యోజనానాం సహస్రేషు గంగాం యః స్మరతే నరః । అపి దుష్కృతకర్మాసౌ లభతే పరమాం గతిమ్
వేల యోజనల దూరంలో ఉన్నవాడు కూడా గంగను స్మరించినా, ఎంతటి పాపాలు చేసినా, పరమగతిని పొందుతాడు.
వైశాఖే శుక్ల సప్తమ్యాం దుర్ల్లభా సా విశేషతః । ప్రాప్యతే జగతీపాల హరి విప్ర ప్రసాదతః
వైశాఖ మాసంలో శుక్లపక్ష సప్తమి రోజున ఆమెను పొందడం చాలా అరుదు. కానీ జగత్పాలకుడు హరి, బ్రాహ్మణుని కృప వల్ల అది సాధ్యం.
న మాధవసమో మాసో న మాధవసమో విభుః । గతోహి దురితాంభోధౌ మజ్జమానజనస్య యః
మాధవ మాసానికి సమానమైనది లేదు, మాధవునికి సమానమైన ప్రభువు లేడు. ఎందుకంటే ఆయన దురదృష్ట సముద్రంలో మునిగిపోతున్నవారిని రక్షిస్తాడు.
దత్తం జప్తం హుతం స్నాతం యద్భక్త్యా మాసి మాధవే । తదక్షయం భవేద్భూప పుణ్యం కోటిశతాధికమ్
మాధవ మాసంలో భక్తితో ఇచ్చినదీ, జపించినదీ, హోమం చేసినదీ, స్నానం చేసినదీ, రాజా, అవన్నీ ఎన్నడూ తగ్గని, కోటికోట్ల పుణ్యఫలాన్ని ఇస్తాయి.
యథా దేవేషు విశ్వాత్మా దేవో నారాయణో హరిః । యథా జప్యేషు గాయత్రీ సరితాం జాహ్నవీ తథా
దేవతల్లో నారాయణుడు, హరివు విశ్వాత్మా; జపాలలో గాయత్రీ; నదుల్లో జాహ్నవీ ఎలా ప్రథానమో అలాగే.
యథోమా సర్వనారీణాం తపతాం భాస్కరో యథా । ఆరోగ్యలాభో లాభానాం ద్విపదాం బ్రాహ్మణో యథా
మహిళల్లో ఉమాదేవి, ప్రకాశించే వారిలో భాస్కరుడు, లాభాల్లో ఆరోగ్యం, ద్విపదుల్లో బ్రాహ్మణుడు ముఖ్యులు.
పరోపకారః పుణ్యానాం విద్యానాం నిగమో యథా । మంత్రాణాం ప్రణవో యద్వద్ధ్యానానామాత్మచింతనమ్
పుణ్యాల్లో పరోపకారం, విద్యల్లో వేదం, మంత్రాల్లో ఓంకారం, ధ్యానాల్లో ఆత్మచింతనమే ప్రధానమైనవి.
సత్యం స్వధర్మవర్తిత్వం తపసాం చ యథా వరమ్ । శౌచానామర్థశౌచం చ దానానామభయం యథా
సత్యం, స్వధర్మంలో నిబద్ధత తపస్సుల్లో శ్రేష్ఠం; శుద్ధుల్లో ధనశుద్ధి; దానాల్లో అభయం ముఖ్యమైనవి.
గుణానాం చ యథా లోభక్షయో ముఖ్యో గుణః స్మృతః । మాసానాం ప్రవరో మాసస్తథాసౌ మాధవో మతః
గుణాల్లో లోభనాశమే ప్రధానమైన గుణం; మాసాల్లో మాధవ మాసమే శ్రేష్ఠమైనదని భావించాలి.
తత్ర యత్క్రియతే శ్రాద్ధం యజ్ఞ దానముపోషణమ్ । తపోఽధ్యయనపూజాది తదక్షయఫలం స్మృతమ్
ఆ సమయంలో చేసే శ్రాద్ధం, యజ్ఞం, దానం, ఉపవాసం, తపస్సు, అధ్యయనం, పూజలు అన్నిటికీ ఫలితం ఎప్పటికీ నశించదు.
వైశాఖాంతాని పాపాని సూర్యాంతాని తమాంసి చ । పరాపకారపైశున్య ప్రాంతాని సుకృతాని చ
వైశాఖాంతంలో పాపాలు, సూర్యకాంతి వల్ల కలిగే చీకటి, ఇతరులకు హాని, దురుద్దేశ్యాలు తొలగిపోతాయి; పుణ్యకార్యాలు నిలిచిపోతాయి.
కార్తికే మాసి యత్కించిత్తులాసంస్థే దివాకరే । స్నానదానాదికం రాజంస్తత్పరార్ధగుణం భవేత్
కార్తీక మాసంలో సూర్యుడు తులారాశిలో ఉన్నప్పుడు చేసే స్నానం, దానం మొదలైనవి, రాజా, వాటి ఫలం రెట్టింపు అవుతుంది.
తస్మాత్సహస్రగుణితం మాఘే మకరగే రవౌ । తతోఽపి శతసంఖ్యాతం వైశాఖేమేషగే రవౌ
కాబట్టి మాఘ మాసంలో సూర్యుడు మకరరాశిలో ఉన్నప్పుడు పుణ్యం వెయ్యిరెట్లు పెరుగుతుంది; వైశాఖంలో మేషరాశిలో ఉన్నప్పుడు వందల రెట్లు అవుతుంది.
తే ధన్యాస్తే సుకృతినో నరా వైశాఖ మాసి యే । ప్రాతః స్నాత్వా విధానేన పూజయంతి మధుద్విషమ్
వైశాఖ మాసంలో, ఉదయం స్నానం చేసి, విధిగా మధుద్విషిని పూజించే వారు ధన్యులు, పుణ్యశీలులు.
ప్రాతఃస్నానం చ వైశాఖే యజ్ఞదానముపోషణమ్ । హవిష్యం బ్రహ్మచర్యం చ మహాపాతకనాశనమ్
వైశాఖ మాసంలో ఉదయాన్నే స్నానం చేయడం, యజ్ఞాలు నిర్వహించడం, దానం చేయడం, ఉపవాసం ఉండడం, హవిష్య అన్నం తినడం, బ్రహ్మచర్యం పాటించడం — ఇవన్నీ గొప్ప పాపాలను తొలగిస్తాయి.
పునః కలియుగే రాజన్నేతద్గోప్యం భవిష్యతి । అశ్వమేధాదికం యస్మాన్మాహాత్మ్యం మాధవస్య యత్
ఓ రాజా! కలియుగంలో ఈ విషయం రహస్యంగా మారిపోతుంది. ఎందుకంటే వైశాఖ మాసంలో మాధవుని మహిమ అశ్వమేధాది మహాయజ్ఞాలకన్నా గొప్పది.
అశ్వమేధమఖః పుణ్యః కలౌ నైవ ప్రవర్తతే । ఏష మాధవమాసస్య హయమేధ సమో విధిః
కలియుగంలో అశ్వమేధ యాగం జరగదు. ఈ మాధవ మాస వ్రతాన్ని అశ్వమేధానికి సమానంగా చెప్పారు.
అశ్వమేధస్య యత్పుణ్యం స్వర్గమోక్షఫలప్రదమ్ । న వేత్స్యంతి కలౌ పాపా జనా దురితబుద్ధయః
అశ్వమేధ యాగం వల్ల స్వర్గం, మోక్షం లభించే పుణ్యాన్ని కలియుగంలో పాపబుద్ధులు గలవారు తెలుసుకోరు.
తస్మిన్భవైర్నరైః పాపైర్గంతవ్యం నరకార్ణవే । అతస్తు విరలస్తస్య ప్రచారో యేన నిర్మితః
అలాంటి పాపాత్ములు, లోకబంధనాలతో కూడినవారు నరకసాగరానికి వెళ్లాల్సి వస్తుంది. అందుకే ఆయన ఏర్పరిచిన ఈ ఆచారం లోకంలో అరుదుగా ఉంటుంది.
ఇతి శ్రీపద్మపురాణే పాతాలఖండే వైశాఖమాసమాహాత్మ్యే పంచాశీతితమోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీపద్మపురాణంలోని పాతాళఖండంలో వైశాఖ మాస మహిమ గురించి ఐనవైదొక్కడవ అధ్యాయం పూర్తయింది.
సూత ఉవాచ- ఇతి తస్య వచః శ్రుత్వా నారదస్య మహాత్మనః । అంబరీషశ్చ రాజర్షిర్విస్మితో వాక్యమబ్రవీత్
సూతుడు చెప్పాడు — మహాత్ముడైన నారదుని మాటలు విన్న అంబరీష మహారాజు ఆశ్చర్యంతో ఇలా అన్నాడు.
అంబరీష ఉవాచ- మార్గశీర్షాదికాన్మాసాన్హిత్వా పుణ్యాన్మహామునే । సర్వమాసాధికం మాసం వైశాఖం కిం ప్రశంససి
అంబరీషుడు అన్నాడు — మహామునీ! మార్గశీర్ష మొదలైన పుణ్యమాసాలను పక్కన పెట్టి, వైశాఖ మాసాన్ని మాత్రమే ఎందుకు ఇంతగా ప్రశంసిస్తున్నావు?
సర్వేభ్యోఽప్యధికః కస్మాన్మాధవో మాధవప్రియః । కో విధిస్తత్ర కిం దానం కిం తపః కా చ దేవతా
మాధవ మాసం అందరికన్నా మాధవునికి ప్రియమైనదిగా ఎందుకు ఉంది? అక్కడ ఏ వ్రతం చేయాలి? ఏ దానం ఇవ్వాలి? ఏ తపస్సు చేయాలి? ఏ దేవతను పూజించాలి?
త్వత్పాదాంభోజరజసా పావితస్య చ మే మునే । ఉపదేశప్రసాదేన ప్రసాదం కర్తుమర్హసి
మునీశ్వరా! నీ పాదపద్మాల ధూళితో నేను పవిత్రుడనయ్యాను. నీ ఉపదేశ కృపతో నాకు అనుగ్రహం చేయాలి.
ధర్మజ్ఞో ధర్మమార్గాణాముద్ధర్తాసి మహామునే । త్వమేకోఽఖిలతత్త్వార్థవేత్తా ధర్మోపదేశకః
ధర్మాన్ని బాగా తెలిసినవాడవు, ధర్మమార్గాలను నిలబెట్టేవాడవు. మహామునీ! నీవొక్కడే అన్ని తత్త్వార్థాలను తెలిసినవాడవు, ధర్మాన్ని బోధించేవాడవు.
కర్తోపదేష్టా మంతా వానుమంతాపి ప్రయోజకః । శాస్త్రవిద్భిర్మునివర స్మర్యంతే సమభాగినః
కార్యాన్ని చేసేవాడు, ఉపదేశించేవాడు, సలహా ఇచ్చేవాడు, అనుమతించేవాడు, ప్రేరేపించేవాడు — మునిశ్రేష్ఠా! వీరందరినీ శాస్త్రజ్ఞులు సమానంగా పరిగణిస్తారు.
వ్రతసత్రతపోదానైర్యత్ఫలం సమవాప్యతే । ధర్మోపదేశనేనైవ తత్సర్వముపలభ్యతే
వ్రతాలు, సత్రాలు, తపస్సు, దానాల వల్ల లభించే ఫలితాన్ని, ధర్మోపదేశం వల్ల కూడా అంతే ఫలితం లభిస్తుంది.
తీర్థస్నానం తపోయజ్ఞకర్మ యత్కురుతే మునే । అపి తత్ఫలభాగీస్యాద్యః ప్రవర్తయితా భవేత్
మహర్షీ! తీర్థస్నానం, తపస్సు, యజ్ఞకర్మలు చేయమని ఇతరులను ప్రేరేపించినవాడు కూడా ఆ ఫలితాన్ని పొందుతాడు.
యద్యదాచరతి శ్రేష్ఠస్తత్తదేవేతరో జనః । స యత్ప్రమాణం కురుతే లోకస్తదనువర్తతే
ఎందుకంటే, గొప్పవాడు ఏది చేస్తే, ఇతరులు కూడా అదే అనుసరిస్తారు. అతను ఏది ప్రమాణంగా పెడితే, లోకం దాన్ని అనుసరిస్తుంది.
తదర్హతి భవాన్ధర్మముపదేష్టుం తదద్భుతమ్ । దుర్ల్లభో గురుసంబోధో దేశకాలోపపత్తయః
కాబట్టి, ఆ అద్భుతమైన ధర్మాన్ని ఉపదేశించటానికి మీరు అర్హులు. గురువు చెప్పే జ్ఞానం, సరైన దేశకాలాలు — ఇవన్నీ చాలా అరుదైనవి.