దానం నైవ త్వయా దత్తం శాస్త్రం నైవ పరిశ్రుతమ్ । కృతం నైవ త్వయా తీర్థం న చ యాత్రా మహామతే
నీవు ఎప్పుడూ దానం చేయలేదు, శాస్త్రాలు వినలేదు; తీర్థయాత్రలు చేయలేదు, ప్రయాణాలు కూడా చేయలేదు, మహామతివంతుడా.
ఏవం కృతస్త్వయా విప్ర కృషిమార్గః పునఃపునః । పశూనాం పాలనం పూర్వంగ చ్ఛంశ్చైవ ద్విజోత్తమ
ఇలా నీవు, బ్రాహ్మణుడా, మళ్లీ మళ్లీ వ్యవసాయ మార్గాన్ని అనుసరించేవాడు; పూర్వంలో పశువులు, మేకలు పెంచేవాడు, ఉత్తమ ద్విజుడా.
మహిషీణాం తథాశ్వీనాం పాలనం చ పునఃపునః । ఏవం పూర్వం కృతం కర్మ త్వయైవ చ ద్విజోత్తమ
మళ్లీ మళ్లీ మేకలు, గేదెలు, గుర్రాలు పెంచేవాడు; ఇలాంటి పనులు నీవు పూర్వంలో చేసావు, ఉత్తమ బ్రాహ్మణుడా.
విపులం తు ధనం తద్వల్లోభేన పరిసంచితమ్ । తస్య వ్యయస్తు పుణ్యేన న కృతస్తు త్వయా కదా
పెద్ద మొత్తంలో ధనం నీవు లోభంతో కూడి కూడబెట్టావు; దాన్ని పుణ్యానికి ఖర్చు పెట్టలేదు.
పాత్రే దానం న దత్తం హి దృష్ట్వా వా దుర్బలం చ తత్ । కృషిం కృత్వా న దత్తం తు భవతా ధనమేవ హి
యోగ్యుడికి దానం ఇవ్వలేదు, వారి బలహీనతను చూసినా కూడా; వ్యవసాయం చేసి సంపాదించిన ధనాన్ని నీవే ఉంచుకున్నావు.
గోమయం హి త్విదం సర్వం పశూనాం సంచయం చ వై । విక్రయిత్వా ధనం విప్ర సంచితం విపులం త్వయా
ఈ గోమయం, పశువుల సమాహారం అన్నీ నీవు అమ్మి, బ్రాహ్మణుడా, పెద్ద మొత్తంలో ధనం కూడబెట్టావు.
తక్రం ఘృతం తథా క్షీరం విక్రీతం సతతం దధి । దుష్కాలశ్చింతితో విప్ర మోహితో విష్ణుమాయయా
మజ్జిగ, నెయ్యి, పాలును ఎప్పుడూ అమ్మేవాడు, పెరుగు కూడా; కష్టకాలం వస్తుందేమో అని ఆందోళనపడ్డావు, బ్రాహ్మణుడా, విష్ణుమాయ వల్ల మోసపోయావు.
కృత్వా మహార్ఘమేవైతద్ధనం బ్రాహ్మణసత్తమ । నిర్దయేన త్వయా దానం న దత్తం తు తదా కిల
ఈ ధనాన్ని ఎంతో విలువైనదిగా చేసి, బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుడా, నీవు దయ లేకుండా దానం చేయలేదు.
దేవానాం పూజనం విప్ర భవతా న కృతం సదా । పర్వాణి ప్రాప్య విప్రేభ్యో ద్రవ్యం నైవ సమర్పితమ్
దేవతలకు పూజను ఎప్పుడూ చేయలేదు, బ్రాహ్మణుడా; పర్వదినాలలో కూడా బ్రాహ్మణులకు దానం ఇవ్వలేదు.
శ్రాద్ధకాలం చ సంప్రాప్య శ్రద్ధయా న కృతం త్వయా । భార్యా వదతి తే సాధ్వీ దినమధ్యే సమాగతే
పితృకార్యాల సమయం వచ్చినప్పుడు నీవు శ్రద్ధతో చేయలేదు; నీవు మధ్యాహ్నంలో ఉన్నప్పుడు నీ సతీమంతుడు భార్య మాట్లాడుతుంది.
శ్వశురశ్రాద్ధకాలశ్చ శ్వశ్ర్వాశ్చైవ మహామతే । తచ్ఛ్రుత్వా తద్వచస్తేషాం గృహం త్యక్త్వా పలాయసే
ఓ మహామతివంతుడా, మామయ్య, అత్తవారి పితృకర్మలు జరిగే సమయం వచ్చినప్పుడు, ఆ విషయం విన్న వెంటనే, వారి ఇంటిని వదిలేసి పారిపోతావు.
ధర్మమార్గో న దృష్టో హి శ్రుతో నైవ కదా త్వయా । లోభో మాతాపితా భ్రాతా లోభః స్వజనబాంధవాః
నీకు ధర్మమార్గం ఎప్పుడూ కనబడలేదు, వినబడలేదు కూడా. లోభమే నీకు తల్లి, తండ్రి, అన్నయ్య, బంధువులందరూ.
పాలితో లోభ ఏవైకస్త్యక్త్వా ధర్మం సదైవ హి । తస్మాద్దుఃఖీ భవాఞ్జాతో దారిద్రేణాతి పీడితః
నీవు ఎప్పుడూ ధర్మాన్ని వదిలేసి లోభాన్నే ఆశ్రయించావు. అందుకే నీవు బాధతో, దారిద్ర్యంతో చాలా బాధపడేలా పుట్టావు.
దినేదినే మహాతృష్ణా హృదయే తే ప్రవర్త్తతే । యదాయదా గృహే ద్రవ్యం వృద్ధిమాయాతి తే సదా
ప్రతి రోజూ నీ మనసులో పెద్ద ఆశ పెరుగుతూనే ఉంటుంది. ఇంట్లో ధనం పెరిగినప్పుడల్లా అదే ఆశ మరింత ఎక్కువవుతుంది.
తృష్ణయా దహ్యమానస్తు తదా త్వం వహ్నిరూపయా । రాత్రౌ వా త్వం ప్రసుప్తస్తు లోభం చింతయసేఽధికమ్
ఆశ అనే అగ్ని నిన్ను కాల్చేస్తుంటే, రాత్రిపూట నిద్రలోనూ, లోభం గురించి మరింతగా ఆలోచిస్తావు.
దినం ప్రాప్య మహామోహైర్వ్యాపితో హి సదైవ హి । సహస్రం లక్షతః కోటిః కదావార్బుదమేవ చ
ప్రతి రోజు నీవు గొప్ప మాయలో మునిగిపోతుంటావు. 'ఎప్పుడు నాకు వేలు, లక్ష, కోటి, లేదా అర్బుదం వస్తాయో?' అని ఆలోచిస్తుంటావు.
భవిష్యతి కదా ఖర్వో నిఖర్వశ్చాథ మే గృహే । ఏవం సహస్రలక్షం చ కోటిరర్బుదమేవ చ
'ఎప్పుడు నా ఇంట్లో ఖర్వం, నిఖర్వం వస్తాయో?' అని, ఇలా వేలు, లక్షలు, కోట్లు, అర్బుదాలు గురించి ఎప్పుడూ ఆలోచిస్తుంటావు.
ఖర్వో నిఖర్వః సంజాతస్తృష్ణా నైవ ప్రగచ్ఛతి । ఏవం కాలం పరిత్యజ్య వృద్ధిమాయాతి సర్వదా
ఖర్వం, నిఖర్వం వచ్చినా నీ ఆశ తగ్గదు. ఇలా కాలాన్ని కూడా పట్టించుకోకుండా ఆశ ఎప్పుడూ పెరుగుతూనే ఉంటుంది.
నైవ దత్తం హుతం విప్ర భుక్తం నైవ కదా త్వయా । నిశ్చితం భూమిమధ్యే తత్క్షిప్తం పుత్రానజానతే
ఓ బ్రాహ్మణా, నీవు ఎప్పుడూ దానం చేయలేదు, హవనం చేయలేదు, ఏదీ ఆస్వాదించలేదు. భూమిలో దాచిన ఆ ధనాన్ని నీ పిల్లలు కూడా తెలుసుకోరు.
అన్యమేవముపాయం తు ద్రవ్యాగమనకారణాత్ । కురుషే సర్వదా విప్ర లోకాన్పృచ్ఛసి బుద్ధిమాన్
ధనం సంపాదించడానికి నీవు ఎప్పుడూ కొత్త మార్గాలు వెతుకుతుంటావు, ఓ బ్రాహ్మణా. తెలివిగా జనాలను అడుగుతుంటావు.
ఖనిత్రమంజనం వాదం ధాతువాదమతఃపరమ్ । పృచ్ఛమానో భ్రమస్యేకస్తృష్ణయా పరిమోహితః
నీవు తవ్వకం, పాదరసం, లోహాల మార్పిడి వంటి విషయాలు అడుగుతుంటావు. ఆశ మాయలో మునిగి ఒంటరిగా తిరుగుతుంటావు.
సర్వాంశ్చింతయసే నిత్యం కల్పాన్సిద్ధి ప్రదాయకాన్ । ప్రవేశం చిత్రవర్ణానాం చింతామణిం చ పృచ్ఛసి
సఫలతనిచ్చే అన్ని మార్గాలు ఎప్పుడూ ఆలోచిస్తుంటావు. వింత రంగుల దేశాల్లో ప్రవేశం, చింతామణి గురించి కూడా అడుగుతుంటావు.
తృష్ణానలేనదగ్ధోసి సుఖం నైవ ప్రగచ్ఛసి । తృష్ణానలప్రదీప్తోసి హాహాభూతోఽప్రచేతనః
ఆశ అనే అగ్నిలో నీవు కాలిపోతూ, ఎప్పుడూ సుఖాన్ని పొందలేవు. ఆశ అగ్నిలో మండిపోతూ, అయోమయంగా, బాధతో అరుస్తూ ఉండిపోతావు.
ఏవంభూతోసి విప్రేంద్ర గతస్త్వం కాలవశ్యతామ్ । దారపుత్రేషు తద్ద్రవ్యం పృచ్ఛమానేషు వై త్వయా
ఓ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా, ఇలా నీవు కాలానికి లోనైపోయావు. భార్య, పిల్లల కోసం ఆ ధనం గురించి అడుగుతూనే ఉన్నావు.
కథితం నైవ తద్దత్తం ప్రాణాంస్త్యక్త్వా గతో యమమ్ । ఏవం సర్వంమ యాఖ్యాతం వృత్తాంతం తవ పూర్వకమ్
ఆ ధనం చెప్పినట్టు ఎప్పుడూ ఇవ్వలేదు. ప్రాణాలు విడిచిపెట్టి యముని వద్దకు వెళ్లిపోయావు. నీ గత కథ అంతా నేను ఇలా వివరించాను.
అనేన కర్మణా విప్ర నిర్ధనోసి దరిద్రవాన్ । సంసారే యస్య సత్పుత్రా భక్తిమంతః సదైవ హి
ఈ కర్మ వల్ల, ఓ బ్రాహ్మణా, నీవు దరిద్రుడవయ్యావు. ఈ లోకంలో ఎవరికైతే మంచి పిల్లలు ఉంటారో, వారికి ఎప్పుడూ భక్తి ఉంటుంది.
సుశీలా జ్ఞానసంపన్నాః సత్యధర్మరతాః సదా । సంభవంతి గృహే తస్య యస్య విష్ణుః ప్రసీదతి
మంచి స్వభావం, జ్ఞానం, సత్యధర్మంలో నిత్యం ఆసక్తి ఉన్న పిల్లలు, విష్ణువు అనుగ్రహించిన వారి ఇంట్లోనే పుడతారు.
ధనం ధాన్యం కలత్రం తు పుత్రపౌత్రమనంతకమ్ । సభుంక్తే మర్త్యలోకే వై యస్య విష్ణుః ప్రసన్నవాన్
విష్ణువు ప్రసన్నుడైనవాడికి, ఈ మానవ లోకంలో అంతులేని ధనం, ధాన్యం, భార్య, పిల్లలు, మనవళ్లు అన్నీ లభిస్తాయి.
వినా విష్ణోః ప్రసాదేన దారాః పుత్రా భవంతి న । సుజన్మ చ కులే విప్ర తద్విష్ణోః పరమం పదమ్
విష్ణువు అనుగ్రహం లేకుండా భార్యలు, కుమారులు కలుగరు; మంచి కుటుంబంలో జన్మ కూడా కలగదు, బ్రాహ్మణా. ఆ పరమ విష్ణు స్థానమే దీనికి కారణం.
ఇతి శ్రీపద్మపురాణే పాతాలఖండే వైశాఖమాసమాహాత్మ్యే దేవశర్మోపాఖ్యానే ఏకోననవతితమోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీపద్మపురాణంలో పాతాళఖండంలో వైశాఖమాస మహాత్మ్యంలో దేవశర్ముని కథతో ఎనభై తొమ్మిదవ అధ్యాయం ముగిసింది.