్సరో దీపో బోధితః శాశ్వతో హరేః
హరిదేవునికి సంవత్సరం పొడవునా దీపం వెలిగించినవారికి, చాంద్రాయణం, కృచ్చ్రమైన ఉపవాసాలు చేసినవారికి లభించే ఫలితమంతా లభిస్తుంది. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
తే ధన్యాస్తే మహాత్మానస్తైః ప్రాప్తం జన్మనః ఫలమ్ । యైః సంపూజ్య హరిం భక్త్యా దీపఃసాంవత్సరః కృతః
హరిని భక్తితో పూజించి, సంవత్సరం పాటు దీపాన్ని వెలిగించినవారు ధన్యులు, మహాత్ములు. వారు జన్మకు తగిన ఫలితాన్ని పొందుతారు.
యేఽపి సంవర్త్తయంతీహ దీపవర్తివిలోకనాః । తే యాంతి పరమం స్థానం యత్సురైరపి దుర్లభమ్
ఈ లోకంలో దీపవత్తిని సిద్ధం చేస్తున్న దృశ్యాన్ని కేవలం చూసినవారు కూడా, దేవతలకు కూడా దుర్లభమైన పరమస్థానాన్ని పొందుతారు.
యేన తైలం చ వర్తిం చ యథాశక్త్యా ప్రదీపకే । ప్రక్షేపయంతి సతతం తే యాంతి పరమాం గతిమ్
తమ శక్తికి తగినట్లుగా ఎప్పుడూ దీపంలో నూనెను, వత్తిని వేసేవారు, వారు పరమమైన స్థితిని పొందుతారు.
గచ్ఛంతం దీపకం శాంతిం న శక్నోతి ప్రబోధితుమ్ । కథయత్యన్యలోకానాం తేఽపి తత్ఫలభాగినః
దీపం ఆరిపోతున్నప్పుడు దాన్ని మళ్లీ వెలిగించలేరు. ఇతర లోకాలవారు కూడా దీన్ని చూస్తే, వారు కూడా ఆ ఫలితాన్ని పొందుతారు అని చెబుతారు.
స్తోకం స్తోకం చ భిక్షిత్వా తైలం దీపార్థమేవ చ । కరోతి దీపకం విష్ణోః పుణ్యం తేనాపి లభ్యతే
దీపారాధన కోసం కొద్దికొద్దిగా నూనెను భిక్షగా అడిగి తెచ్చి, విష్ణువుకు దీపం వెలిగించినవారు కూడా పుణ్యాన్ని పొందుతారు.
దీపం ప్రజ్వాల్యమానం తు యః పశ్యత్యధమో నరః । కృతాంజలిపుటో విష్ణోర్విష్ణులోకమవాప్నుయాత్
అతి నీచుడైనా, చేతులు జోడించి విష్ణువుకు దీపం వెలిగించడాన్ని చూస్తే, అతడు విష్ణులోకాన్ని పొందుతాడు.
దీపప్రజ్వాలనే బుద్ధిం యో దద్యాత్కురుతే స్వయమ్ । సర్వపాపవినిర్ముక్తో విష్ణులోకమవాప్నుయాత్
దీపాన్ని వెలిగించాలనే సంకల్పంతో లేదా స్వయంగా దీపాన్ని వెలిగించినవారు, అన్ని పాపాలనుండి విముక్తి పొంది, విష్ణులోకాన్ని పొందుతారు.
అత్రాప్యుదాహరంతీమమితిహాసం పురాతనమ్ । యస్య శ్రవణమాత్రేణ ముచ్యతే సర్వకిల్బిషైః
ఇక్కడ ఒక పురాతన ఇతిహాసాన్ని ఉదాహరిస్తారు. దాన్ని వినడమే అన్ని పాపాలనుండి విముక్తిని ఇస్తుంది.
సరస్వత్యాస్తటే రమ్యే సిద్ధాశ్రమ ఇతి శ్రుతః । తత్రోవాస ద్విజః పూర్వం కపిలో నామ వేదవిత్
సరస్వతీ నది తీరంలో అందమైన చోట 'సిద్ధాశ్రమం' అనే ఆశ్రమం ఉండేది. అక్కడ ఒక బ్రాహ్మణుడు, వేదపండితుడు అయిన కపిలుడు నివసించేవాడు.
వ్రతోపవాసనిరతో దరిద్ర శ్రోఃత్రియస్తథా । భిక్షావృత్త్యా చ కురుతే కుటుంబ పరిపాలనమ్
వ్రతాలు, ఉపవాసాలు ఆచరించే, పేదవాడు అయిన ఆ శ్రోత్రియుడు, భిక్షాటన ద్వారా తన కుటుంబాన్ని పోషించేవాడు.
వ్రతోపవాసనియమైర్విష్ణుమారాధయత్యసౌ । విష్ణుం సంపూజ్య విధివద్దీపం బోధయతే సదా
వ్రతాలు, ఉపవాసాలతో విష్ణువును ఆరాధించేవాడు. విధిగా విష్ణువును పూజించి, ఎప్పుడూ దీపాన్ని వెలిగించేవాడు.