నారద ఉవాచ- సత్యముక్తం త్వయా రాజన్నల్పాయాసేన యన్మహత్ । ఫలం సంప్రాప్యతే తత్ర శ్రద్ధత్స్వ విధిభాషితమ్
నారదుడు ఇలా అన్నాడు— రాజా! నీవు చెప్పింది నిజమే. తక్కువ శ్రమతో గొప్ప ఫలితం లభిస్తుంది. ధర్మశాస్త్రంలో చెప్పినదానిపై నమ్మకం ఉంచు.
ధర్మస్య గతయః సూక్ష్మా దుర్జ్ఞేయా హీశ్వరైరపి । ముహ్యంతే చాత్ర విద్వాంసోఽచింత్యశక్తి హరేః కృతౌ
ధర్మ మార్గాలు చాలా సూక్ష్మంగా ఉంటాయి; దేవతలకైనా అవి గ్రహించడానికి కష్టమే. హరిదేవుని కార్యశక్తి అచింత్యమైనది కాబట్టి, పండితులకైనా ఇక్కడ సందేహమే కలుగుతుంది.
విశ్వామిత్రాదయో రాజన్ధర్మాధిక్యేన బాహుజాః । బ్రాహ్మణ్యం సముపాయాతాః సూక్ష్మా ధర్మగతిస్త్వతః
రాజా! విశ్వామిత్రుడు మొదలైన వారు, ధర్మబలంతో, క్షత్రియులుగా పుట్టినా, బ్రాహ్మణత్వాన్ని పొందారు. అందుకే ధర్మమార్గం ఎంత సూక్ష్మమో తెలుసుకో.
అజామిలోఽపి భూపాల దాసీపతిరితి శ్రుతః । ధర్మపత్నీపరిత్యాగీ నిత్యం పాపపథిస్థితః
ఓ రాజా! అజామిలుడు కూడా, దాసిని భర్తగా ప్రసిద్ధి పొందినవాడు, తన ధర్మపత్నిని వదిలిపెట్టి, ఎప్పుడూ పాపమార్గంలోనే నడిచేవాడు.
మ్రియమాణః సుతస్నేహాత్ప్రోచ్య నారాయణేతి చ । తద్ధ్యాననామగ్రహణాత్పదం లేభే సుదుర్ల్లభమ్
అతను మరణ సమయంలో తన కుమారుడిపై ప్రేమతో 'నారాయణ' అని పిలిచాడు. ఆ నామాన్ని ధ్యానిస్తూ పలకడం వల్ల, అతడు చాలా అరుదైన స్థితిని పొందాడు.
అనిచ్ఛయాపి దహతి స్పృష్టో హుతవహో యథా । తథా దహతి గోవింద నామవ్యాజాదపీరితమ్
ఎవరైనా తెలియకుండానే అగ్ని తగిలితే ఎలా కాలిపోతారో, అలాగే గోవిందుని నామాన్ని యాదృచ్ఛికంగా పలికినా, అది పాపాలను కాల్చేస్తుంది.
కానీనస్య మునేః పౌత్రా భ్రాతృజాయాభిగామినః । గోలకస్య చ వై పండోః పుత్రాః కుండాః స్వయం తథా
కానీన మునికి మనుమలు, తమ అన్నపెళ్లాన్ని చేరినవారు, గోలకుని కుమారులు, పాండుని కుమారులు, కుండుడు మొదలైన వారు—
తే పంచాపి చ భూపాల పాండవా ద్రౌపదీరతాః । తేషాం చ పుణ్యశ్లోకత్వం సూక్ష్మాధర్మగతిస్తతః
ఈ ఐదుగురు, రాజా! పాండవులు, ద్రౌపదిని నమ్ముకున్న వారు, పుణ్యశ్లోకులుగా పేరుగాంచారు. అందుకే ధర్మమార్గం ఎంత సూక్ష్మమో తెలుస్తుంది.
విచిత్రాణి చ కర్మాణి విచిత్రా భూతభావనాః । విచిత్రాణి చ భూతా నివిచిత్రాః కర్మశక్తయః
కార్యాలు ఎన్నో విధాలుగా ఉంటాయి; భూతాల సృష్టి కూడా అనేక రకాలుగా ఉంటుంది. జీవులు కూడా అనేక విధాలుగా ఉంటాయి; వారి కార్యశక్తులు కూడా విభిన్నంగా ఉంటాయి.
కదాచిత్సుకృతం కర్మ కూటస్థం యదవస్థితమ్ । కేనచిత్కర్మణా భూప శుభేన పరివర్ధతే
కొన్నిసార్లు, మంచి పని ఒక చోట దాగి ఉన్నా, మరొక శుభకార్యంతో అది పెరుగుతుంది, రాజా!
ఫలం దదాతి సుమహత్కస్మిన్నపి చ జన్మని । సూక్ష్మో ధర్మోఽతిగహనో మీయతే న యథా తథా
అది మరొక జన్మలోనైనా గొప్ప ఫలితాన్ని ఇస్తుంది. ధర్మం చాలా సూక్ష్మమైనది, లోతైనది, అది మనం ఊహించినట్టు బయటపడదు.
నైతస్య ఫలదానస్య శ్రూయతే భూపనిశ్చయః । యత్కించిత్సుకృతం కర్మచ్ఛన్నం పాపాంతరైరపి
ఈ ఫలితాలిచ్చే విధానం గురించి ఖచ్చితమైన నిర్ణయం లేదు, రాజా! మంచి పని, పాపాలు దాచిపెట్టినా, అది పోదు.
తదాగత్య కుతః క్వాపి స్వం ఫలం చ ప్రయచ్ఛతి । కృతస్య నేహ నాశోఽస్తి పుణ్యస్య దురితస్య చ
ఎప్పుడో ఎక్కడో నుండి అది వచ్చి తన ఫలితాన్ని ఇస్తుంది. చేసిన పుణ్యానికి లేదా పాపానికి నాశనం ఉండదు.
తథాపి బహుభిః పుణ్యైర్దురితం యాతి దారుణమ్ । యదుక్తం భవతా రాజన్నాయాసాధిక్యతో భవేత్
అయినా, ఎన్నో పుణ్యకార్యాల వల్ల పాపం బలహీనమవుతుంది. నీవు చెప్పినట్టు, శ్రమ ఎక్కువైతే ఫలితం ఎక్కువగా ఉంటుంది.
మహత్పుణ్యం చ తత్రాపి కారణం మే నిశామయ । స్వల్పాయాసమహాయాసౌ యద్యల్పత్వ మహత్త్వయోః
ఎందుకు అక్కడ కూడా గొప్ప పుణ్యం కలుగుతుందో నాకు వినిపించు. తక్కువ లేదా ఎక్కువ శ్రమ వల్లే చిన్నదైనా పెద్దదైనా ఫలితం వస్తే—
మహాపుణ్యాస్తతస్తే స్యుః సంతతం కర్షకాదయః । మంత్రోచ్చారం చ సింహాదేరాయాసం బహులం త్వతః
అయితే, రైతులు మొదలైన వారు ఎప్పుడూ శ్రమించే వారు కాబట్టి, వారు మహాపుణ్యులు అయిపోవాలి. సింహాదులు ఎక్కువగా గర్జించడాన్ని కూడా గొప్ప శ్రమగా పరిగణించాలి.
పంచగవ్యం ప్రశస్తం హి వ్రతాంగత్వేన నో భవేత్ । ఇతి కర్తవ్యబాహుల్యం మహత్త్వం చ తదల్పతా
గోమూత్రం, పాలు, పెరుగు, నెయ్యి, మజ్జిగ — ఇవి గొప్పవిగా చెప్పబడినా, వ్రతంలో తప్పనిసరిగా ఉండాల్సినవి కావు. ఎన్నో పనులు చేయాలన్న ఆవశ్యకత, వాటి గొప్పదనం — ఇవన్నీ అంత ప్రాముఖ్యత లేవు.
జలాగ్న్యాదిప్రవేశస్య ప్రసజ్యేత వ్రతాంతరాత్ । ఇదమల్పం మహచ్చైతదితి నైవ నియామకమ్
నీటిలో, అగ్నిలో ప్రవేశించడం వంటివి ఇతర వ్రతాల్లో ఉండొచ్చు. కానీ ఇది చిన్నదా, పెద్దదా అని నిర్ణయించడానికి ఇది కారణం కాదు.
ఫలం యచ్చోదితం శాస్త్రే తదేవ స్యాన్మహన్నృప । యథాల్పనాశో మహతా మహన్నాశస్తథాల్పతః
ఓ రాజా! శాస్త్రంలో ఏ ఫలితం చెప్పబడిందో అదే నిజంగా గొప్పది. పెద్దదానిలో చిన్న నష్టం వచ్చినా అది పెద్దదే, అలాగే చిన్నదానిలో ఎంత నష్టం వచ్చినా అది చిన్నదే.
కిం త్వల్పవిస్ఫులింగేన తృణరాశిః ప్రదహ్యతే
ఒక చిన్న నిప్పురవ్వతో పెద్ద గడ్డి మట్టెను కాల్చగలమా?
హత్యాయుతం పాపసహస్రముగ్రం గుర్వంగనాకోటినిషేవణం చ । స్తేయాది పాపాని చ కృష్ణభక్తైరజ్ఞానజాతాని లయం హ్రియంతే
పది వేల హత్యలు, వెయ్యి పెద్ద పాపాలు, గురువుల భార్యలతో సహవాసం, దొంగతనం వంటి పాపాలు — ఇవన్నీ కృష్ణభక్తులు తెలియక చేసినపుడు అంతా నశించిపోతాయి.
విష్ణుభక్తిమతావీర యత్కించిత్క్రియతేఽల్పకమ్ । సుకృతం సాధువిదుషా తదక్షయఫలం లభేత్
విష్ణుభక్తుడు ఎంత చిన్న మంచి పని చేసినా, అది ఎప్పటికీ నశించని ఫలితాన్ని ఇస్తుందని పండితులు చెబుతారు.
సందేహో నాత్ర కర్త్తవ్యో మాధవేమాసి మాధవమ్ । సమారాధ్య నరో భక్త్యా తత్తద్వాంచ్ఛితమాప్నుయాత్
ఇక్కడ ఎలాంటి సందేహం అవసరం లేదు. మాధవ మాసంలో మాధవుని భక్తితో పూజిస్తే, మనసులో కోరుకున్నది తప్పకుండా లభిస్తుంది.
అపత్యం ద్రవిణం రత్నం దారాహర్మ్యం హయా గజాః । సుఖాని స్వర్గమోక్షౌ చ న దూరే హరిభక్తితః
పిల్లలు, ధనం, రత్నాలు, భార్యలు, ఇళ్లు, గుర్రాలు, ఏనుగులు, సుఖాలు, స్వర్గం, మోక్షం — ఇవన్నీ హరిభక్తికి దూరంగా ఉండవు.
ఏవం శాస్త్రోక్తవిధినా స్వల్పేనాపి న సంశయః । పాపస్య మహతోఽపి స్యాత్క్షయో వృద్ధిః సుకర్మణః
శాస్త్రంలో చెప్పిన విధంగా కొద్దిగా చేసినా సరే, ఎలాంటి సందేహం లేదు — పెద్ద పాపం కూడా నశిస్తుంది, మంచి పనులు పెరుగుతాయి.
ఫలాధిక్యం భవేద్భూప త్వాధిక్యాద్భావకర్మణోః । సూక్ష్మా ధర్మస్య విజ్ఞేయా గతిస్తు వివిధైరపి
ఓ రాజా! ఫలితాల ఎక్కువతనం మన భావం, కర్మలో ఉన్న శక్తి వల్ల వస్తుంది. ధర్మమార్గం చాలా సున్నితంగా, అనేక విధాలుగా ఉంటుంది.
ప్రియో మాధవమాసోఽయం మాధవస్య మహాత్మనః । ఏకోప్యనుష్ఠితో లోకైః సమగ్రేప్సితదాయకః
ఈ మాధవ మాసం మహాత్ముడు మాధవునికి ఎంతో ప్రియమైనది. ప్రజలు ఒక్కసారి పాటించినా, కోరుకున్నది అన్నీ ఇస్తుంది.
పుణ్యేన గాంగేన జలేన కాలే దేశేఽపి యః స్నానపరోఽపి భూప । ఆజన్మతో భావహతోఽపి దాతా న శుద్ధిమేతీతి మతం మమైతత్
ఓ రాజా! గంగా జలంతో సరైన సమయంలో, సరైన ప్రదేశంలో స్నానం చేసినా, జన్మతః శుద్ధుడైనా, మనసు శుద్ధిగా ఉన్నా, దానం చేయని వాడు శుద్ధుడని నేను అనుకోను.
గంగాదితీర్థేషు వసంతి జీవా దేవాలయే పక్షిగణాశ్చ నిత్యమ్ । వినాశమాయాంతి కృతోపవాసా భావోజ్ఝితా నైవ గతిం లభంతే
గంగా వంటి పవిత్ర నదీ తీరాల్లో ప్రాణులు నివసిస్తారు, ఆలయాల్లో పక్షులు ఎప్పుడూ ఉంటాయి. కానీ, భక్తి లేకుండా ఉపవాసం చేసినవారు నాశనం అవుతారు, గమ్యం చేరరు.
భావం తతో హృత్కమలే నిధాయ శ్రీమాధవం మాధవమాసి భక్త్యా । యజేత యః స్నానపరో విశుద్ధః పుణ్యం న శక్తా వయమస్య వక్తుమ్
కాబట్టి, హృదయ కమలంలో భక్తిని ఉంచి, మాధవ మాసంలో శ్రీమాధవుని భక్తితో పూజించాలి. అలాంటి మనసుతో స్నానం చేసినవాడు పవిత్రుడవుతాడు — అతని పుణ్యాన్ని మేము చెప్పలేము.