ఖనిత్రమంజనం వాదం ధాతువాదమతఃపరమ్ । పృచ్ఛమానో భ్రమస్యేకస్తృష్ణయా పరిమోహితః
నీవు తవ్వకం, పాదరసం, లోహాల మార్పిడి వంటి విషయాలు అడుగుతుంటావు. ఆశ మాయలో మునిగి ఒంటరిగా తిరుగుతుంటావు.
సర్వాంశ్చింతయసే నిత్యం కల్పాన్సిద్ధి ప్రదాయకాన్ । ప్రవేశం చిత్రవర్ణానాం చింతామణిం చ పృచ్ఛసి
సఫలతనిచ్చే అన్ని మార్గాలు ఎప్పుడూ ఆలోచిస్తుంటావు. వింత రంగుల దేశాల్లో ప్రవేశం, చింతామణి గురించి కూడా అడుగుతుంటావు.
తృష్ణానలేనదగ్ధోసి సుఖం నైవ ప్రగచ్ఛసి । తృష్ణానలప్రదీప్తోసి హాహాభూతోఽప్రచేతనః
ఆశ అనే అగ్నిలో నీవు కాలిపోతూ, ఎప్పుడూ సుఖాన్ని పొందలేవు. ఆశ అగ్నిలో మండిపోతూ, అయోమయంగా, బాధతో అరుస్తూ ఉండిపోతావు.
ఏవంభూతోసి విప్రేంద్ర గతస్త్వం కాలవశ్యతామ్ । దారపుత్రేషు తద్ద్రవ్యం పృచ్ఛమానేషు వై త్వయా
ఓ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా, ఇలా నీవు కాలానికి లోనైపోయావు. భార్య, పిల్లల కోసం ఆ ధనం గురించి అడుగుతూనే ఉన్నావు.
కథితం నైవ తద్దత్తం ప్రాణాంస్త్యక్త్వా గతో యమమ్ । ఏవం సర్వంమ యాఖ్యాతం వృత్తాంతం తవ పూర్వకమ్
ఆ ధనం చెప్పినట్టు ఎప్పుడూ ఇవ్వలేదు. ప్రాణాలు విడిచిపెట్టి యముని వద్దకు వెళ్లిపోయావు. నీ గత కథ అంతా నేను ఇలా వివరించాను.
అనేన కర్మణా విప్ర నిర్ధనోసి దరిద్రవాన్ । సంసారే యస్య సత్పుత్రా భక్తిమంతః సదైవ హి
ఈ కర్మ వల్ల, ఓ బ్రాహ్మణా, నీవు దరిద్రుడవయ్యావు. ఈ లోకంలో ఎవరికైతే మంచి పిల్లలు ఉంటారో, వారికి ఎప్పుడూ భక్తి ఉంటుంది.
సుశీలా జ్ఞానసంపన్నాః సత్యధర్మరతాః సదా । సంభవంతి గృహే తస్య యస్య విష్ణుః ప్రసీదతి
మంచి స్వభావం, జ్ఞానం, సత్యధర్మంలో నిత్యం ఆసక్తి ఉన్న పిల్లలు, విష్ణువు అనుగ్రహించిన వారి ఇంట్లోనే పుడతారు.
ధనం ధాన్యం కలత్రం తు పుత్రపౌత్రమనంతకమ్ । సభుంక్తే మర్త్యలోకే వై యస్య విష్ణుః ప్రసన్నవాన్
విష్ణువు ప్రసన్నుడైనవాడికి, ఈ మానవ లోకంలో అంతులేని ధనం, ధాన్యం, భార్య, పిల్లలు, మనవళ్లు అన్నీ లభిస్తాయి.
వినా విష్ణోః ప్రసాదేన దారాః పుత్రా భవంతి న । సుజన్మ చ కులే విప్ర తద్విష్ణోః పరమం పదమ్
విష్ణువు అనుగ్రహం లేకుండా భార్యలు, కుమారులు కలుగరు; మంచి కుటుంబంలో జన్మ కూడా కలగదు, బ్రాహ్మణా. ఆ పరమ విష్ణు స్థానమే దీనికి కారణం.
ఇతి శ్రీపద్మపురాణే పాతాలఖండే వైశాఖమాసమాహాత్మ్యే దేవశర్మోపాఖ్యానే ఏకోననవతితమోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీపద్మపురాణంలో పాతాళఖండంలో వైశాఖమాస మహాత్మ్యంలో దేవశర్ముని కథతో ఎనభై తొమ్మిదవ అధ్యాయం ముగిసింది.
దేవశర్మోవాచ- పూర్వజన్మకృతం పాపం త్వయాఖ్యాతం మమైవ తత్ । శూద్రత్వేన హి విప్రేంద్ర మయైవం ధనమర్జితమ్
దేవశర్ముడు ఇలా అన్నాడు — నా మునుపటి జన్మలో చేసిన పాపాన్ని నువ్వు వివరంగా చెప్పావు; అది నాదే. బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా! నేను శూద్రుడిగా ఉండి ఇలాంటి ధనం సంపాదించాను.
విప్రత్వం హి మయా ప్రాప్తం తత్కథం ద్విజసత్తమ । తత్సర్వం కారణం బ్రూహి జ్ఞానవిజ్ఞానపండిత
ఇప్పుడు నేను బ్రాహ్మణత్వాన్ని పొందాను; అది ఎలా జరిగింది, ద్విజశ్రేష్ఠా? దానికి కారణం మొత్తం చెప్పు, జ్ఞానవిజ్ఞానంలో నిపుణుడవు కదా.
దుర్ల్లభం భారతే వర్షే జన్మ తస్మాన్మనుష్యతా । మానుష్యే బ్రాహ్మణత్వం చ సుతరాం సత్కులోదితమ్
భారతదేశంలో జన్మించటం చాలా అరుదు; అందుకే మనుష్య జన్మ విలువైనది. మనుషుల్లో బ్రాహ్మణత్వం, అది కూడా మంచి కుటుంబంలో కలిగితే, మరింత అరుదైనది.
తత్రాపీదృగ్విధా భార్యా సర్వజ్ఞా ప్రియవాదినీ । సతీ సర్వగుణోపేతా దుర్లభా సా కుతోఽభవత్
ఇలాంటి లక్షణాలు ఉన్న భార్య — అన్నీ తెలిసినది, మధురంగా మాట్లాడేది, సతీ, అన్ని గుణాలతో కూడినది — అలాంటి భార్య మరింత అరుదు. ఆమె ఎలా కలిగింది?
వసిష్ఠ ఉవాచ-। యత్త్వయా చేష్టితం పూర్వం ధర్మకర్మకృతం ద్విజ । తదహం సంప్రవక్ష్యామి శ్రూయతాం యది మన్యసే
వశిష్ఠుడు ఇలా అన్నాడు — నువ్వు మునుపు చేసిన ధర్మకార్యాలు ఏమిటో నేను పూర్తిగా చెబుతాను, బ్రాహ్మణా. విను, ఇష్టమైతే.
బ్రాహ్మణైకః సుధర్మాత్మా సదాచారః సుపండితః । విష్ణుభక్తస్తు ధర్మాత్మా నిత్యం విష్ణుపరాయణః
ఒక బ్రాహ్మణుడు ఉండేవాడు; అతడు మంచి ఆచారంతో, ధర్మబద్ధుడుగా, పెద్ద పండితుడిగా, విష్ణుభక్తుడిగా, ఎప్పుడూ విష్ణువులో మనస్సు నిలిపేవాడుగా ఉండేవాడు.
స్నానార్థమపి తీర్థానాం భ్రమత్యేకః స మేదినీమ్ । అటమానః సమాయాతస్తవ గేహే మహామతిః
స్నానం కోసం పవిత్ర క్షేత్రాలు తిరుగుతూ, భూమిని చుట్టి, ఆ మహామతి నీ ఇంటికి వచ్చాడు.
తస్య దర్శనమాత్రేణ సముత్పన్న సుధీస్తవ । యతో ధర్మగతే గేహే సతామాగమనం భవేత్
అతన్ని చూసిన వెంటనే నీ బుద్ధి మంచి మార్గంలోకి వచ్చింది; ఎందుకంటే ధర్మమున్న ఇంట్లో సద్గుణుల రాక వల్ల శుభం కలుగుతుంది.
కింకిం న లభ్యతే విప్ర విప్రవైష్ణవసేవయా । దుర్ల్లభం యచ్చ లోకే స్యాన్మోక్షస్థానమపి స్థిరమ్
విష్ణుభక్తులైన బ్రాహ్మణులను సేవించటం వల్ల ఏమి లభించదు, బ్రాహ్మణా? లోకంలో దుర్లభమైనది, మోక్ష స్థానం కూడా అందుకోవచ్చు.
యాచితం స్థానమేకం వై వాసార్థం తేన సత్తమ । తవైవ భార్యయా దత్తం త్వయా చ సహ పుత్రకైః
ఆ బ్రాహ్మణుడు నివాసం కోసం ఒక చోటు అడిగాడు, మహాత్మా. నీ భార్య ఇచ్చింది, నువ్వు కూడా పిల్లలతో కలిసి ఇచ్చావు.
ఏయతామేయతాం బ్రహ్మన్సుఖేన చ గృహే మమ । వైష్ణవం బ్రాహ్మణం పుణ్యమిత్యువాచ పునః పునః
ఈ బ్రాహ్మణుడు నా ఇంట్లో సంతోషంగా ఉండాలని నేను మళ్లీ మళ్లీ చెప్పాను; ఎందుకంటే విష్ణుభక్తుడైన బ్రాహ్మణుడు శుభదాయకుడు.
సుఖేన స్థీయతామత్ర గృహోఽయం తవ సువ్రత । అద్య ధన్యోఽస్మ్యహం పుణ్యో అద్య తీర్థమహం గతః
సంతోషంగా ఇక్కడే ఉండు; ఈ ఇల్లు నీదే, సువ్రతా! నేడు నేను ధన్యుడిని, నేడు నేను పుణ్యుడిని, నేడు నేను తీర్థాన్ని చేరాను.
అద్యతీర్థఫలం ప్రాప్తం మయా తే విప్ర దర్శనాత్ । గవాం స్థానం పరం పుణ్యం వాసస్థానం ప్రదర్శితమ్
నిన్ను చూసినందుకు నేడు నాకు తీర్థఫలం లభించింది, బ్రాహ్మణా. గోవుల స్థలం, అత్యంత పవిత్రమైనది, నివాసానికి చూపించాను.
అంగసంవాహనం సమ్యక్పాదౌ చైవ ప్రమర్దితౌ । క్షాలితౌ చ పునస్తోయైః స్నాతః పాదోదకేన హి
నీవు అతని అవయవాలను బాగా మర్దించావు, పాదాలను నిదానంగా నలిపావు; మళ్లీ నీళ్లతో కడిగావు; అతడు నీ పాదోదకంతో స్నానం చేశాడు.
సద్యో ఘృతం దధిక్షీరమన్యమన్యం ప్రదత్తవాన్ । బ్రాహ్మణాయ తదా తస్మై త్వం తథాఽదృష్టనోదితః
వెంటనే నువ్వు ఆ బ్రాహ్మణునికి నెయ్యి, పెరుగు, పాలును ఒక్కొక్కటి వరుసగా ఇచ్చావు, ఆచారం ప్రకారం.
ఏవం సంతోషితో విప్రస్త్వయైవ సహ భార్యయా । పుత్రైః సార్ధం మహాభాగో వైష్ణవో జ్ఞానపండితః
ఇలా నీవు, నీ భార్య, పిల్లలతో కలిసి ఆ విష్ణుభక్తుడు, జ్ఞానవంతుడు, బ్రాహ్మణుడిని సంతృప్తిపర్చావు, మహాభాగుడవు.
అథ ప్రభాతే విమలే స్నానార్థం మాసి మాధవే । గంగాయాం గచ్ఛతా తేన తుష్టేన దయయాధిపమ్
తరువాత, మాధవ మాసంలో తెల్లవారుఝామున, మనసు సంతృప్తిగా, స్నానం చేయడానికి గంగా నదికి వెళ్ళావు, దయామయుడా.
వైశాఖస్నానమాహాత్మ్యముపదిష్టం తవాగ్రతః । కారితస్తు యథాన్యాయం సభార్యా తనయో భవాన్
వైశాఖ మాసంలో స్నానం ఎంత గొప్పదో నీకు నేరుగా తెలియజేశారు; నీవు భార్య, కుమారునితో కలిసి, విధిగా ఆ స్నానం చేసావు.
యథా న వారిధి సమో లోకే కోపి జలాశయః । తథా మాసో న వైశాఖసదృశో మాధవప్రియః
ఈ లోకంలో సముద్రానికి సమానమైన నీటి నిల్వ ఏదీ లేనట్లు, మాధవునికి వైశాఖ మాసానికి సమానమైన ప్రియమైన మాసం మరొకటి లేదు.
తావత్పాపాని తిష్ఠంతి నిష్ప్రత్యూహం కలేవరే । యావత్కిల మలధ్వంసీ మాసో నైతి స మాధవః
మాధవ మాసం, పాపాలను పోగొట్టే మాసం, రాకముందు వరకు, పాపాలు శరీరంలో అడ్డంకిలేకుండా ఉంటాయి.