మాయాజనిరమాయోఽసౌ భక్త్యా రాజన్నమాయయా । సాధ్యతే సాధుపురుషః స్వయం జానాతి తద్భవాన్
ఓ రాజా! మాయలో పుట్టినా మాయకు అతీతుడైన వాడు భక్తితోనే పొందగలడు, మాయతో కాదు. మంచి మనిషి మాత్రమే దీనిని సాధిస్తాడు — నీవే దీనిని బాగా తెలుసు.
న విద్యతే తే నృప ధర్మతత్త్వమజ్ఞాతమేతద్విమలం పునర్మామ్ । త్వం పృచ్ఛసే తీర్థపదం ప్రసంగాత్కథారసం వైష్ణవ గౌరవేణ
ఓ రాజా! నీకు ధర్మస్వరూపం తెలియదు; నాకు కూడా ఈ పవిత్రమైన జ్ఞానం పూర్తిగా తెలియదు. అయినా నీవు వైష్ణవుల గొప్పతనాన్ని గౌరవించి, వారి కథల ఆనందంలో, పవిత్ర మార్గాన్ని నన్ను అడుగుతున్నావు.
నాతః పరం పరమతోషవిశేషపోషం పశ్యామి పుణ్యముచితం చ పరస్పరేణ । సంతః ప్రసహ్య యదనంతగుణాననంతశ్రేయోనిధీనధికభావభుజో భుజంతి
ఇంతకంటే గొప్ప పుణ్యం, పరమానందాన్ని కలిగించేది ఇంకేదీ లేదు. మంచి వారు పరస్పరం మించిపోతూ, అపారమైన గుణాలు, అనంతమైన శ్రేయస్సును అనుభవిస్తారు.
బ్రాహ్మణాః సురభీ సత్య శ్రద్ధా యాగ తపాంసి చ । శ్రుతి స్మృతి దయా దీక్షా శాంతయస్తనవో హరేః
బ్రాహ్మణులు, కామధేను, సత్యం, విశ్వాసం, యజ్ఞాలు, తపస్సు, వేదాలు, స్మృతులు, దయ, దీక్ష, శాంతి — ఇవన్నీ హరిదేవుని రూపాలే.
ఆదిత్యశ్చంద్రమా వాయుర్భూమిరాపోంఽబరం దిశః । బ్రహ్మావిష్ణుశ్చ రుద్రశ్చ సర్వభూతమయో విభుః
సూర్యుడు, చంద్రుడు, వాయువు, భూమి, నీరు, ఆకాశం, దిక్కులు, బ్రహ్మ, విష్ణువు, రుద్రుడు — వీటిలో అన్నిటిలోను విస్తరించి ఉన్నవాడు పరమాత్మ.
విశ్వరూపః స్వయం చక్రే జగదేతచ్చరాచరమ్ । స్వయం బ్రాహ్మణమావిశ్య సదాన్నముపభుంజతే
విశ్వరూపాన్ని ధరించి, ఈ చరాచర జగత్తును తానే సృష్టించాడు. బ్రాహ్మణునిలో ప్రవేశించి, తానే అన్నాన్ని స్వీకరిస్తాడు.
తతస్తు తీర్థాస్పదపాదరేణూన్ధరాధరాత్మాలయ భూమిదేవాన్ । పరాత్మనః పూజయ పుణ్యలక్ష్మీ సర్వస్వభూతానఖిలాత్మభూతాన్
కాబట్టి, పవిత్ర స్థలాల పాదధూళిని, పర్వతాలను, భూమిదేవతలను, అన్నీ జీవులను పరమాత్మ స్వరూపంగా భావించి, భక్తితో పూజించు.
బ్రాహ్మణం విష్ణుబుద్ధ్య్యా యో విద్వాంసం సాధు పశ్యతి । స ఏవ వైష్ణవో యశ్చ స్వస్వకర్మైకనిష్ఠితః
బ్రాహ్మణుడిని విష్ణువు అని భావించి, జ్ఞానంతో గౌరవించే వాడు, తన కర్తవ్యాన్ని నిబద్ధంగా చేసే వాడే నిజమైన వైష్ణవుడు.
కించిదేతన్మయాప్రోక్తం రహస్యం సమయో హి మే । స్నాతుం గంతుం చ గంగాయాం న కథావసరోఽధికః
ఈ రహస్యాన్ని కొంతమేర చెప్పాను. ఇప్పుడు నాకు గంగానదిలో స్నానం చేయడానికి సమయం అయింది. మరింతగా కథ చెప్పడానికి వీలు లేదు.
ప్రాప్తోఽయం మాధవో మాసః పుణ్యో మాధవవల్లభః । తస్యాపి సప్తమీ శుక్లా గంగాయామతిదుర్ల్లభా
ఇప్పుడు మాధవ మాసం వచ్చింది. ఇది మాధవునికి ప్రియమైన పవిత్రమైన నెల. ఇందులో శుక్లపక్ష సప్తమి గంగానదిలో అత్యంత అరుదైనది.
వైశాఖ శుక్ల సప్తమ్యాం జాహ్నవీ జహ్నునా పురా । క్రోధాత్పీతా పునస్త్యక్తా కర్ణరంధ్రాత్తు దక్షిణాత్
వైశాఖ శుద్ధ సప్తమి రోజున, పురాణకాలంలో జహ్ను మహర్షి కోపంతో గంగను తాగి, తరువాత తన కుడి చెవి ద్వారా ఆమెను మళ్లీ విడిచాడు.
తస్యాం సమర్చయేద్దేవీం గంగాం గగనమేఖలామ్ । స్నాత్వా సమ్యగ్విధానేన స ధన్యః సుకృతీ నరః
ఆ రోజున, ఆకాశాన్ని కట్టుగా ధరించిన గంగాదేవిని శాస్త్రోక్తంగా స్నానం చేసి పూజించాలి. అలా చేసినవాడు నిజంగా ధన్యుడు, పుణ్యవంతుడు.
తస్యాం యస్తర్పయేద్దేవాన్పితౄన్మర్త్యో యథావిధి । సాక్షాత్పశ్యతి తం గంగా స్నాతకం గతపాపకమ్
ఆ రోజున, యథావిధిగా దేవతలకు, పితృదేవతలకు తర్పణం చేసినవాడు, గంగానదిలో స్నానం చేసి, పాపరహితుడై, ప్రత్యక్షంగా గంగాదేవిని దర్శించగలడు.
న మాధవ సమో మాసో న గంగా సదృశీ నదీ । దుర్ల్లభః ఖలు యోగోఽయం హరిభక్త్యైవ లభ్యతే
మాధవ మాసానికి సమానం ఇంకో నెల లేదు; గంగకు సమానమైన నది లేదు. ఈ అరుదైన కలయిక హరిభక్తితోనే లభిస్తుంది.
విష్ణుపాదోదకోద్భూతా బ్రహ్మలోకాదుపాగతా । త్రిభిః స్రోతోభిరశ్రాంతా యా పునాతి జగత్త్రయమ్
విష్ణుపాదజలంలో పుట్టి, బ్రహ్మలోకంనుంచి వచ్చి, మూడు ప్రవాహాలతో అలసట లేకుండా ప్రవహిస్తూ, మూడు లోకాలను పవిత్రం చేస్తుంది.
స్వర్గారోహణనిఃశ్రేణీ సతతానందకారిణీ । అనేకదురితోద్గారహారిణీ దుర్గతారిణీ
ఆమె స్వర్గారోహణానికి మెట్టిలా, ఎప్పుడూ ఆనందాన్ని పంచే వాడిలా, అనేక పాపాలను తొలగించేది, కష్టాలను దాటి రక్షించేది.
శ్రీమహేశజటాజూటవాసినీ దుఃఖనాశినీ । భజమానజనస్వాంతకాన్తకేలి వినాశినీ
శ్రీమహేశ్వరుని జటాజూటంలో నివసించే, బాధలను తొలగించే, భక్తుల హృదయాలలోని మోహాన్ని నశింపజేసే తల్లి.
సగరాన్వయనిర్వాణకారిణీ ధర్మధారిణీ । త్రిమార్గచారిణీ దేవీ లోకాలంకృతికారిణీ
సగరుని వంశానికి మోక్షాన్ని ప్రసాదించే, ధర్మాన్ని కాపాడే, మూడు మార్గాల్లో సంచరించే, లోకాలను అలంకరించే దేవత.
దర్శన స్పర్శన స్నాన కీర్త్తన ధ్యాన సేవనైః । పుణ్యానపుణ్యాన్పురుషాన్పావయంతీ సహస్రశః
దర్శనం, స్పర్శనం, స్నానం, కీర్తనం, ధ్యానం, సేవల ద్వారా, పుణ్యులనైనా, పాపులనైనా, వేలాది మందిని పవిత్రం చేయువారు.
గంగా గంగేతి గంగేతి యైస్త్రిసంధ్యమితీరితమ్ । సుదూరస్థైశ్చ తత్పాపం హంతి జన్మత్రయార్జితమ్
గంగా, గంగా అని మూడు సంధ్యలలో దూరం నుండైనా పిలిచినవారి మూడు జన్మల పాపాలను ఆమె తొలగిస్తుంది.
యోజనానాం సహస్రేషు గంగాం యః స్మరతే నరః । అపి దుష్కృతకర్మాసౌ లభతే పరమాం గతిమ్
వేల యోజనల దూరంలో ఉన్నవాడు కూడా గంగను స్మరించినా, ఎంతటి పాపాలు చేసినా, పరమగతిని పొందుతాడు.
వైశాఖే శుక్ల సప్తమ్యాం దుర్ల్లభా సా విశేషతః । ప్రాప్యతే జగతీపాల హరి విప్ర ప్రసాదతః
వైశాఖ మాసంలో శుక్లపక్ష సప్తమి రోజున ఆమెను పొందడం చాలా అరుదు. కానీ జగత్పాలకుడు హరి, బ్రాహ్మణుని కృప వల్ల అది సాధ్యం.
న మాధవసమో మాసో న మాధవసమో విభుః । గతోహి దురితాంభోధౌ మజ్జమానజనస్య యః
మాధవ మాసానికి సమానమైనది లేదు, మాధవునికి సమానమైన ప్రభువు లేడు. ఎందుకంటే ఆయన దురదృష్ట సముద్రంలో మునిగిపోతున్నవారిని రక్షిస్తాడు.
దత్తం జప్తం హుతం స్నాతం యద్భక్త్యా మాసి మాధవే । తదక్షయం భవేద్భూప పుణ్యం కోటిశతాధికమ్
మాధవ మాసంలో భక్తితో ఇచ్చినదీ, జపించినదీ, హోమం చేసినదీ, స్నానం చేసినదీ, రాజా, అవన్నీ ఎన్నడూ తగ్గని, కోటికోట్ల పుణ్యఫలాన్ని ఇస్తాయి.
యథా దేవేషు విశ్వాత్మా దేవో నారాయణో హరిః । యథా జప్యేషు గాయత్రీ సరితాం జాహ్నవీ తథా
దేవతల్లో నారాయణుడు, హరివు విశ్వాత్మా; జపాలలో గాయత్రీ; నదుల్లో జాహ్నవీ ఎలా ప్రథానమో అలాగే.
యథోమా సర్వనారీణాం తపతాం భాస్కరో యథా । ఆరోగ్యలాభో లాభానాం ద్విపదాం బ్రాహ్మణో యథా
మహిళల్లో ఉమాదేవి, ప్రకాశించే వారిలో భాస్కరుడు, లాభాల్లో ఆరోగ్యం, ద్విపదుల్లో బ్రాహ్మణుడు ముఖ్యులు.
పరోపకారః పుణ్యానాం విద్యానాం నిగమో యథా । మంత్రాణాం ప్రణవో యద్వద్ధ్యానానామాత్మచింతనమ్
పుణ్యాల్లో పరోపకారం, విద్యల్లో వేదం, మంత్రాల్లో ఓంకారం, ధ్యానాల్లో ఆత్మచింతనమే ప్రధానమైనవి.
సత్యం స్వధర్మవర్తిత్వం తపసాం చ యథా వరమ్ । శౌచానామర్థశౌచం చ దానానామభయం యథా
సత్యం, స్వధర్మంలో నిబద్ధత తపస్సుల్లో శ్రేష్ఠం; శుద్ధుల్లో ధనశుద్ధి; దానాల్లో అభయం ముఖ్యమైనవి.
గుణానాం చ యథా లోభక్షయో ముఖ్యో గుణః స్మృతః । మాసానాం ప్రవరో మాసస్తథాసౌ మాధవో మతః
గుణాల్లో లోభనాశమే ప్రధానమైన గుణం; మాసాల్లో మాధవ మాసమే శ్రేష్ఠమైనదని భావించాలి.
తత్ర యత్క్రియతే శ్రాద్ధం యజ్ఞ దానముపోషణమ్ । తపోఽధ్యయనపూజాది తదక్షయఫలం స్మృతమ్
ఆ సమయంలో చేసే శ్రాద్ధం, యజ్ఞం, దానం, ఉపవాసం, తపస్సు, అధ్యయనం, పూజలు అన్నిటికీ ఫలితం ఎప్పటికీ నశించదు.