అర్థదాతా సుతో భూత్వా భ్రాతావాథ పితా ప్రియా । మిత్రరూపేణ వర్తేత అంతర్దుష్టః సదైవ సః
అతడు ధనం ఇచ్చేవాడిగా కుమారుడిగా, సోదరుడిగా, తండ్రిగా, ప్రియమైనవాడిగా మారి, స్నేహితుడిలా ప్రవర్తిస్తాడు. కానీ లోపల మాత్రం ఎప్పుడూ దుర్మార్గుడే.
గుణం నైవ ప్రపశ్యేత స క్రూరో నిష్ఠురాకృతిః । జల్పతే నిష్ఠురం వాక్యం సదైవ స్వజనేషు చ
అతడు ఎలాంటి గుణాన్ని కూడా చూడడు. అతడు క్రూరంగా, కఠినంగా కనిపిస్తాడు. ఎప్పుడూ తనవాళ్లకే కఠినంగా మాట్లాడతాడు.
మిష్టం మిష్టం సమశ్నాతి భోగాన్భుంజతి నిత్యశః । ద్యూతకర్మరతో నిత్యం చౌరకర్మణి సస్పృహః
అతడు రుచికరమైన పదార్థాలు తింటూ, ఎప్పుడూ సుఖాలను అనుభవిస్తూ, జూదంలో నిత్యం మునిగిపోతూ, దొంగతనానికి ఆశపడి ఉంటాడు.
గృహాద్ద్రవ్యం చోరయతి వార్యమాణః స కుప్యతి । పితరం మాతరం చైవ కుత్సతే చ దినేదినే
అతడు ఇంటి నుంచి ధనాన్ని దొంగిలిస్తాడు. ఆపితే కోపపడతాడు. ప్రతిరోజూ తండ్రిని, తల్లిని అవమానిస్తాడు.
ఏవం సంక్షీయతే ద్రవ్యమేవమేతద్వదత్యపి । గృహం క్షేత్రాదికం సర్వం మమైవ హి న సంశయః
ఇలా ఇంటి ధనం తగ్గిపోతుంది. అయినా అతడు, 'ఇల్లు, భూమి, అన్నీ నాదే, ఇందులో సందేహమే లేదు' అని అంటాడు.
పితరం మాతరం చైవ హినస్త్యేవ దినే దినే । సుదండైర్ముశలైశ్చైవ కేశోత్పాటైశ్చ దారుణైః
అతడు ప్రతిరోజూ తండ్రిని, తల్లిని హింసిస్తాడు. కఠినంగా కొడుతూ, ముసలితో గాయపరచుతూ, జుట్టు పీడుతూ బాధిస్తాడు.
మృతే తు తస్మిన్పితరి మాతరి చాతినిష్ఠురః । నిఃస్నేహో నిష్ఠురశ్చైవ జాయతే నాత్ర సంశయః
తండ్రి లేదా తల్లి చనిపోతే, అతడు మరింత క్రూరంగా, ప్రేమ లేకుండా మారిపోతాడు. ఇందులో ఏమాత్రం సందేహం లేదు.
శ్రాద్ధకార్యాణి దానాని న కరోతి సదైవ సః । ఏవంవిధాః ప్రియాః పుత్రా భవంతి చ మహీపతే
అతడు శ్రాద్ధకార్యాలు, దానాలు ఎప్పుడూ చేయడు. రాజా! ఇలాంటి వారే ప్రియమైన కుమారులుగా జన్మిస్తారు.
రిపుం పుత్రం ప్రవక్ష్యామి తవాగ్రే ద్విజసత్తమ । బాల్యేవయసి సంప్రాప్తే పుత్రత్వే వర్తతే సదా
ద్విజశ్రేష్ఠా, నీ ముందు శత్రుస్వభావమున్న కుమారుని గురించి చెబుతాను. చిన్నప్పుడూ, యవ్వనానికి వచ్చిన తర్వాత కూడా, అతడు ఎప్పుడూ కుమారుడిగా ప్రవర్తిస్తాడు.
పితరం మాతరం చైవ క్రీడమానో హి తాడయేత్ । తాడయిత్వా ప్రయాత్యేవం ప్రహస్యైవం పునః పునః
ఆడుకుంటున్నప్పుడు, ఆ కుమారుడు తన తండ్రిని, తల్లిని కొడతాడు. కొట్టి, నవ్వుతూ మళ్లీ మళ్లీ అలాగే చేస్తూ వెళ్లిపోతాడు.
పునరాయాతి తం తత్ర పితరం మాతరం పునః । సక్రోధో వర్తతే నిత్యం కుత్సతే చ దినేదినే
తర్వాత మళ్లీ వచ్చి, తండ్రి తల్లిని చూస్తూ, ఎప్పుడూ కోపంగా ఉండి, రోజూ వారిని నిందిస్తూ ఉంటాడు.
ఏవం సంవర్తతే నిత్యం వైరకర్మణి సంపదా । పితరం తాడయిత్వా చ మాతరం చ తతః పునః
అలా ఎప్పుడూ శత్రుత్వంతో ప్రవర్తిస్తూ, తండ్రిని తల్లిని కొట్టి, మళ్లీ మళ్లీ అదే చేస్తాడు.
ప్రయాత్యేవం స దుష్టాత్మా పూర్వవైరానుభావతః । అథాతః సంప్రవక్ష్యామి యథాలభ్యం భవేత్ప్రియమ్
అతడు పూర్వజన్మ వైరం వల్ల చెడు మనసుతో అలా వెళ్లిపోతాడు. ఇప్పుడు, ఎలా ప్రేమను పొందాలో నేను వివరంగా చెబుతాను.
జాతమాత్రం ప్రియం కుర్యాద్బాల్యే క్రీడనతాడనైః । వయః ప్రాప్య ప్రియం కుర్యాన్మాతృపిత్రోరనంతరమ్
పుట్టిన వెంటనే ప్రేమ చూపాలి. చిన్నప్పుడూ ఆటలతో, మృదువుగా కొట్టడముతో ప్రేమను చూపాలి. యవ్వనానికి వచ్చిన తర్వాత తల్లిదండ్రులకు ప్రేమను చూపాలి.
భక్త్యా సంతోషయేన్నిత్యం తావుభౌ పరితోషయేత్ । స్నేహేన వచసా చైవ ప్రియసంభాషణేన చ
భక్తితో, ప్రేమతో, మధురమైన మాటలతో, సంతోషపరిచే మాటలతో ఎప్పుడూ ఇద్దరినీ సంతృప్తిపర్చాలి.
మృతౌ గురూ సమాజ్ఞాయ స్నేహేన రుదతే పునః । శ్రాద్ధకర్మాణి సర్వాణి పిండదానాదికాం క్రియామ్
వారు మరణించినప్పుడు, పెద్దల దగ్గర తెలుసుకొని, ప్రేమతో ఏడ్చి, శ్రాద్ధకర్మలు, పిండప్రదానం వంటి అన్ని కార్యాలు చేయాలి.
కరోత్యేవసుదుఃఖార్తస్తేభ్యో యాత్రాం ప్రయచ్ఛతి । ఋణత్రయాన్వితః స్నేహాన్మోచయేద్యస్తు నిశ్చితః
బాధతో బాధపడుతూ వాటిని చేసి, వారికి ప్రయాణం కల్పిస్తాడు. ప్రేమతో, నిశ్చయంగా, మూడు రకాల ఋణాల నుండి వారిని విముక్తి చేస్తాడు.
యస్మాల్లభ్యం భవేత్కాంత ప్రయచ్ఛతి న సంశయః । పుత్రో భూత్వా మహాప్రాజ్ఞ అనేనవిధినా కిల
ఈ విధంగా, పొందవలసినది నిస్సందేహంగా లభిస్తుంది. కుమారుడిగా ఈ విధానంతో నిజంగా పొందవచ్చు, జ్ఞానవంతుడా.
ఉదాసీనం ప్రవక్ష్యామి తవాగ్రే ప్రియ సాంప్రతమ్ । ఉదాసీనేన భావేన సదైవ పరివర్తతే
ప్రియమైనవాడా, ఇప్పుడు నీ ముందు నిర్లక్ష్యంగా ఉండేవారిని గురించి చెబుతాను. అతడు ఎప్పుడూ నిర్లిప్తంగా ప్రవర్తిస్తాడు.
దదాతి నైవ గృహ్ణాతి న చ కుప్యతి తుష్యతి । నో వా ప్రయాతి సంత్యజ్య ఉదాసీనో ద్విజోత్తమ
అతడు ఇవ్వడు, తీసుకోడు, కోపపడడు, సంతోషపడడు. వదిలిపెట్టి వెళ్లిపోవడమూ చేయడు. ఇలాంటి వాడే నిజంగా నిర్లిప్తుడు, ద్విజశ్రేష్ఠా.
భృత్యాశ్చాపి సమాఖ్యాతాః పశవస్తురగాస్తథా । గజా మహిష్యో దాస్యశ్చ ఋణసంబంధినస్త్వమీ
భృత్యులు, పశువులు, గుర్రాలు, ఏనుగులు, మేకలు, దాసులు, ఋణబంధితులు — వీళ్లందరూ కూడా ఇక్కడ చెప్పబడ్డారు.
గృహీతమాయయైకేన ఆవాభ్యాం తు న కస్య హి । న్యాసమేవం న కస్యాపి కృతం వై పూర్వజన్మని
ఒకరే తీసుకున్నదాన్ని ఇద్దరం తీసుకోలేదు కదా, అది ఎవరిదీ కాదు. ఇలాగే, పూర్వజన్మలో ఎవరు ఎవరికి ఏమి అప్పగించలేదు.
రాధయామి న కస్యాపి క్షణం కాంత శృణుష్వ హి । న వైరమస్తి కేనాపి పూర్వజన్మని వై కృతమ్
ప్రియమైనవాడా, నేను ఎవ్వరినీ ఒక్క క్షణం కూడా ప్రీతిపాత్రుడిని చేయను, విను. పూర్వజన్మలో ఎవ్వరితోను నాకు శత్రుత్వం లేదు.
ఆబాల్యేన తు విప్రేంద్ర న చ త్యక్తో మయా పతిః । ఏవం జ్ఞాత్వా శమం గచ్ఛ త్యజ చింతామనర్థికీమ్
బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా, చిన్నప్పటి నుండే నేను నా భర్తను వదల్లేదు. ఇది తెలుసుకుని, మనసు ప్రశాంతంగా ఉంచు, అనవసరమైన ఆందోళన వదిలిపెట్టు.
హృతం నైవ చ కస్యాపి నైవ దత్తం త్వయా పునః । కథం తే ధనమాయాతి విస్మయం వ్రజ మా విభో
ఎవ్వరూ ఏదీ దోచుకోలేదు, నువ్వూ మళ్లీ ఎవరికీ ఏదీ ఇవ్వలేదు. ధనం నీకు ఎలా వస్తుంది? ఆశ్చర్యపడు ప్రభూ, బాధపడవద్దు.
ప్రాప్తమేవ హి యత్రైవ రక్షితుశ్చ న తిష్ఠతి । ఏవం జ్ఞాత్వా శమం గచ్ఛ త్యజ చింతామనర్థికీమ్
ఎక్కడ రక్షకుడు లేడో, అక్కడే దొరికినది దొరుకుతుంది. ఇది తెలుసుకుని, మనసు ప్రశాంతంగా ఉంచు, అనవసరమైన ఆందోళన వదిలిపెట్టు.
కస్య పుత్రాః ప్రియా భార్యా కస్య స్వజనబాంధవాః । కః కస్య నాస్తి సంసారే న సంబంధో ద్విజోత్తమ
ఈ లోకంలో ఎవరి కుమారులు ఎవరి భార్యలు, ఎవరి బంధువులు ఎవరికీ స్వంతమవుతారు? ఇక్కడ ఎవరు ఎవరివారు అనేది లేదు, ద్విజోత్తమా! ఈ సంసారంలో నిజమైన బంధం ఏదీ లేదు.
మాయామోహేన సంమూఢా మానవాః పాపచేతనాః । ఇదం గృహమయం పుత్ర ఇయం భార్యా మమైవ హి
మాయా మోహంతో మూర్ఖులై, పాపబుద్ధి కలిగిన మనుషులు — 'ఈ ఇల్లు నాది, ఈ కుమారుడు నాది, ఈ భార్య నాది' అని అనుకుంటారు.
అనృతం దృశ్యతే కాంత సంసారస్య హి బంధనమ్
సంసారంలో కనిపించే బంధమంతా అబద్ధమే, ఓ సుందరి! ఇదంతా లోకబంధనమే.
ఇతి శ్రీపద్మపురాణే పాతాలఖండే వైశాఖమాసమాహాత్మ్యే అష్టాశీతితమోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీపద్మపురాణంలో పాతాళఖండంలో వైశాఖమాస మహిమను వివరించే ఎనభై ఎనిమిదవ అధ్యాయం ముగిసింది.