సూత ఉవాచ- ఇతి తస్య వచః శ్రుత్వా నారదస్య మహాత్మనః । అంబరీషశ్చ రాజర్షిర్విస్మితో వాక్యమబ్రవీత్
సూతుడు చెప్పాడు — మహాత్ముడైన నారదుని మాటలు విన్న అంబరీష మహారాజు ఆశ్చర్యంతో ఇలా అన్నాడు.
అంబరీష ఉవాచ- మార్గశీర్షాదికాన్మాసాన్హిత్వా పుణ్యాన్మహామునే । సర్వమాసాధికం మాసం వైశాఖం కిం ప్రశంససి
అంబరీషుడు అన్నాడు — మహామునీ! మార్గశీర్ష మొదలైన పుణ్యమాసాలను పక్కన పెట్టి, వైశాఖ మాసాన్ని మాత్రమే ఎందుకు ఇంతగా ప్రశంసిస్తున్నావు?
సర్వేభ్యోఽప్యధికః కస్మాన్మాధవో మాధవప్రియః । కో విధిస్తత్ర కిం దానం కిం తపః కా చ దేవతా
మాధవ మాసం అందరికన్నా మాధవునికి ప్రియమైనదిగా ఎందుకు ఉంది? అక్కడ ఏ వ్రతం చేయాలి? ఏ దానం ఇవ్వాలి? ఏ తపస్సు చేయాలి? ఏ దేవతను పూజించాలి?
త్వత్పాదాంభోజరజసా పావితస్య చ మే మునే । ఉపదేశప్రసాదేన ప్రసాదం కర్తుమర్హసి
మునీశ్వరా! నీ పాదపద్మాల ధూళితో నేను పవిత్రుడనయ్యాను. నీ ఉపదేశ కృపతో నాకు అనుగ్రహం చేయాలి.
ధర్మజ్ఞో ధర్మమార్గాణాముద్ధర్తాసి మహామునే । త్వమేకోఽఖిలతత్త్వార్థవేత్తా ధర్మోపదేశకః
ధర్మాన్ని బాగా తెలిసినవాడవు, ధర్మమార్గాలను నిలబెట్టేవాడవు. మహామునీ! నీవొక్కడే అన్ని తత్త్వార్థాలను తెలిసినవాడవు, ధర్మాన్ని బోధించేవాడవు.
కర్తోపదేష్టా మంతా వానుమంతాపి ప్రయోజకః । శాస్త్రవిద్భిర్మునివర స్మర్యంతే సమభాగినః
కార్యాన్ని చేసేవాడు, ఉపదేశించేవాడు, సలహా ఇచ్చేవాడు, అనుమతించేవాడు, ప్రేరేపించేవాడు — మునిశ్రేష్ఠా! వీరందరినీ శాస్త్రజ్ఞులు సమానంగా పరిగణిస్తారు.
వ్రతసత్రతపోదానైర్యత్ఫలం సమవాప్యతే । ధర్మోపదేశనేనైవ తత్సర్వముపలభ్యతే
వ్రతాలు, సత్రాలు, తపస్సు, దానాల వల్ల లభించే ఫలితాన్ని, ధర్మోపదేశం వల్ల కూడా అంతే ఫలితం లభిస్తుంది.
తీర్థస్నానం తపోయజ్ఞకర్మ యత్కురుతే మునే । అపి తత్ఫలభాగీస్యాద్యః ప్రవర్తయితా భవేత్
మహర్షీ! తీర్థస్నానం, తపస్సు, యజ్ఞకర్మలు చేయమని ఇతరులను ప్రేరేపించినవాడు కూడా ఆ ఫలితాన్ని పొందుతాడు.
యద్యదాచరతి శ్రేష్ఠస్తత్తదేవేతరో జనః । స యత్ప్రమాణం కురుతే లోకస్తదనువర్తతే
ఎందుకంటే, గొప్పవాడు ఏది చేస్తే, ఇతరులు కూడా అదే అనుసరిస్తారు. అతను ఏది ప్రమాణంగా పెడితే, లోకం దాన్ని అనుసరిస్తుంది.
తదర్హతి భవాన్ధర్మముపదేష్టుం తదద్భుతమ్ । దుర్ల్లభో గురుసంబోధో దేశకాలోపపత్తయః
కాబట్టి, ఆ అద్భుతమైన ధర్మాన్ని ఉపదేశించటానికి మీరు అర్హులు. గురువు చెప్పే జ్ఞానం, సరైన దేశకాలాలు — ఇవన్నీ చాలా అరుదైనవి.
న కేచన తథా భావాశ్చేతః శీతలయంతినః । రాజ్యలాభాదయోఽప్యేతే యథా తవ సమాగమః
రాజ్యం లభించడం వంటి ఇతర ఫలితాలన్నీ మనసుకు అంత శాంతిని ఇవ్వవు, మీ కలయిక వల్ల కలిగే ఆనందం వేరే ఎక్కడా దొరకదు.
సూత ఉవాచ-। అథ మందమృదుస్మేరస్ఫురద్దంతప్రభానుగః । అంబరీషం ప్రత్యువాచ నారదో మునిసత్తమః
సూతుడు చెప్పాడు — అప్పుడు మృదువుగా నవ్వుతూ, దంతాలు మెరిసేలా, మునిశ్రేష్ఠుడైన నారదుడు అంబరీషునికి ఇలా సమాధానం చెప్పాడు.
నారద ఉవాచ-। శృణు రాజన్ప్రవక్ష్యామి హితాయ జగతస్తవ । విధిర్మాధవమాసస్య యచ్ఛ్రుతో బ్రహ్మణః పురా
నారదుడు ఇలా అన్నాడు — రాజా! నీకు, ఈ లోకానికి మేలు కలగాలని నేను ఇప్పుడు చెబుతున్నాను. మాధవ మాసానికి సంబంధించిన నియమాన్ని బ్రహ్మదేవుడి నుండి నేను ఎప్పుడో విన్నాను.
దుర్ల్లభం భారతే వర్షే జన్మ తస్మాన్మనుష్యతా । మానుష్యే దుర్ల్లభే లోకే స్వస్వధర్మప్రవర్త్తనమ్
భారతదేశంలో మనిషిగా జన్మించడం చాలా అరుదైనది. మనుషులలో కూడా, ఈ లోకంలో తన ధర్మాన్ని నిబద్ధంగా అనుసరించడం ఇంకా కష్టం.
తతోఽపి భక్తిర్భూపాల వాసుదేవేఽతిదుర్ల్లభా । తత్రాపి దుర్ల్లభో మాసో మాధవో మాధవప్రియః
రాజా! వాసుదేవునికి భక్తి కలిగినవారు ఇంకా అరుదైనవారు. అందులోను మాధవునికి ప్రియమైన మాధవ మాసాన్ని పొందడం అత్యంత దుర్లభం.
తమవాప్య తతో మాసం స్నానదానజపాదికమ్ । కుర్వంతి విధినా యే తు ధన్యాస్తే కృతినో నరాః
ఆ మాసాన్ని పొందినవారు, నియమంగా స్నానం, దానం, జపం మొదలైనవి చేసే వారు నిజంగా ధన్యులు, సఫలమైనవారు.
తేషాం దర్శనమాత్రేణ పాపినోఽపి వికిల్బిషాః । భవంతి భగవద్భావభావితా ధర్మకాంక్షిణః
అలాంటి మహాత్ములను కేవలం చూడటం వల్లే, పెద్ద పాపులు కూడా పవిత్రులవుతారు. వారి హృదయాల్లో భగవంతుని భక్తి, ధర్మం పట్ల ఆకాంక్ష కలుగుతుంది.
మాధవే మాసి యైః స్నాతం ప్రాతర్నియమసంయుతైః । తే కోటివర్షపర్యంతం క్రీడంతే నందనే వనే
మాధవ మాసంలో నియమంగా, ఉదయం స్నానం చేసే వారు కోటి సంవత్సరాలు నందనవనంలో ఆనందంగా విహరిస్తారు.
యథా న వారిధిసమో లోకే కోఽపి జలాశయః । తథా మాసో న వైశాఖసదృశో మాధవప్రియః
ఈ లోకంలో సముద్రానికి సమానమైన నీటి నిలయం లేనట్లే, మాధవునికి ప్రియమైన వైశాఖ మాసానికి సమానమైన మరొక మాసం లేదు.
తావత్పాపాని తిష్ఠంతి మనుష్యాణాం కలేవరే । యావత్కిలమలధ్వంసీ మాసో నాయాతి మాధవః
మానవుల శరీరాల్లో పాపాలు మాధవ మాసం వచ్చేవరకు ఉంటాయి. ఆ మాసం వచ్చినపుడు అన్ని మలినాలు తొలగిపోతాయి.
అవశిష్టదినాన్యేవ పంచమాసస్య తస్య వై । ఏకాదశీం సమారభ్య సర్వమాససమాని వై
ఆ ఐదవ మాసంలో మిగిలిన రోజులు, పదకొండవ రోజు నుండి మొదలుకుని, మొత్తం మాసానికి సమానంగా భావించబడతాయి.
వైశాఖే పూజితో దేవో మాధవో మధుహా తు యైః । నానోపచారై రాజేంద్ర తైః ప్రాప్తం జన్మనః ఫలమ్
రాజేంద్రా! వైశాఖ మాసంలో మధుసూదనుడైన మాధవునికి వివిధ విధాలుగా పూజ చేసినవారు మానవ జన్మ ఫలితాన్ని పొందుతారు.
కిం కిం న దుర్ల్లభతరం ప్రాప్యతే మాసి మాధవే । స్నానేన పరమేశస్య పూజనేన యథావిధి
మాధవ మాసంలో స్నానం చేసి, పరమేశ్వరుని నియమంగా పూజించేవారికి సాధించలేనిది ఏముంది?
న దత్తం న హుతం జప్తం న తీర్థే మరణం కృతమ్ । యైర్హి నారాయణో నైవ ధ్యాతో నిఖిలపాపహా
సర్వపాపాలను హరించే నారాయణుని ధ్యానం చేయని వారు, దానం చేయలేదు, హవనం చేయలేదు, జపం చేయలేదు, తీర్థంలో మరణించలేదు.
తేషాం జన్మ నృణాం లోకే జ్ఞాతవ్యం నిష్ఫలం నృప । ద్రవ్యేషు విద్యమానేషు కృపణో యో భవేన్నరః
రాజా! ధనం ఉన్నా దానం చేయని వారు, వారి జన్మం ఈ లోకంలో వ్యర్థమే అని తెలుసుకోవాలి.
అదత్వా మ్రియతే యో హి తస్య ద్రవ్యం నిరర్థకమ్ । తీర్థస్నానాది తపసా సత్కులే జన్మ లభ్యతే
దానం చేయకుండా మరణించినవారి ధనం వృథా. మంచి వంశంలో జన్మించాలంటే తీర్థస్నానం, తపస్సు వంటి వాటి ద్వారానే సాధ్యమవుతుంది.
న దానేన వినా భూప కించిదప్యుపతిష్ఠతి । వైశాఖస్నానమాహాత్మ్యాదపి పంచదినాత్మకాత్
రాజా! దానం లేకుండా ఏదీ సిద్ధించదు. వైశాఖ మాసంలో ఐదు రోజుల స్నాన ఫలితంతో కూడిన మహిమ కూడా దానంతోనే సిద్ధిస్తుంది.
సత్కులే ప్రాప్యతే జన్మ వైభవం వివిధం తథా । సుపుత్రః సుకులం భూప ధనధాన్యం వరస్త్రియః
మంచి వంశంలో జన్మ, వివిధ రకాల ఐశ్వర్యం, మంచి కుమారులు, సద్గృహం, ధనం, ధాన్యం, ఉత్తమ భార్యలు లభిస్తాయి.
సుజన్మమరణం చాపి సుభోగాః సుఖమేవ చ । సదా దానేఽధికా ప్రీతిరౌదార్యం ధైర్యముత్తమమ్
మంచి జన్మ, మంచి మరణం, సుఖభోగాలు, సంతోషం, ఎప్పుడూ దానంలో ఆనందం, ఉదారత, గొప్ప ధైర్యం కూడా లభిస్తాయి.
ప్రసాదాత్తస్య దేవస్య విష్ణోశ్చైవ మహాత్మనః । నారాయణస్య జాయంతే సిద్ధయో భూప వాంచ్ఛితాః
ఆ మహాత్ముడైన విష్ణువు, నారాయణుని కృప వల్ల, రాజా! కావలసిన అన్ని సిద్ధులు లభిస్తాయి.